Azərbaycanda yuxu laboratoriyalarına maraq niyə artır? – Gizli təhlükəyə çevrilən yuxu pozğunluqları

CƏMİYYƏT

01.06.2026, 19:37

Azərbaycanda son illər yuxu pozğunluqları ilə bağlı həkim müraciətlərində ciddi artım müşahidə olunur. Xüsusilə xorultu, yuxuda nəfəs dayanması, xroniki yorğunluq, gündüz yuxululuğu və yuxusuzluqdan əziyyət çəkən şəxslər artıq xüsusi yuxu laboratoriyalarında müayinələrdən keçirlər.

Oxu24.com xəbər verir ki,mütəxəssislərin bildirdiyinə görə,əvvəllər sadə problem kimi qəbul edilən bir çox əlamət əslində ciddi yuxu pozuntularının xəbərçisi ola bilər.

Son illərdə Azərbaycanda fəaliyyət göstərən müasir yuxu laboratoriyalarında polisomnoqrafiya (sleep study) adlı diaqnostik müayinələr aparılır. Bu müayinə zamanı pasiyent bir gecə xüsusi nəzarət altında yatır və onun yuxu zamanı orqanizmdə baş verən fizioloji dəyişiklikləri qeydə alınır. Müayinə çərçivəsində:

* beyin fəaliyyəti,

* ürək ritmi,

* nəfəsalma tezliyi,

* qandakı oksigen səviyyəsi,

* göz və əzələ hərəkətləri,

* yuxu mərhələləri analiz edilir.

Ən çox aşkarlanan problemlər arasında obstruktiv yuxu apnoesi, güclü xorultu, xroniki insomniya (yuxusuzluq), narkolepsiya, narahat ayaq sindromu və REM yuxu pozuntuları yer alır.

Həkimlər yuxu apnoesinin təhlükəli olduğunu vurğulayırlar. Bu zaman insan yuxu zamanı dəfələrlə nəfəs almağı dayandırır və nəticədə beyin kifayət qədər oksigen ala bilmir. Çox vaxt pasiyent bu problemi özü hiss etmir və vəziyyət yalnız yaxınlarının müşahidəsi və ya yuxu testi nəticəsində müəyyən edilir.

Həkimlər bildirirlər ki, uzun müddət müalicə olunmayan yuxu apnoesi və digər yuxu pozğunluqları:

* yüksək arterial təzyiq,

* ürək-damar xəstəlikləri,

* insult riski,

* yaddaş zəifləməsi,

* diqqət pozuntusu,

* depressiya və psixoloji gərginliklə əlaqəli ola bilər.

Maraqlıdır ki, artıq bəzi hallarda yuxu testləri ev şəraitində də aparılır. Bunun üçün xüsusi portativ cihazlardan istifadə olunur və pasiyentin gecə ərzində göstəriciləri qeydə alınır. Həkimlərin fikrincə, bu üsul həm daha komfortlu, həm də bəzi hallarda daha təbii nəticələr əldə etməyə imkan verir.

Həkimlər hesab edirlər ki, Azərbaycanda yuxu laboratoriyalarına marağın artmasının əsas səbəblərindən biri insanların bu problemlərin sağlamlığa təsiri barədə daha məlumatlı olmasıdır. Sosial şəbəkələrdə və forumlarda da yuxusuzluq, stress, gecə rejimi və yuxu dərmanları ilə bağlı müzakirələrin artdığı müşahidə edilir.

Qeyd olunur ki, xüsusilə:

* güclü xorultu,

* yuxuda nəfəs dayanması,

* səhər baş ağrıları,

* gün ərzində səbəbsiz yorğunluq,

* konsentrasiya zəifliyi,

* gecə tez-tez oyanma halları müşahidə edilirsə,

mütləq şəkildə yuxu müayinəsinə ehtiyac yarana bilər.

Həkimlər vurğulayırlar ki, yuxu pozğunluqları artıq sadəcə komfort problemi deyil, ümumi sağlamlıq üçün ciddi risk faktorlarından biri hesab olunur. Azərbaycanda da son illər bu sahədə texnoloji imkanların genişlənməsi və yeni diaqnostik avadanlıqların tətbiqi nəticəsində yuxu tibbinə maraq sürətlə artır.

Hazırladı: Vüsal Qarabağlı

Həmçinin oxuyun