Gecə 4-5 saat yatmaq çəkiyə necə təsir edir? - Həkimlər AÇIQLAYIR

MARAQLI

21.08.2026, 16:30

Arıqlamaq istəyən insanların əksəriyyəti ilk növbədə qidalanmasına və fiziki aktivliyinə diqqət yetirir. Lakin çəki idarəetməsində çox vaxt diqqətdən kənarda qalan mühüm amillərdən biri də yuxudur. İnsan kifayət qədər və keyfiyyətli yatmadıqda yalnız gün ərzində yorğunluq hiss etmir, eyni zamanda iştahın idarə olunması, qida seçimi və enerji balansı da dəyişə bilər. Bu səbəbdən “az yeyirəm, amma arıqlaya bilmirəm” deyən insanların yuxu rejiminə də nəzər salması vacibdir.

Oxu24.com xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, yuxusuzluq orqanizm üçün əlavə stress yarada bilər. Gecə cəmi 4-5 saat yatmaq insanın ertəsi gün özünü halsız və enerjisiz hiss etməsinə, daha yüksək kalorili qidalara meyl göstərməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə şirniyyat, şokolad, peçenye, ağ çörək və digər sürətli enerji verən qidalar belə günlərdə daha cəlbedici görünür. Bu vəziyyəti hər zaman “iradəsizlik” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Yuxunun kifayət qədər olmaması iştahı tənzimləyən mexanizmlərə və stress reaksiyasına təsir göstərə bilər.Gec saatlarda yatmaq da bəzi insanlarda qida qəbulunun artmasına səbəb olur. İnsan gecə yarısından sonra oyaq qalırsa, televizor qarşısında və ya telefon istifadə edərkən qəlyanaltı yemək ehtimalı yüksələ bilər. Beləliklə, gün ərzində qəbul edilən qida ilə yanaşı, gecə saatlarında əlavə kalorilər də rasiona daxil olur. Üstəlik, yuxusuzluq ertəsi gün fiziki aktivliyin azalmasına, yorğunluğun artmasına və gündəlik hərəkətliliyin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.

Çəki azaltmaq istəyən şəxslər buna görə yalnız menyusuna deyil, yuxu rejiminə də diqqət etməlidirlər. Böyüklər üçün ümumilikdə gecə 7-9 saat keyfiyyətli yuxu tövsiyə olunur. Lakin yalnız yataqda keçirilən saatların sayı deyil, yuxunun keyfiyyəti və davamlılığı da əhəmiyyətlidir.Yuxu rejimini yaxşılaşdırmaq üçün yatmazdan əvvəl uzun müddət telefon və digər ekranlardan istifadəni azaltmaq, yataq otağını qaranlıq, sakit və münasib temperaturda saxlamaq, hər gün mümkün qədər eyni saatlarda yatıb-durmaq faydalı ola bilər. Axşam saatlarında kofein qəbulunun məhdudlaşdırılması da yuxuya getməyi asanlaşdıra bilər. Xüsusilə qəhvə və tərkibində kofein olan içkilərin gec saatlarda qəbul edilməsi bəzi insanlarda yuxuya getmə müddətini uzada bilər.

Bununla yanaşı, yuxuya getməkdə çətinlik çəkən şəxslər müxtəlif bitki tərkibli məhsullardan və qida əlavələrindən istifadə etməzdən əvvəl həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşməlidirlər. Tərkibində melatonin, valerian, melisa, passiflora, qlisin və B6 vitamini kimi komponentlər olan məhsullar bazarda mövcuddur. Lakin onların “təbii” və ya “bitki tərkibli” olması hər kəs üçün avtomatik olaraq təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Xüsusilə başqa dərman qəbul edənlər, hamilə və süd verən qadınlar, xroniki xəstəlikləri olan şəxslər belə məhsulları mütəxəssis məsləhəti olmadan qəbul etməməlidirlər.Melatonin də daxil olmaqla yuxu üçün istifadə olunan vasitələrin qəbul qaydası konkret məhsulun tərkibindən və şəxsin vəziyyətindən asılıdır. Yuxugətirici təsir yarada bilən məhsullardan istifadə edən şəxslərin həmin vasitənin təsirini nəzərə almadan avtomobil idarə etməsi və diqqət tələb edən iş görməsi təhlükəli ola bilər.

Əgər insan uzun müddət ərzində yuxuya gedə bilmir, gecələr tez-tez oyanır, səhərlər yorğun qalxır və ya gündüz həddindən artıq yuxululuq yaşayırsa, məsələni yalnız qida əlavəsi ilə həll etməyə çalışmaq doğru yanaşma deyil. Xroniki yuxu problemlərinin arxasında stress, narahatlıq, yuxu apnesi, bəzi dərmanların təsiri və digər sağlamlıq problemləri dayana bilər. Belə hallarda səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.Arıqlama prosesində düzgün qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik, kifayət qədər su qəbulu və enerji balansı əsas amillər olaraq qalır. Lakin bütün bunların yanında normal yuxu rejimi də sağlam həyat tərzinin mühüm hissəsidir. Yəni çəki azaltmaq istəyən insan yalnız “nə yeyirəm?” sualını deyil, həm də “nə qədər və necə yatıram?” sualını özünə verməlidir.

Həmçinin oxuyun