Nazirlik rəsmi rəqəmləri yaydı: Azərbaycanda istehsalat nə yerdədir?

CƏMİYYƏT

02.06.2026, 19:30

Xəbər verdiyimiz kimi, 25 may 2026-cı il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş mühüm müşavirə keçirilmişdir. Müşavirədə dövlət başçısı aqrar sektorun ölkə iqtisadiyyatındakı strateji rolunu, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması və regionlarda məşğulluğun artırılması istiqamətində atılan addımları geniş təhlil etmişdir. Prezident İlham Əliyev çıxışında subsidiyaların əhəmiyyətini xüsusi vurğulayaraq bildirmişdir:

“Kənd təsərrüfatının inkişafı üçün subsidiyaların böyük əhəmiyyəti var. Onu da bildirməliyəm ki, Azərbaycan dünyada nadir ölkələrdəndir ki, genişmiqyaslı və çoxçeşidli subsidiya mexanizmlərini tətbiq edir. Müxtəlif güzəştlər verilir, o cümlədən gübrə, yanacaq güzəştləri. Deyə bilərəm ki, bu da dünyada nadir sayda olan ölkələrdə tətbiq edilir. Fermerlərə metodik tövsiyələr verilir və hər cür dəstək göstərilir, o cümlədən güzəştli kreditlərin verilməsi”.

Oxu24.com Prezidentin vurğuladığı bu genişmiqyaslı subsidiya və güzəşt mexanizmlərinin kənd təsərrüfatına verdiyi konkret töhfələri, həmçinin son illərin real məhsuldarlıq göstəricilərini öyrənmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə rəsmi sorğu ünvanlayıb.

Nazirlikdən sorğumuza verilən rəsmi cavabda bildirilib ki, dövlət dəstəyi kənd təsərrüfatında istehsal həcmlərinin qorunması və bir sıra məhsul qruplarında ciddi artımın təmin edilməsi baxımından həlledici rol oynayıb. Nazirliyin təqdim etdiyi rəsmi statistik göstəriciləri təqdim edirik:

Son illərin statistikası göstərir ki, 2021–2025-ci illərdə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı istehsalında davamlı artım tendensiyası qorunub saxlanmışdır. Dövlətin çoxşaxəli dəstək mexanizmləri həm ümumi istehsal həcmlərinin, həm də torpaqların səmərəli istifadəsi nəticəsində məhsuldarlığın yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərib.

İstehsal həcmlərində qeydə alınan artımlar (2016–2025)

Strateji məhsul qrupları üzrə ümumi istehsal göstəriciləri ciddi şəkildə yüksəlib:

•Pambıq istehsalı: 4.1 dəfə artıb.

•Tütün istehsalı: 2.3 dəfə artıb.

•Meyvə və giləmeyvə: 57.9% artım.

•Üzüm istehsalı: 54.5% artım.

•Tərəvəz istehsalı: 39.3% artım.

•Dənli və dənli paxlalı bitkilər: 10.1% artım.

•Dən üçün günəbaxan: 90.4% artım.

•Şəkər çuğunduru: 5.1% artım.

Eyni dövr ərzində (2016–2025-ci illər) intensiv üsulların tətbiqi sayəsində bir hektardan götürülən məhsulun miqdarında da əsaslı sıçrayış baş verib:

•Pambıq üzrə məhsuldarlıq:** 2.1 dəfə yüksəlib.

•Tütün üzrə:** 75.7% artım.

•Bostan bitkiləri üzrə:** 49.1% artım.

•Üzüm üzrə: 43.3% artım.

•Kartof üzrə: 40.5% artım.

•Tərəvəz üzrə: 38.1% artım.

•Dənli və dənli paxlalı bitkilər üzrə: 10.2% artım.

•Meyvə və giləmeyvə üzrə: 7.8% artım.

Cavabda qeyd olunub ki, Dövlət proqramlarının ən mühüm hədəflərindən biri ölkənin ərzaq müstəqilliyini təmin etməkdir. Subsidiyaların təsiri ilə özünütəminetmə göstəricilərində aşağıdakı sıçrayışlar qeydə alınıb:

Məhsul qrupu | 2016-cı il göstəricisi—2025-ci il göstəricisi

•Meyvə və giləmeyvə: 116.4%—140.4% •Bütün növ tərəvəzlər: 105.4%—107.2%

•Yumurta: 98.8%—104.0%

•Kartof: 85.5%—91.3%

•Dənlilər (ümumi): 63.8%—70.5%

Əlavə Qeyd: Heyvandarlıq və balıqçılıq sektorunda da strateji dayanıqlıq təmin edilib. Hazırda bütün növ ət və ət məhsulları, süd və süd məhsulları, həmçinin balıq məhsulları üzrə ölkənin özünütəminetmə səviyyəsi sabit olaraq 80%-dən yüksək həddədir.

Cari subsidiya mexanizmləri və faydalanan fermerlərin sayı

Azərbaycanda tətbiq olunan dövlət dəstəyi sistemi struktur baxımından üç əsas qola ayrılır: birbaşa subsidiyalar, güzəştlər və güzəştli kreditlər.

Dövlət dəstəyinin əsas istiqamətləri:

1.Birbaşa subsidiyalar: Bu qrupa əkin sahəsinə görə verilən əsas və təkrar əkin subsidiyaları, son məhsula görə ödənilən məhsul subsidiyaları, sertifikatlı toxum və ting subsidiyaları daxildir. Həmçinin, intensiv bağların salınması, onların ilk illərdə saxlanmasına yönəlmiş xüsusi dəstək proqramları və heyvandarlıqda süni mayalanma yolu ilə alınan hər buzova görə verilən ödənişlər bura aiddir.

2.İnnovativ texnika və damazlıq heyvan güzəştləri: Fermerlərin müasir texnologiyalara çıxışını asanlaşdırmaq üçün kənd təsərrüfatı texnikası, avadanlıqlar, müasir suvarma sistemlərinin alınmasına 40% güzəşt və 40% faizsiz kredit imkanı yaradılır. Safqanlı cins damazlıq heyvanların alışında isə dövlət tərəfindən 60% güzəşt tətbiq olunur.

3.Sığorta və digər xidmətlər: Fermerlər həmçinin aqrar sığorta mexanizmindən, dövlət tərəfindən təşkil edilən pulsuz təlim və maarifləndirmə tədbirlərindən, fitosanitar və fumiqasiya (mühafizə) xidmətlərindən geniş şəkildə bəhrələnirlər.

Nə qədər fermer dövlət dəstəyindən yararlanır?

Kənd təsərrüfatında şəffaflığın və operativliyin təmin edilməsi məqsədilə yaradılmış Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemində (EKTİS) qeydiyyat prosesi uğurla davam edir. Rəsmi məlumatlara görə, 2025-ci il etibarilə sistemdə qeydiyyatdan keçmiş 400 minə yaxın fermer təsərrüfatı mövcuddur. Məhz bu rəqəm ölkədə tətbiq olunan genişmiqyaslı subsidiya və güzəşt mexanizmlərinin əhatə etdiyi əsas fermer bazasını təşkil edir.

Oxu24.com olaraq vurğulayırıq ki, tətbiq edilən bu nadir iqtisadi model regional inkişafın təmin olunmasında və ölkəmizin aqrar potensialının güclənməsində mühüm rol oynamağa davam edir.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun