Elektron imzanı başqasına vermək hansı riskləri yaradır?
27 İyul 2026, 15:17
Qaynar xətt:
(+99450) 247 90 86
CƏMİYYƏT
453
02.07.2026, 21:22
Gecə göy üzünü seyr edərkən qəfil sürətlə keçən parlaq bir işıq xətti görürük və dərhal daxilimizdə bir arzu tutub "ulduz axdı" deyirik. Amma əslində, o gördüyümüz nəhəng bir ulduzun "yıxılması" deyil.
Oxu24.com xəbər verir ki, əsrlərdir romantik məna yüklədiyimiz bu hadisənin arxasında tam fərqli bir kosmik reallıq dayanır.
Bəs əslində ulduz axması nədir və biz göydə nəyi görürük? Ulduzlar niyə "axa" bilməz?
İlk növbədə ulduzların nə olduğuna nəzər salaq. Ulduzlar bizim Günəş kimi nəhəng, qızmar qaz kürələridir. Onlar əsasən hidrogen və helium qazından ibarətdir və daxillərində gedən nüvə reaksiyaları sayəsində ətrafa işıq və istilik saçırlar.
Bizə ən yaxın ulduz Günəşdir, ondan sonrakı isə təxminən 4.24 işıq ili uzaqlıqda yerləşən Proxima Centauri ulduzudur. Ölçüləri Yer kürəsindən milyonlarla dəfə böyük olan və bu dərəcədə uzaqda yerləşən nəhəng cisimlərin sadəcə yerini dəyişib səmada "axması" fiziki olaraq qeyri-mümkündür.
“Ulduz axması"nın elmi adı: Meteorlar
Bəs o zaman səmada gördüyümüz o parlaq xətt nədir? Elmdə bu hadisəyə meteor deyilir. Kosmosdan gələn xırda daş və metal parçaları (meteoroidlər) Yer atmosferinə inanılmaz dərəcədə böyük sürətlə daxil olurlar. Bu sürət saniyədə 11 ilə 72 kilometr arasında dəyişir – yəni, adi bir güllədən belə dəfələrlə sürətli!
Atmosferə daxil olan bu kosmik hissəciklər hava ilə sürtünmə nəticəsində kəskin şəkildə qızır və yanmağa başlayır. Biz isə yerdən baxarkən həmin hissəciyin bir neçə saniyəlik parlaq işıq izini müşahidə edirik. Əgər həmin cisim atmosferdə tam yanıb qurtarmayıb Yer səthinə düşərsə, ona meteorit deyilir.
Hər gün Yerə minlərlə kosmik daş yağır!
Maraqlı bir fakt da budur ki, hər gün planetimizin atmosferinə minlərlə belə xırda kosmik hissəcik daxil olur. Sadəcə onların çoxu həddindən artıq kiçik olduğu üçün biz yerdən heç bir işıq görmürük.
Amma ilin müəyyən dövrlərində bu mənzərə kəskin şəkildə dəyişir. Məsələn, hər il avqust ayında baş verən məşhur Perseid meteor yağışı zamanı səmada əsl vizual şou yaranır. Bu zaman Yer kürəsi bir kometanın kosmosda buraxdığı toz və qalıq izindən keçir. Atmosferə daxil olan meteorların sayı kəskin artdığı üçün göy üzü sanki ulduz yağışına bürünür.
Nəticə olaraq, növbəti dəfə səmada ulduz axdığını görüb arzu tutanda bilin ki, əslində milyonlarla kilometr uzaqdan gələn kosmik bir qonağın atmosferimizdə son anlarını və yanaraq yox olmasını izləyirsiniz.
15:21 / 27 İyul 2026
42
15:20 / 27 İyul 2026
41
15:17 / 27 İyul 2026
45
14:59 / 27 İyul 2026
55
14:34 / 27 İyul 2026
59
14:28 / 27 İyul 2026
56
14:04 / 27 İyul 2026
75
13:59 / 27 İyul 2026
77
13:55 / 27 İyul 2026
67
13:50 / 27 İyul 2026
82
13:47 / 27 İyul 2026
61
13:40 / 27 İyul 2026
89
13:30 / 27 İyul 2026
84
13:15 / 27 İyul 2026
81
12:59 / 27 İyul 2026
82
12:45 / 27 İyul 2026
75
12:45 / 27 İyul 2026
87
12:38 / 27 İyul 2026
87
12:30 / 27 İyul 2026
67
12:29 / 27 İyul 2026
74
12:25 / 27 İyul 2026
76
12:21 / 27 İyul 2026
70
12:15 / 27 İyul 2026
81
© 2026 Oxu24.com Müəllif hüquqları qorunur.