İran İslam Respublikasının qədim tarix müəmması

MARAQLI

865

28.01.2026, 19:30

Tarix sahəsində ikili standartları görürük. Beləki, bəzi xalqların tarixi qədimləşdirilir, bəzilərinin isə əksinə gəncləşdirilir.

Buna ən böyük misal da Turan tarixinin gəncləşdirilməsi və yaxud müasir İran tarixinin qədimləşdirilməsidir.

Bunun əsas səbəbi Turanlıların keçmişdə dünya hakimiyyətini qurmaqları idi.

Buna misal da Oğuz Xaqan digər təxəllüslə Quranı Kərimdə yad edilən Zülqərneyn və ya ikibuynuzlu ola bilər. Müasir İran, tarixi Azərbaycan ərazisində hökm sürən müxtəlif Türk mədəniyyətləri və öz sözünü e.ə.III minillikdən e.ə.VI əsrə qədər mövcud olmuş Elam və Aratta adlı ilkin dövlətləri, Qutlu-Qutium ilk imperiyası, Turukki bəyliyi, Ulubi-Lullubi dövləti, Manas-Manna dövləti və Maday imperiyası ilə Bars bəyliyi Azərbaycan-Türk dövlətçiliyinin nəticəsi idi. Sonra isə Hindistandan bu tarixi ərazimizə köç olur. Yeni gələn qaraçı-hindus birləşmələri Maday dövlətinə qarşı pozucu fəaliyyətə başlayırlar. Onlar Azərbaycan-Türk irqinin milli imperiyası əleyhinə dini, siyasi və ideoloji işə başlasalar da və Türk düşmənçiliyinə rəvac verən bu siyasət yeni yaranmış Ağamanişyan-Əhəməni imperiyası bu mədəniyyətsiz tayfaları qısa müddət ərzində nəzarətə götürülürlər.

İran adlanan yerin mədəniyyəti də qüvvətli şəkildə Sümər, Elam, Aratta, Akat, Assur, Babil Azərbaycan-Türk mədəniyyətindən təsirlənirdi.

Məsələn: Qədim Babil simvolu olan və sonradan farahavar kimi zərdüştçü simvol kimi ortaya çıxmışdır. Özünü qədim və köklü mədəniyyət sayan İran adlanan yerin yazı mədəniyyəti belə yoxdur. Onun yazı sistemi əsasən mixi və yaxud arami yazı sistemindən təsirlənsə də Maday və Parfiya imperiyalarının öz yazı sistemi Türk damğalı yazısı var idi. Və hələlik Orxun-Yenisey yazı sistemindən qat-qat əvvəl artıq, var idi. Maday-Midiya, Ağamanişyan-Əhəməni, Part-Parfiya və Sasanlı-Sasani imperiyalarını araşdırarkən getdikcə o həqiqəti anlayırıq ki, bu imperiyalar Azərbaycan-Türk imperiyaları olmaqla yanaşı üstəlik Yerusəlim Osmanlılardan qabaq iki dəfə Ağamanişyan-Əhəməni və Sasanlı-Sasani dövründə fəth edilmişdir. Bir məsələni də qeyd etməkdə fayda var. Qaraçı-indusların mədəni səviyyəsi həmişə aşağı olub. Arilərin də onlarla heç bir adiyyati olmayıb. Aydan arı, sudan duru məsəlini unutmayaq.

İran adlanan yerdəki hökmdar adları da Türk dilində izah edilə bilər. Kuruş-Quruş (qəpik-quruş), Kambis (Kambis şəklində yunan mənbələri işlədib. Kam-Qam adın köküdür.), Daryus/Taryus (Tar sözün kökünü yunanlar Daryus-Taryus kimi işlətmişlər.) adları ilə yanaşı Ərsak (Arşak) adı da Turan mənşəlidir. Türklər həmişə bu ərazilərdə yaşayıblar. Ona görə də qurduqları dövlətlər də qədim zamanlarda Türk anlayışları ilə açıqlana bilər.

Bəs necə oldu ki, Eranşəhr adlı yerin tarixi saxtalaşdırıldı. Bunu bilmək üçün əsasən XX əsrə qayıtmaq lazımdır. 1925-ci ildə ingilislərin köməyi ilə Qacar sülaləsi devrilir. Əvəzində legitim olmayan Pəhləvilər sülaləsi gəlir. Onlar ingilislərin qabağında götürdükləri öhdəliklərə əsasən bu dövlətdə olan Türk izlərini silmək, "itirmək" və yaxud qaraçı-induslara aid olduqlarını "sübut etmək" üçün xaricdən alimlər dəvət edildilər. Bu alimlər də böyük həvəslə Türk tarixinin üstünü örtdülər.

İmza:Ceyhun Ərmən Vedili

Həmçinin oxuyun