GPS necə yarandı: Hərbi texnologiyadan gündəlik həyatımıza

CƏMİYYƏT

646

17.03.2026, 21:41

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Bu gün smartfonlarda bir düymə ilə yerimizi dəqiq müəyyən etmək mümkün olsa da, GPS texnologiyasının yaranma tarixi bir çoxları üçün maraqlı olaraq qalır.

GPS (Global Positioning System) — qlobal mövqeləndirmə sistemi — yer üzərində insanın, nəqliyyat vasitələrinin və digər obyektlərin dəqiq yerini müəyyən etmək üçün istifadə olunur.

Oxu24.com xəbər verir ki,lakin bu texnologiya ilkin olaraq mülki deyil, hərbi məqsədlər üçün yaradılıb.

Tarixə nəzər saldıqda, 1957-ci ildə Sovet İttifaqının ilk süni peyki — Sputnik 1 kosmosa buraxıldıqdan sonra amerikalı alimlər onun radio siqnallarını araşdırarkən mühüm bir kəşf ediblər. Peyk hərəkət etdikcə siqnal tezliyinin dəyişməsi — Doppler effekti — vasitəsilə obyektlərin yerini hesablamağın mümkün olduğu müəyyənləşdirilib.

Bu ideya ABŞ Müdafiə Nazirliyinin diqqətini çəkib və 1970-ci illərdə GPS sistemi üzərində ciddi işlərə başlanılıb. Məqsəd hərbi texnikanın izlənməsi, raketlərin dəqiq yönləndirilməsi və qoşunların yerləşməsinin müəyyən edilməsi olub.

1995-ci ildə sistem tam şəkildə istifadəyə verilib. Yer ətrafında dövr edən 24-dən çox peyk vasitəsilə işləyən GPS cihazları ən azı 4 peykdən siqnal alaraq istifadəçinin yerini yüksək dəqiqliklə hesablayır.

Əvvəlcə yalnız hərbi məqsədlər üçün nəzərdə tutulan bu sistem, 2000-ci ildə mülki istifadəyə açıldıqdan sonra geniş yayılıb. Bu gün GPS texnologiyası xəritə tətbiqlərindən tutmuş aviasiya, dənizçilik, logistika və gündəlik həyatın bir çox sahəsində istifadə olunur.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, GPS-in maraqlı cəhətlərindən biri onun internetdən asılı olmamasıdır — sistem birbaşa peyklərlə əlaqə quraraq işləyir.

Beləliklə, bir vaxtlar hərbi məqsədlərlə yaradılan bu texnologiya bu gün insanların gündəlik həyatında əvəzolunmaz alətə çevrilib.

Hazırladı: Jalə

Həmçinin oxuyun