İlk küçə fənərləri ilə bağlı maraqlı faktlar: Hansı şəhərlər 1-ci işıqlanıb?  

Keşmişdə bəsit olsa da elə texniki inqilablar var  ki, dünya onları  maraqlı hadisələr kimi qeyd edib. Təəssüf ki,    müasir texniki tərəqqi dövründə həmin hadisələri unutmaq məcburiyyətində qalıb. Məsələn, orta əsrlərdə  boyük şəhərlərin küçələrinin işıqlandırılması həmin dövr üçün böyük bir hadisə kimi  xarakterizə olunurdu.    

Oxu24.com xəbər verir ki, belə inqilabi hadisələrdən biri Rusiyada baş tutub. 1730-cu ilin noyabrında Rusiya İmperiyasının Senatı Moskvanı qışda işıqlandırmaq üçün şüşə fənərlərin istehsalına dair fərman verdi. 1731-ci il yanvarın 5-də MOSKVAda ilk yağlı küçə lampaları yandırıldı. Cəmi 520 ədəd quraşdırıldı.

Onlar sentyabrın 1-dən mayın 1-ə kimi ayın 18 gecəsi, ayın qaraldığı vaxtlarda işıqlandırılırdılar.

PARİS

Amma Moskvadan əvvəl adına birinci yazdırmış şəhər Avropanın göbəyində idi. 1700-cü ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində artıq   fənərlər binaların fasadlarından ip və kasnaq vasitəsilə asılır və təyin olunmuş sakin tərəfindən yandırılırdı. 1702-ci ildə Site rayonunda 407 fənər var idi . 1729-cu ilə qədər şəhərdə 5772 fənər var idi. 1749-cu ildə Sent-Eustaş rayonunda " on dörd ictimai fənər"i yandırmaq üçün bir katib seçildi , çünki bu tarixdən əvvəl sakinlər və vətəndaşlar bu xidməti növbə ilə yerinə yetirirdilər. Seçilmiş vəzifəli şəxs heç nə yandırmayan notarius idi. Onu saat ustası əvəz etdi və o da  fənər yandırmaqdan çəkindi. Bütün bunlar məhkəmə iddiası ilə başa çatdı və nəticədə bu ödənişsiz vəzifəni dolduracaq birini tapa bilməyən vətəndaşlar peşəkar fənər yandırıcısı işə götürməli oldular .

Bu fənərlər 1763-cü ilə qədər istifadədə qaldı və sonra onlar "Bourgeois de Château Blanc" modelli 2400 yağla işləyən küçə işıqları ilə əvəz olundu .

LONDON

Bu hadisə o qədər  xoş bir hadisə kimi qiymətləndirildi ki,  İngiltərə höküməti də bu yöndə işləməyə başladı. 

 Beləki, ölkə parlamenti 1812-ci ildə  dünyanın ilk qaz şirkəti olan “London” və “Vestminster Gas Layt and Koke” şirkətinə qaz lampalarının quraşdırılması üçün nizamnamə verdi.  31 dekabr 1813-cü ildə Vestminster körpüsü qazla işləyən küçə lampaları ilə işıqlandırıldı. 

Vyanada küçə və meydanların işıqlandırılması ilə bağlı ilk fərman 24 fevral 1687-ci ildə verildi. Daha sonra Dorothergasse -də 17  yağ lampası yerləşdirildi . Cəmi bir il sonra bütün şəhər mərkəzi 2000 lampa ilə işıqlandırıldı.

MOSKVA

Texniki  tərəqqiyə  riayət edən Moskvada  1880-ci ildə ilk elektrik işıqları peyda oldu. 1883-cü ildə III Aleksandrın tacqoyma günü qövs lampaları Xilaskar Məsihin Katedralinin ətrafındakı meydanı işıqlandırırdı. Dəbdəbəli şənliklərdən sonra bir çox moskvalılar general-qubernatordan evlərində elektrik işıqlandırması quraşdırmaq üçün müraciət etməyə başladılar.

Həmçinin oxuyun

Germanın “öncəgörməsi” və yaxud, Şamaxının sonuncu “qiyaməti”: 124   

DİN açıqlama yaydı:  76 nəfər SAXLANILIB

ŞAD XƏBƏR! Prezident sərəncam imzaladı: 10 min manat VERİLİR

Generalların polkovnik qardaşı VƏFAT ETDİ

TEMESVAR

  Macarıstanın Temesvar şəhəri, indiki Rumıniyanın Timişoara şəhəri , 12 noyabr 1884-cü ildə elektrik işıqlandırmasını tətbiq etdi. 

BAKI

Azərbaycanda ilk küçə işıqları (fənərləri) neft sənayesinin inkişafı ilə əlaqədar Bakıda XIX əsrin sonunda quraşdırılıb, lakin geniş miqyaslı elektrik işıqlandırması 1910-cu ildə baş tutub.

P.S.Romada küçə fənərləri  vardımı deyə sual edərsinizsə, bununla bağlı geniş bir yazı yazmağı planlayaram. Çünki bəşəriyyətin qədim beşiyi olan bu ölkədə  faktlar çox və maraqlıdır.

 Əntiqə Rəşid