Bayramdan sonra hamını eyni problem gözləyir – Tətil baha başa gələcək

CƏMİYYƏT

574

25.03.2026, 10:22

Bayram günləri 11 günlük tətil əvvəlcə hamıya arzulanan rahatlıq kimi görünür: gec oyanmaq, qohum-əqrəba ziyarətləri, bayram süfrələri, şəhərdən kənara qısa səfərlər, “bir az da dincəlim” hissi… Amma tətil uzandıqca başqa bir sual da böyüyür: bu qədər rahatlıqdan sonra iş ritminə necə qayıdacağıq?

Azərbaycanda bu il Novruz və Ramazan bayramlarının üst-üstə düşməsi səbəbindən martın 20-dən 30-dək ardıcıl 11 qeyri-iş günü yaranıb və bayramdan sonra ilk iş günü martın 31-i olacaq. Tətilin artıq ilk günləri geridə qaldığı üçün bir çoxları üçün əsas məsələ istirahətin özü yox, ondan sonrakı dönüşün necə olacağıdır.

“Yeni Sabah” xəbər verir ki, uzun istirahət insanı fiziki olaraq rahatlaşdırsa da, psixoloji baxımdan onu gündəlik nizamdan uzaqlaşdırır. Bayram günlərində yuxu saatları dəyişir, qidalanma rejimi pozulur, ekran qarşısında və ya süfrə arxasında keçirilən vaxt artır, gündəlik məsuliyyət hissi isə zəifləyir. Elə buna görə də martın 31-i səhər çalan zəngli saat təkcə yeni iş gününün başlanğıcı yox, həm də rahat tempdən intizamlı həyata keçid kimi hiss oluna bilər. Bu keçid nə qədər sərt olarsa, ilk iş həftəsi də bir o qədər yorucu görünə bilər.

Əslində, bayramdan sonrakı halsızlıq çox vaxt tənbəllik deyil. Bu, beynin və bədənin dəyişmiş ritmdən yenidən iş rejiminə uyğunlaşmaq cəhdidir. İnsanın ilk günlərdə diqqətini toplamaqda çətinlik çəkməsi, “heç nə etmək istəmirəm” hissi yaşaması, hətta xırda tapşırıqlardan belə bezməsi normal reaksiyadır. Problem o zaman başlayır ki, insan özündən elə ilk gündən yüksək məhsuldarlıq tələb edir, tətilin yaratdığı psixoloji boşluğu bir anda bağlamağa çalışır və nəticədə daha da yorulur. Bu səbəbdən mütəxəssislər işə dönüşü bir gündə deyil, mərhələli keçid kimi görməyi tövsiyə edir.

Rusiyalı klinik psixoloq Alyona Kulikova da məhz bu məqama diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, bayramdan çıxış kəskin yox, ardıcıl olmalıdır. Psixoloq son günlərdə yuxu rejimini tədricən bərpa etməyi, yatıb-oyanma saatlarını hər gün 20-30 dəqiqə önə çəkməyi, qidalanmanı birdən-birə sərtləşdirmək əvəzinə sadəcə yavaş-yavaş normallaşdırmağı məsləhət görür. Kulikova vurğulayır ki, ilk iş günlərində özündən yüzfaizlik effektivlik gözləmək düzgün deyil, insanın iş qabiliyyəti də addım-addım bərpa olunur.

Bu yanaşma Azərbaycan reallığında da kifayət qədər tanış görünür. Martın 31-i ofisə qayıdacaq minlərlə insan üçün ən böyük səhv elə ilk gündən “itirilmiş vaxtı” qaytarmağa çalışmaq ola bilər. Ən doğru yol, işi yığılıb qalmış yük kimi yox, bərpa olunmalı ritm kimi qəbul etməkdir: günə ən vacib bir-iki tapşırıqla başlamaq, qrafiki həddən artıq doldurmamaq, fasilələri ləğv etməmək və ilk həftəni adaptasiya dövrü saymaq. Kulikovanın məsləhətlərinin əsas məntiqi də budur, insan əvvəlcə rejimini bərpa etməli, sonra məhsuldarlığını artırmalıdır.

Bayramdan sonra motivasiyanı bərpa etməyin sirri bəzən böyük qərarlarda yox, xırda vərdişlərdə gizlənir. Martın 30-u axşamı telefon və serial qarşısında gecələməmək, səhər üçün geyimi və planı öncədən hazırlamaq, ilk iş gününü “ağır bazar ertəsi” yox, “yumşaq start” kimi qəbul etmək dönüşü xeyli asanlaşdıra bilər. İnsan beyni aydınlıq və proqnozlaşdırıla bilənlik sevir, yəni nə edəcəyini əvvəlcədən biləndə stress də azalır.

Uzun sözün qısası, qarşıdakı ilk iş günü bir çoxları üçün sınaq kimi görünə bilər, amma onu dramatikləşdirməyə ehtiyac yoxdur. 11 günlük tətilin ardından motivasiya bir düymə ilə geri qayıtmır, o, yavaş-yavaş, ritm bərpa olunduqca geri gəlir. Bayramın verdiyi rahatlığı günahkarlıq hissinə çevirmədən, işi isə cəza kimi görmədən bu keçidi idarə etmək mümkündür.

Həmçinin oxuyun