Dünyanın danışdığı Hörmüz: Boğazda nə var?

DÜNYA

1146

24.03.2026, 00:06

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Abunə ol

ABŞ-İsrail-İran toqquşmaları fonunda bu gün ən çox müzakirə olunan məsələ Hörmüz boğazı ilə bağlıdır.

İran dünya üçün əhəmiyyətli boğazı bağlamaqla hədələyir.

Bəs,Hörmüz nədir,onun hansı əhəmiyyəti var?

Oxu24.com maraqlı faktları təqdim edir:

Boğaz haqqında məlumat:

Hörmüz boğazı Oman və İran arasında yerləşir və şimaldakı körfəzi cənubda Oman körfəzi və daha sonra Ərəb dənizi ilə birləşdirir. Ən dar nöqtəsində eni 21 mil (33 km), hər iki istiqamətdə gəmiçilik zolağı isə cəmi 2 mil (3 km) təşkil edir.

Niyə əhəmiyyətlidir?

Dünyada istehlak olunan ümumi neftin təxminən beşdə biri bu boğazdan keçir. Analitik şirkət “Vortexa”nın məlumatına görə, ötən il gündəlik orta hesabla 20 milyon bareldən çox xam neft, kondensat və yanacaq boğazdan keçib.

OPEC üzvləri olan Səudiyyə Ərəbistanı, İran, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt və İraq xam neftin böyük hissəsini əsasən Asiyaya məhz bu boğaz vasitəsilə ixrac edir. Dünyanın ən böyük mayeləşdirilmiş təbii qaz ixracatçılarından biri olan Qətər isə LNG-nin demək olar ki, hamısını bu boğazdan göndərir.

OPEC+ çərçivəsində aparıcı istehsalçılar olan Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ son günlər fövqəladə planların tərkib hissəsi kimi neft ixracını artırıb. Hər iki ölkə boğazdan yan keçmək üçün alternativ marşrutlar axtarır.

ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının ötən ilin iyun ayında bildirdiyinə görə, mövcud BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanı boru kəmərlərindən gündəlik təxminən 2,6 milyon barel istifadə olunmamış ötürmə gücü Hörmüz boğazını yan keçmək üçün mövcud ola bilər.

Bəhreyndə yerləşən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 5-ci Donanması bölgədə kommersiya gəmiçiliyinin qorunmasına cavabdehdir.

Gərginliyin tarixi

1973-cü ildə Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi ərəb istehsalçıları İsraili Misirlə müharibəsində dəstəkləyən Qərb ölkələrinə qarşı neft embarqosu tətbiq edib.

O dövrdə Yaxın Şərq neftinin əsas alıcıları Qərb ölkələri idi, hazırda isə OPEC neftinin əsas alıcısı Asiyadır, ABŞ isə böyük istehsalçı və ixracatçıdır.

1980-1988-ci illər İran–İraq müharibəsi zamanı tərəflər “Tanker müharibəsi” adlandırılan mərhələdə bir-birinin ixracını pozmağa çalışıb.

2012-ci ilin yanvarında İran ABŞ və Avropa sanksiyalarına cavab olaraq boğazı bağlamaqla hədələyib. 2019-cu ilin mayında BƏƏ sahilləri yaxınlığında, Hörmüz boğazından kənarda dörd gəmi, o cümlədən iki Səudiyyə neft tankeri hücuma məruz qalıb.

2023-cü ildə iki, 2024-cü ildə isə bir gəmi İran tərəfindən boğazın yaxınlığında və ya daxilində ələ keçirilib. Bu halların bəziləri ABŞ-nin İranla əlaqəli tankerləri müsadirə etməsindən sonra baş verib. Ötən il İran ABŞ-nin onun nüvə obyektlərinə hücumundan sonra boğazı bağlamağı nəzərdən keçirib.

Ordu.az

Həmçinin oxuyun