Aliment ödəyən ata uşağını görə bilmir: nə etməli? Vəkil AÇIQLADI

HÜQUQ

26.08.2026, 11:59

Valideynlərin boşanmasından sonra uşağın kiminlə yaşaması məsələsi ilə yanaşı, digər valideynin uşaqla ünsiyyət hüququ da tez-tez mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda valideynlərdən biri aliment ödəsə də, uşağı ilə görüşməkdə və onunla ünsiyyət saxlamaqda çətinlik çəkir. Qarşı tərəfin müxtəlif səbəblərlə görüşə mane olması isə valideynin hüquqlarının pozulmasına gətirib çıxara bilər.

Vəkil Esmira Rzayeva Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, uşağın bir valideynlə yaşaması digər valideynin onunla ünsiyyət hüququnun aradan qalxması demək deyil.

Onun sözlərinə görə, valideynlərin uşağa münasibətdə hüquq və vəzifələri qanunla müəyyən edilir və uşağın ana ilə yaşaması atanın uşaqla əlaqəsinin tamamilə kəsilməsi üçün əsas ola bilməz. Eyni zamanda ata aliment ödəyirsə, bu, onun uşağa münasibətdə mövcud hüquq və vəzifələrindən yalnız bir hissəsini yerinə yetirməsi kimi qiymətləndirilir. Aliment ödəmək uşağı görmək üçün “şərt” deyil, uşağın saxlanmasına dair valideynlik öhdəliyidir; ünsiyyət hüququ isə ayrıca hüquqi məsələdir.

Mütəxəssis qeyd edib ki, bəzi ailə mübahisələrində uşağın sanki valideynlərdən birinin şəxsi əmlakı kimi təqdim edilməsi yanlış yanaşmadır. Uşaq üzərində valideynlərin hüquqları olsa da, bu hüquqlar uşağın mənafeyinə uyğun həyata keçirilməlidir. Valideynlərdən heç biri digərinin uşaqla münasibətini özbaşına məhdudlaşdırmaq və ya tamamilə aradan qaldırmaq hüququna malik deyil.

Esmira Rzayevanın sözlərinə görə, ata uşağı ilə görüşmək istəyir, lakin ana və ya digər ailə üzvləri buna mane olursa, məsələni yalnız şifahi şəkildə həll etməyə çalışmaq kifayət etməyə bilər. Belə vəziyyətdə hüquqi prosedurlardan istifadə etmək lazımdır.İlk növbədə tərəflər arasında razılaşma yolu ilə uşağın hansı günlərdə, hansı saatlarda və hansı şəraitdə digər valideynlə görüşəcəyi müəyyən edilə bilər. Razılıq əldə olunmadıqda isə qanunvericiliyin nəzərdə tutduğu qaydada məhkəməyə müraciət etmək mümkündür. Ailə mübahisələri üzrə bir sıra hallarda məhkəməyə müraciətdən əvvəl mediasiya prosedurundan keçilməsi tələb olunur.

Məhkəməyə müraciət zamanı valideyn uşağı ilə ünsiyyət hüququnun təmin edilməsini tələb edə bilər. Bu zaman uşağın yaşı, sağlamlıq vəziyyəti, valideynlərlə münasibəti, gündəlik rejimi, təhsil və tərbiyəsi, valideynlərin yaşayış şəraiti və digər mühüm hallar nəzərə alınır. Əsas meyar isə uşağın üstün mənafeyidir.Məsələn, məhkəmə uşağın atası ilə həftənin müəyyən günlərində görüşməsini, istirahət günlərini və ya bayramları onunla keçirməsini, telefon və digər vasitələrlə əlaqə saxlamasını müəyyən edə bilər. Konkret ünsiyyət qaydası işin hallarından və uşağın mənafeyindən asılı olaraq fərqli ola bilər.

Vəkil vurğulayıb ki, uşağın nənəsi və ya digər qohumlarının da valideynin uşaqla ünsiyyətinə əsassız şəkildə mane olması yolverilməzdir. Əgər uşağın anası ilə yanaşı nənəsi də atanın uşaqla görüşməsinə faktiki olaraq imkan vermirsə, bu hal da mübahisənin hüquqi qiymətləndirilməsi zamanı nəzərə alına bilər.Burada vacib məqamlardan biri də odur ki, ata uşağı özbaşına götürüb aparmaqla problemi həll etməyə çalışmamalıdır. Çünki tərəflər arasında mübahisə mövcuddursa və uşağın yaşayış yeri və ya ünsiyyət qaydası ilə bağlı məhkəmə qərarı yoxdursa, hər bir tərəfin özbaşına hərəkət etməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirə bilər. Ən doğru yol hüquqi qaydada uşağın ünsiyyət hüququnun müəyyən edilməsinə nail olmaqdır.

Mütəxəssis bildirib ki, məhkəmə tərəfindən uşağın digər valideynlə ünsiyyətinə dair qərar qəbul edildikdən sonra həmin qərarın icrası artıq hüquqi öhdəliyə çevrilir. Qərarın icrasından qəsdən yayınma və ya digər tərəfin məhkəmə qərarının icrasına mane olması müəyyən hallarda icra tədbirlərinin tətbiqinə səbəb ola bilər.Bu mərhələdə icra orqanlarının səlahiyyətləri çərçivəsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulan tədbirlər görülə bilər. Məhkəmə qərarının icrasına maneçilik törədən şəxsin məsuliyyətə cəlb edilməsi məsələsi də konkret vəziyyətdən və pozuntunun xarakterindən asılı olaraq gündəmə gələ bilər.

Esmira Rzayeva əlavə edib ki, valideynlər arasındakı münasibətlər nə qədər gərgin olsa da, bu qarşıdurmanın uşağın digər valideynlə əlaqəsinə avtomatik şəkildə təsir göstərməsi düzgün deyil. Boşanma ər-arvad münasibətlərinə xitam verə bilər, lakin valideynlik münasibətini aradan qaldırmır.Uşağın həm ana, həm də ata ilə sağlam münasibət qurması, bir qayda olaraq, onun psixoloji və sosial inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Buna görə də valideynlər şəxsi narazılıqlarını uşağın üzərindən həll etməyə çalışmamalıdırlar.

Beləliklə, aliment ödəyən, lakin uşağı ilə görüşməsinə maneçilik törədilən valideyn vəziyyətlə barışmaq məcburiyyətində deyil. O, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan prosedurlardan istifadə etməklə mediasiya və daha sonra məhkəmə yolu ilə uşaqla ünsiyyət qaydasının müəyyən edilməsini tələb edə bilər. Məhkəmə qərarı qəbul edildikdən sonra isə həmin qərarın icrası hər iki tərəf üçün məcburi xarakter daşıyır.Ən əsas məsələ isə uşağın valideynlər arasındakı mübahisənin vasitəsinə çevrilməməsidir. Uşaq nə ananın, nə də atanın “əmlakı”dır. Onun hüquqları və üstün mənafeyi hər bir qərarın mərkəzində dayanmalıdır.

Həmçinin oxuyun