"Göz dəyməsi" əslində nədir?

$\"Göz dəyməsi\" əslində nədir?$

MARAQLI

595

05.03.2026, 23:37

“Göz dəyməsi” anlayışı bir çox mədəniyyətlərdə mövcuddur və insanlar bəzən baş verən uğursuzluqları və ya ani narahatlıq hissini bununla əlaqələndirirlər. Lakin elmi baxımdan “baxışın enerji ötürməsi”, “negativ radiasiya yayması” və ya insanın qara dəlik kimi enerji sızdırması barədə sübut olunmuş fakt yoxdur.

Stephen Hawking qara dəliklərin tamamilə “ölü” olmadığını və zəif radiasiya yaydığını nəzəri olaraq izah edib. Ancaq bu fiziki prosesin insan beyni və ya baxışı ilə hər hansı əlaqəsi yoxdur. Qara dəlik radiasiyası astrofizik hadisədir, psixoloji və ya sosial münasibətlərlə bağlı mexanizm deyil.

Bəs insanlar niyə bəzən kiminsə baxışından sonra özünü pis hiss etdiyini düşünür?

Burada əsas rol oynayan amillər psixoloji və neyrobioloji mexanizmlərdir:

Gözlənti effekti (nocebo təsiri) – Əgər insan “mənə göz dəyəcək” düşüncəsinə inanırsa, hər hansı uğursuzluğu avtomatik olaraq bununla əlaqələndirə bilər.

Sosial intuisiya – İnsan beyni mikroifadələri, səs tonunu və bədən dilini çox həssas şəkildə oxuyur. Qarşı tərəfdə paxıllıq, aqressiya və ya neqativ münasibət hiss olunarsa, bu bizdə gərginlik yarada bilər.

Empati və güzgü neyronları – Biz başqasının emosional vəziyyətini qeyri-şüuri şəkildə hiss edə bilirik. Gərgin insanın yanında özümüz də gərgin ola bilərik.

Uşaqlarda həssaslıq – Uşaqlar emosional atmosferə daha açıqdırlar, çünki onların özünü tənzimləmə mexanizmləri tam formalaşmayıb.

Yəni məsələ mistik “enerji ötürülməsi” deyil, insan psixikasının sosial və emosional siqnallara reaksiyasıdır.

“Bəzi insanların gözü dəyir” fikri daha çox onların davranış və emosional vəziyyətinin ətrafdakılara təsiri ilə izah oluna bilər. Daim müqayisə edən, gərgin və aqressiv insanın baxışı qarşı tərəfdə təhlükə siqnalı yarada bilər. Sakit, balanslı və pozitiv insanın yanında isə insanlar daha rahat hiss edir.

Nəticə olaraq, “göz dəyməsi” elmi olaraq sübut edilmiş enerji hadisəsi deyil. Bu, inanc, psixoloji təsir və sosial siqnalların birləşməsindən yaranan subyektiv təcrübədir. İnsanların bir-birinə təsiri var, amma bu təsir elektromaqnit radiasiya yox, emosional və davranış səviyyəsində baş verir.

Nigar

Həmçinin oxuyun