Tarixin ən məşhur psixoloji müharibə taktikası

MARAQLI

637

25.06.2026, 13:06

Tarix boyu bir çox sərkərdə döyüş meydanında qılıncın gücünə güvənsə də, bəzi ordular zəfəri hələ savaş başlamadan qazanmağı bacarırdı. Bunun ən məşhur nümunələrindən biri də Moğol imperiyasının tətbiq etdiyi psixoloji müharibə üsulları idi. Moğollar təkcə sürətli süvariləri və döyüş qabiliyyətləri ilə deyil, həm də düşmənin düşüncələrini idarə etməyi bacaran hərbi zəkaları ilə seçilirdilər.

Oxu24.com saytının məlumatına görə, uzun yürüşlər və hərbi səfərlər zamanı moğol süvariləri bəzən atlarının arxasına quru budaqlar, kol-kos və ağac budaqları bağlayırdılar. Yüzlərlə, hətta minlərlə at geniş düzənliklərdə hərəkət etdikdə onların arxasınca nəhəng toz buludları qalxırdı. Uzaq məsafədən bu mənzərəni izləyən düşmən isə yaxınlaşan ordunun həqiqi sayını müəyyən edə bilmirdi.Toz buludlarının yaratdığı görüntü qarşı tərəfdə böyük qorxu yaradırdı. Düşmən komandanları qarşılarına çıxan qüvvənin on minlərlə, hətta yüz minlərlə əsgərdən ibarət olduğunu düşünürdülər. Halbuki bəzi hallarda görünəndən qat-qat az sayda döyüşçü olurdu. Lakin yaranan panika və qeyri-müəyyənlik düşmənin müqavimət əzmini qırmağa kifayət edirdi.Moğollar çox yaxşı bilirdilər ki, müharibədə qələbə yalnız fiziki güclə qazanılmır. Düşmənin ruhunu sarsıtmaq, onu qorxu içində saxlamaq və müqavimət göstərmək istəyini zəiflətmək bəzən minlərlə əsgərin gücündən daha təsirli olur. Buna görə də onlar müxtəlif aldatma üsullarından, saxta manevrlərdən və psixoloji təsir metodlarından geniş istifadə edirdilər.

Tarixçilərin yazdığına görə, bəzi şəhərlər və qalalar moğol ordusunun yaxınlaşdığını eşidən kimi müqavimət göstərmədən təslim olurdu. Bunun əsas səbəbi moğolların yaratdığı qorxu və məğlubedilməzlik imici idi. İnsanlar çox vaxt həqiqi təhlükədən deyil, təhlükə haqqında eşitdikləri hekayələrdən daha çox qorxurdular.Moğol sərkərdələri, xüsusilə də Çingiz xan, hərbi strategiyanın yalnız döyüş meydanında deyil, insanların zehnində qurulduğunu anlayırdılar. Onlar kəşfiyyata böyük əhəmiyyət verir, düşmən haqqında məlumat toplayır, onun zəif tərəflərini öyrənir və sonra həmin zəifliklərdən maksimum istifadə edirdilər.

Bu səbəbdən Moğolları yalnız güclü döyüşçülər kimi qiymətləndirmək doğru olmazdı. Onlar eyni zamanda tarixdə iz qoymuş ən bacarıqlı hərbi strateqlərdən biri hesab olunurlar. Onların tətbiq etdiyi taktikalardan bir çoxu əsrlər sonra belə hərbi akademiyalarda öyrənilir.Moğol imperiyasının uğurlarının sirri yalnız sürətli atlarda və iti qılınclarda deyildi. Onların ən böyük silahlarından biri düşmənin zehninə hakim olmaq bacarığı idi. Çünki bəzən müharibənin taleyi qılınclar toqquşmadan, oxlar atılmadan və ilk əsgər döyüşə girmədən əvvəl həll olunurdu. Həqiqi qələbə isə çox vaxt döyüş meydanında deyil, insan beynində qazanılırdı.

Turan

Həmçinin oxuyun