Xaş sevənlərə xəbərdarlıq: Bu üç xəstəlikdən əziyyət çəkənlər ehtiyatlı olmalıdır  

Soyuq havalarda Azərbaycan mətbəxinin sevilən yeməklərindən olan xaş bir çox insanın süfrəsində xüsusi yer tutur. Xüsusilə qış aylarında səhər yeməyi kimi qəbul edilən bu təamın dadı ilə yanaşı, sağlamlığa təsiri də müzakirə mövzusudur. Xaş hər kəs üçün eyni dərəcədə uyğun qida hesab edilmir. Bəzi xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanlar bu yeməyi qəbul edərkən daha diqqətli olmalı, porsiyanın miqdarına və hazırlanma üsuluna xüsusi fikir verməlidirlər. Bəs xaş hansı hallarda sağlamlıq üçün risk yarada bilər?

Endokrinoloq Ayşən Eldar Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, xaşın qida rasionunda yer alması hər kəs üçün mütləq zərərli hesab edilə bilməz. Lakin müəyyən sağlamlıq problemləri olan şəxslərdə bu yeməyin tez-tez və çox miqdarda qəbul edilməsi arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Həkim xüsusilə podaqra, ürək-damar xəstəlikləri və böyrək problemlərindən əziyyət çəkən insanların xaş qəbuluna diqqət yetirməli olduqlarını vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, diqqət edilməli əsas məqamlardan biri xaşın tərkibindəki purinlərdir. Podaqra xəstəliyi olan insanlar üçün purinlərlə zəngin qidaların qəbulu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, purinlər orqanizmdə parçalanaraq sidik turşusunun yaranmasına səbəb olur. Sidik turşusunun səviyyəsi yüksəldikdə isə onun kristalları oynaqlarda toplanaraq ağrı, şişkinlik və iltihabla müşayiət olunan podaqra tutmalarına yol aça bilər.

Həkim qeyd edib ki, xalq arasında “oynaq duzu” kimi tanınan podaqradan əziyyət çəkən şəxslər xaşın qəbulunda ehtiyatlı olmalıdırlar. Xüsusilə xəstəliyin aktivləşdiyi, oynaqlarda ağrı və iltihabın artdığı dövrlərdə qidalanmaya daha ciddi nəzarət edilməlidir. Bu xəstələr üçün yalnız xaş deyil, purinlərlə zəngin digər qidaların da miqdarı nəzərə alınmalıdır. Sidik turşusunun səviyyəsinə nəzarət etmək və həkimin təyin etdiyi müalicəyə əməl etmək xəstəliyin idarə olunmasında mühüm rol oynayır.

Ayşən Eldarın diqqət çəkdiyi digər məsələ xaşın ürək-damar sisteminə mümkün təsiridir. Onun sözlərinə görə, yeməyin hazırlanma üsulu, istifadə olunan ərzaqlar və qəbul edilən porsiyanın böyüklüyü onun ümumi yağ və xolesterin yükünə təsir göstərə bilər. Xüsusilə yağlı hissələrin çox istifadə edilməsi və xaşın yanında yüksək yağlı qidaların qəbul edilməsi qidalanmanın ümumi kalori və doymuş yağ miqdarını artıra bilər.

Ürək-damar xəstəlikləri olan, qanda xolesterin səviyyəsi yüksək olan və ya bu baxımdan risk qrupuna daxil edilən şəxslər qida seçimlərinə daha diqqətlə yanaşmalıdırlar. Belə insanlar xaşı tez-tez və böyük porsiyalarla qəbul etməkdən çəkinməli, gündəlik qidalanmalarında yağlı qidaların ümumi miqdarını nəzərə almalıdırlar. Çünki ürək-damar sağlamlığının qorunması yalnız bir qidanın rasiondan çıxarılması ilə deyil, ümumi qidalanma vərdişlərinin düzgün qurulması ilə mümkündür.

Həkimin vurğuladığı üçüncü mühüm məqam isə böyrək xəstəlikləri ilə bağlıdır. Böyrəklər orqanizmdə maye və elektrolit balansının qorunmasında, maddələr mübadiləsi nəticəsində yaranan tullantıların xaric edilməsində mühüm rol oynayır. Böyrək funksiyası zəiflədikdə bəzi maddələrin orqanizmdən xaric olunması çətinləşir və qidalanma rejiminin fərdi qaydada tənzimlənməsi zərurəti yaranır.

Ayşən Eldarın sözlərinə görə, böyrək xəstəliyi olan insanların xaş qəbul edərkən tərkibdəki duzun miqdarına və yeməyin ümumi qida xüsusiyyətlərinə diqqət yetirməsi vacibdir. Xüsusilə duz məhdudiyyəti olan xəstələrdə artıq natrium qəbulu təzyiqin yüksəlməsinə və orqanizmdə maye toplanmasına səbəb ola bilər. Böyrək xəstəliyinin mərhələsindən asılı olaraq zülal, fosfor və digər qida komponentlərinin qəbuluna da nəzarət tələb oluna bilər. Buna görə də belə xəstələrin xaşı nə qədər və hansı tezliklə qəbul edə biləcəkləri barədə müalicə həkimi ilə məsləhətləşmələri daha məqsədəuyğundur.

Endokrinoloq bildirib ki, xaşı tamamilə zərərli qida kimi təqdim etmək düzgün deyil. Eyni zamanda onun hər kəs üçün faydalı və ya təhlükəsiz olduğunu düşünmək də yanlışdır. Qidaların orqanizmə təsiri insanın sağlamlıq vəziyyətindən, yanaşı xəstəliklərindən, gündəlik qidalanmasından və qəbul edilən miqdardan asılıdır. Sağlamlıq problemi olmayan insan üçün müəyyən porsiyada qəbul edilən qida ilə xroniki xəstəlikdən əziyyət çəkən şəxsin eyni yeməyi qəbul etməsi eyni nəticəni verməyə bilər.

Həkimin sözlərinə görə, xüsusilə xroniki xəstəlikləri olan insanlar qidalanma ilə bağlı qərar verərkən ümumi məsləhətlərlə kifayətlənməməlidirlər. Podaqra xəstələri sidik turşusunun səviyyəsini, ürək-damar xəstələri yağ və xolesterin qəbulunu, böyrək xəstələri isə xəstəliklərinin mərhələsinə uyğun qida məhdudiyyətlərini nəzərə almalıdırlar.

Beləliklə, xaş sevənlər üçün əsas məsələ bu yeməkdən tamamilə imtina etmək deyil, onu sağlamlıq vəziyyətinə uyğun şəkildə qəbul etməkdir. Porsiyanın ölçüsü, hazırlanma qaydası, qəbul edilmə tezliyi və yanaşı xəstəliklər mütləq nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə podaqra, ürək-damar və böyrək xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslərin xaşı qida rasionuna daxil etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşməsi tövsiyə olunur.

Jalə

Həmçinin oxuyun

Ramiz Mehdiyevlə bağlı bu qərar VERİLDİ

Uşaq ana bətnində sidiyə gedirmi? – Ginekoloq maraqlı məqamlara aydınlıq gətirdi  

Hadisənin baş verdiyi məktəblə bağlı ŞOK! Şagirdlərin geyimi... (VİDEO)

Xaş sevənlərə xəbərdarlıq: Bu üç xəstəlikdən əziyyət çəkənlər ehtiyatlı olmalıdır