Vətəndaş pensiya və müavinətin məbləğinin artırılması ilə bağlı müraciət edə bilərmi?: VACİB AÇIQLAMA

CƏMİYYƏT

945

16.02.2026, 13:07

Azərbaycanda hər il dövlət büdcəsi müzakirə olunarkən ən çox diqqət çəkən məqamlardan biri də sosial müavinət və pensiyaların artırılması mexanizmidir. Bəs bu artımlar necə tənzimlənir, vətəndaş hər hansı quruma müraciət etməlidirmi və hesablamadan narazı qalanlar hansı hüquqi yollara əl atmalıdır?

Oxu24.com-un suallarını cavablandıran hüquqşünas Ramil Süleymanov pensiya və əlillik dərəcələrinin təyinatı ilə bağlı mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.

“Azərbaycan Respublikasında sosial müavinətlərin və pensiyaların artırılması məsələsi hər ilin dövlət büdcəsi paketinin müzakirəsi çərçivəsində, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən tənzimlənir. Hökumət tərəfindən təqdim olunan büdcə zərfində növbəti təqvim ili üçün yaşayış minimumu, ehtiyac meyarı və müvafiq olaraq pensiyaların minimum məbləğləri proqnozlaşdırılır.

Büdcə müzakirələrinin yekunu olaraq qəbul edilən "Dövlət büdcəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda sosial xərclər müəyyənləşdirilir. Bu artımlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada, vətəndaşın müraciəti tələb olunmadan, müvafiq informasiya sistemləri vasitəsilə proaktiv qaydada (avtomatik) tətbiq edilir",-eyə hüquqşünas bildirib.

Ramil Süleymanovun sözlərinə görə,vətəndaş ona təyin olunmuş pensiya və ya müavinət məbləğinin hesablanmasında qeyri-dəqiqlik aşkar edərsə, müvafiq hüquqi prosedurlara start verə bilər.

İnzibati qaydada müraciət: İlk mərhələdə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə və ya DOST mərkəzlərinə yazılı ərizə ilə müraciət edilərək yenidən hesablanma (rekalkulyasiya) tələb olunmalıdır.

Məhkəmə nəzarəti: İnzibati orqanın qərarı və ya cavabı vətəndaşı qane etmədiyi təqdirdə, "İnzibati icraat haqqında" Qanunun tələblərinə uyğun olaraq, rəsmi cavab alındığı gündən etibarən bir ay müddətində ərazi üzrə inzibati məhkəməyə iddia ərizəsi təqdim edilə bilər.

Sosial ödənişlərin artırılması prosesində əsas hüquqi kolliziya deyil, iqtisadi adekvatlıq məsələsi ön plana çıxır. Dövlət tərəfindən müəyyən edilən minimum standartlar pensiyaçının real tələbatını (qida, dərman və digər zəruri ehtiyaclar) qarşılamalıdır. Sosial təminat hüququnun fəlsəfəsinə görə, təyin olunan məbləğ vətəndaşın ləyaqətli həyat səviyyəsini təmin edən faydalılıq əmsalına malik olmalıdır.

Əlillik dərəcələrinin təyini və yenidən qiymətləndirilməsi mürəkkəb tibbi-hüquqi prosesdir. Vətəndaşın sağlamlıq vəziyyətində pisləşmə baş verdikdə və ya mövcud dərəcə ilə razılaşmadıqda aşağıdakı ardıcıllıq izlənilir:

1. Forma-88-in tərtibi: Yaşayış yeri üzrə poliklinika tərəfindən vətəndaşın sağlamlıq vəziyyəti barədə elektron göndəriş hazırlanır.

2. TSEK Qiymətləndirilməsi: Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyası tərəfindən vizual və ya sənəd əsaslı müayinə aparılır.

3. Qərarın mübahisələndirilməsi: Komissiyanın rəyi ilə razılaşmayan şəxs, inzibati şikayət instansiyalarından sonra məhkəmə qaydasında qərarın ləğvini və ya dəyişdirilməsini tələb edə bilər.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun