Mərkəzi Bankın yeni tarifi kart köçürmələrini ucuzlaşdıracaq? — İqtisadçıdan AÇIQLAMA

İQTİSADİYYAT

15.10.2026, 12:19

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Azərbaycan Mərkəzi Bankının ödəniş sistemləri üzrə xidmət haqlarının azaldılması ilə bağlı qəbul etdiyi yeni qərar rəqəmsal ödəniş infrastrukturunun daha səmərəli fəaliyyətini hədəfləyir.

Qərara əsasən, 2027-ci il aprelin 1-dən etibarən AZIPS(böyük miqdarda pul köçürməsi) üzrə xidmət haqlarının yuxarı həddi 2 dəfə, XÖHKS(xırda ödəniş hesablamalarının Kliring Sistemi) üzrə isə 1,5 dəfə azaldılacaq, həmçinin Ani Ödənişlər Sistemi üzrə də daha aşağı tariflər tətbiq ediləcək.

Bu addım ilk növbədə bankların əməliyyat xərclərinin optimallaşdırılmasına və banklararası köçürmələrin daha sərfəli təşkilinə xidmət edir.

Lakin Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi tariflərin aşağı düşməsi vətəndaşların kartdan karta köçürmələr zamanı ödədiyi komissiyaların avtomatik olaraq azalacağı anlamına gəlmir.

Çünki requlyatorun ödəniş sistemləri üçün təyin etdiyi xidmət haqları ilə kommersiya banklarının müştərilərə tətbiq etdiyi komissiyalar tamamilə fərqli anlayışlardır.

Vətəndaşlardan komissiyanın tutulub-tutulmaması və ya onun məbləği hər bir bankın öz kommersiya strategiyasından, kartın növündən və köçürmə şərtlərindən birbaşa asılıdır.

Yeni qərar bütün kart köçürmələrinin mütləq ödənişli olmasını tələb etmədiyi kimi, bank xərclərinin azalmasının müştərilərin cibinə müsbət əks olunacağına da zəmanət vermir.

Rəqəmsal ödəniş sisteminin real inkişafı təkcə əməliyyatların sürəti və rahatlığı ilə deyil, həm də əhali üçün şəffaf və münasib tariflərin təmin edilməsi ilə ölçülməlidir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən iqtisadçı Günay Hüseynova bildirib ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının ödəniş sistemləri üzrə xidmət haqlarının azaldılması ilə bağlı yeni qərarı rəqəmsal ödəniş infrastrukturunun daha səmərəli fəaliyyətini hədəfləyir:

“2027-ci il aprelin 1-dən AZIPS üzrə xidmət haqlarının yuxarı həddi 2 dəfə, XÖHKS üzrə isə 1,5 dəfə azaldılacaq. Ani Ödənişlər Sistemi üzrə də daha aşağı tariflər tətbiq ediləcək”.

Onun sözlərinə görə, bankların əməliyyat xərclərinin azalması vətəndaşların kartdan karta köçürmələr zamanı ödədiyi komissiyanın avtomatik olaraq aşağı düşəcəyi demək deyil.

İlkin səbəb odur ki, Mərkəzi Bankın ödəniş sistemləri üzrə müəyyən etdiyi xidmət haqları ilə bankların müştərilər üçün tətbiq etdiyi komissiyalar fərqli anlayışlardır. Kartdan karta köçürmələr zamanı komissiyanın tutulub-tutulmaması və məbləği bankın tarif siyasətindən, köçürmənin növündən və istifadə edilən kartın şərtlərindən asılıdır.

Günay Hüseynova vətəndaşların nəzərinə çatdırıb ki, yeni qərar bütün kart köçürmələrinin mütləq ödənişli olmasını nəzərdə tutmur. Eyni zamanda, bankların xərclərinin azalması müştərilər üçün komissiyaların da azalacağına zəmanət vermir. İqtisadi baxımdan bu qərar ödəniş infrastrukturunda xərclərin optimallaşdırılması və banklararası əməliyyatların daha səmərəli təşkili baxımından əhəmiyyətli hesab olunur.

Bununla yanaşı, yaranan imkanların istehlakçılar üçün real faydaya çevrilməsi bank sektorunda rəqabətin səviyyəsindən asılı olacaq.

İqtisadçı qeyd edib ki, əgər banklar xərclərin azalmasını müştərilərə daha aşağı komissiyalar şəklində ötürsələr, bu, əhalinin gündəlik maliyyə xərclərinin azalmasına və nağdsız ödənişlərin genişlənməsinə müsbət təsir göstərə bilər. Əks halda, tariflərin aşağı salınmasının faydası əsasən bankların öz xərclərində əks oluna bilər:

“Əsas məsələ bankların xərclərinin nə qədər azalması deyil, bu azalmanın vətəndaşın cibində nə dərəcədə hiss olunmasıdır. Rəqəmsal ödənişlərin inkişafı təkcə sürət və rahatlıqla deyil, həm də şəffaf və münasib tariflərlə qiymətləndirilməlidir".

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun