Vaşinqtonun susqunluğu: Putin bunu diplomatik fürsət, yoxsa zəiflik kimi anlayır?  

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiya ilə münasibətlərində seçdiyi xətt beynəlxalq siyasətdə diqqətçəkən ziddiyyət yaradıb. Vaşinqton bir tərəfdən Ukraynanın Rusiya neft emalı zavodlarına hücumlarını dayandırmasına çalışır, digər tərəfdən isə Rusiyanın Ukraynada Amerika şirkətləri ilə əlaqəli obyektlərə zərbələri qarşısında açıq və sərt siyasi reaksiya vermir. Bu vəziyyət ABŞ-ın Moskva ilə danışıqları qorumaq istəyindən, yoxsa Rusiyaya qarşı təzyiqi azaltmaq qərarından qaynaqlanır? Hələlik bu sualın qəti cavabı yoxdur, amma hadisələrin gedişi Vaşinqtonun strategiyasının nəticələrini müzakirə etməyə əsas verir.

Amerika şirkətlərinin Ukraynadakı obyektlərinin zərər görməsi məsələni daha da mürəkkəbləşdirir. Amerika Ticarət Palatasının Ukraynadakı rəhbəri Endi Hunderin açıqlamasına görə, Rusiya hücumları Coca-Cola, PepsiCo, McDonald’s və Oreo ilə əlaqəli obyektlərə də ziyan vurub. Bu hadisələr fonunda Ağ Evin açıq reaksiyasının məhdud qalması biznes dairələrində narahatlıq yaradıb. Burada diqqətçəkən məqam odur ki, ABŞ administrasiyası Ukraynanın Rusiya enerji infrastrukturuna zərbələrini Amerika istehlakçılarının maraqları ilə əlaqələndirir, lakin Rusiyanın Amerika şirkətlərinə bağlı obyektlərə zərbələri barədə eyni dərəcədə sərt mövqe ortaya qoymur.

Bu fərqin arxasında müxtəlif hesablamalar dayana bilər. Tramp administrasiyası Moskva ilə əlaqələri tamamilə kəsmək əvəzinə, danışıqlar yolu ilə müharibəni dayandırmağa və enerji bazarında qiymətləri aşağı salmağa çalışa bilər. Belə yanaşmanın tərəfdarları hesab edə bilərlər ki, sərt bəyanatlar və əlavə sanksiyalar danışıqları çətinləşdirər. Ancaq diplomatiyanın nəticə verməsi üçün qarşı tərəfin də razılaşmalara əməl etməsi lazımdır. Əks halda, dialoqu qorumaq naminə göstərilən təmkin qarşı tərəfə təzyiqin zəiflədiyi mesajını verə bilər.

Oktyabrın 14-də yayılan məlumatlar bu narahatlığı daha da artırıb. Reuters və Associated Press-in məlumatlarına görə, Rusiya Ukraynanın enerji infrastrukturuna hücumlarını davam etdirib, Kiyev və Xarkov ətrafında enerji obyektlərinə ciddi ziyan dəyib, yüz minlərlə insan elektrik enerjisiz qalıb. Bu hücumlar Trampın elan etdiyi enerji atəşkəsi təşəbbüsünün real vəziyyətə təsiri barədə suallar yaradıb. Kreml isə razılaşmanın təfərrüatlarının hələ müzakirə olunduğunu bildirib. Belə şəraitdə diplomatik bəyanatlarla döyüş meydanındakı hadisələr arasında fərq açıq görünür.

Məsələnin daha həssas tərəfi Rusiya dizel yanacağının ABŞ bazarına çıxarılması ilə bağlı razılaşmadır. Moskva nümayəndəsi Kirill Dmitriyevin sözlərinə görə, bu razılaşma gələcək iqtisadi əməkdaşlıq üçün də imkan yarada bilər. Ukrayna və Avropadakı bəzi siyasətçilər isə belə addımın Rusiyaya əlavə gəlir gətirərək onun müharibəni davam etdirmək imkanlarını gücləndirə biləcəyindən narahatdırlar. Tramp administrasiyası üçün yanacağın qiyməti və daxili iqtisadi maraqlar mühüm amil olsa da, bu qərarın Rusiyaya qarşı təzyiq siyasətinə təsiri də nəzərdən qaçırılmamalıdır.

Bütün bunlardan ABŞ-ın Rusiyanı qəsdən qızışdırmaq istədiyi nəticəsini çıxarmaq düzgün olmazdı. Bunun üçün Vaşinqtonun belə məqsəd güddüyünü təsdiqləyən sübut yoxdur. Daha əsaslı yanaşma ABŞ-ın danışıqlara üstünlük verən siyasətinin hansı nəticələr doğurduğunu araşdırmaqdır. Əgər Moskva atəşkəs təşəbbüslərinə baxmayaraq hücumlarını davam etdirir və bunun müqabilində ciddi siyasi və iqtisadi nəticələrlə üzləşmirsə, bu vəziyyət Rusiyanın risk etmək imkanlarını genişləndirə bilər. Bu, qəsdən qızışdırmaqla eyni şey deyil, amma strategiyanın mümkün nəticələrindən biridir.

Vaşinqtonun qarşısında çətin seçim dayanır. Bir tərəfdən, Rusiya ilə danışıqları davam etdirmək və enerji bazarında sabitliyi qorumaq istəyir. Digər tərəfdən, öz şirkətlərinin maraqlarını, Ukraynadakı təhlükəsizliyi və beynəlxalq öhdəliklərini nəzərə almalıdır. Bu məqsədlər arasında tarazlıq qurmaq mümkündür, lakin bunun üçün diplomatik əlaqələrlə yanaşı, razılaşmaların pozulmasına qarşı aydın və ardıcıl mövqe də lazımdır.

Putin ABŞ-ın ehtiyatlılığını diplomatik fürsət kimi də, münasibətləri normallaşdırmaq üçün imkan kimi də qiymətləndirə bilər. Hansı yanaşmanın üstün gəldiyini yalnız ehtimallarla müəyyənləşdirmək olmaz. Bunu Rusiyanın növbəti addımları və Vaşinqtonun həmin addımlara verəcəyi cavab göstərəcək.

ABŞ-ın susqunluğunun həqiqi mənası bəyanatların azlığında deyil, nəticələrində üzə çıxacaq. Əgər diplomatiya hücumların azalmasına və razılaşmaların yerinə yetirilməsinə gətirib çıxararsa, Vaşinqtonun seçdiyi xətt özünü doğrultmuş olacaq. Əksinə, Moskva güzəştləri təzyiqin zəifləməsi kimi qəbul edib hərəkətlərini genişləndirərsə, ABŞ administrasiyası öz strategiyasını yenidən nəzərdən keçirmək məcburiyyətində qala bilər. Beynəlxalq siyasətdə susmaq da bir mesajdır, lakin həmin mesajın necə başa düşülməsi onu verənin deyil, qarşı tərəfin davranışında üzə çıxır.  

Şəmsi Qoca

Həmçinin oxuyun

Məşhur azərbaycanlı müğənni saxlanıldı 

Pensiyaçılara şad xəbər: Əlavə pensiya almaq imkanı yarana bilər

Azərbaycana hücumu onlar təşkil edibmiş -DETALLAR

DTX xəbərdarlıq edir!  - Gələn zəng...