Mayonez ürəyə ziyandır?
16 Noyabr 2026, 18:16
Qaynar xətt:
(+99450) 247 90 86
TİBB
363
01.09.2026, 17:11
Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində qan xəstəliklərinin yayılması: Coğrafi amillərin rolu nədir?
Qan xəstəliklərinin yayılma xüsusiyyətləri müxtəlif coğrafi ərazilərdə fərqlənə bilər. Bu fərqlərin formalaşmasında genetik xüsusiyyətlər, ətraf mühit, qidalanma, yaşayış şəraiti və bəzi hallarda iqlim və yüksəklik kimi amillər rol oynaya bilər. Lakin hər hansı qan xəstəliyinin konkret olaraq yalnız müəyyən regiona xas olduğunu söyləmək elmi baxımdan düzgün deyil.
Oxu24.com xəbər verir ki,mütəxəssislər xüsusilə bəzi irsi qan xəstəliklərinin müəyyən əhali qruplarında daha yüksək tezliklə müşahidə oluna bildiyini bildirirlər. Azərbaycanın Cənub bölgəsində də favizm kimi tanınan, qlükoza-6-fosfat dehidrogenaza (G6PD) çatışmazlığı ilə əlaqəli hemolitik reaksiyalara rast gəlinə bilər. Bu vəziyyətdə bəzi şəxslərdə paxlalı bitkilərin, xüsusilə paxlanın qəbulu və ya müəyyən digər oksidləşdirici təsirlər eritrositlərin parçalanmasına – hemolizə səbəb ola bilər.
Azərbaycanda qan xəstəlikləri ümumi şəkildə bütün regionlarda müşahidə olunur, lakin bəzi patologiyaların yayılma tezliyi ərazilər üzrə fərqlənə bilər.
Yüksək dağlıq ərazilərlə Aran zonası arasında qan xəstəliklərinin rastgəlmə tezliyinin müqayisəsi zamanı xəstəliyin növü əsas amillərdən biridir. Yüksək yüksəklikdə atmosferdə oksigenin qismən təzyiqi aşağı düşdüyündən, bəzi qan xəstəlikləri olan şəxslərdə hipoksiya əlavə klinik əhəmiyyət daşıya bilər.
Bu baxımdan oraqvari hüceyrəli anemiya xüsusi diqqət tələb edən irsi qan xəstəliklərindən biridir. Xəstəliyi olan şəxslərdə oksigen çatışmazlığı eritrositlərin oraq formasını almasına, onların elastikliyinin azalmasına və kiçik qan damarlarında qan axınının pozulmasına səbəb ola bilər. Nəticədə damarların tutulması, toxumalarda oksigen çatışmazlığı və hemoliz kimi ağırlaşmalar meydana çıxa bilər.
Yüksək dağlıq ərazilərdə konkret bir qan xəstəliyinin mütləq şəkildə daha çox yayıldığını və ya digər bölgələrdə yaranmadığını söyləmək mümkün deyil. Dağlıq və düzənlik ərazilərdə qan xəstəliklərinin yayılmasını qiymətləndirərkən yalnız coğrafi yüksəklik deyil, genetik, epidemioloji, sosial və tibbi amillər də nəzərə alınmalıdır.
Beləliklə, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində müəyyən qan xəstəliklərinin yayılma tezliyində fərqlər müşahidə oluna bilsə də, bu fərqləri yalnız ərazinin iqlimi və relyefi ilə əlaqələndirmək düzgün yanaşma hesab edilmir. Xəstəliklərin real yayılma səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsi üçün genişmiqyaslı epidemioloji və statistik araşdırmalara ehtiyac var.
Nigar
18:57 / 17 Noyabr 2026
1
18:55 / 17 Noyabr 2026
44
18:50 / 17 Noyabr 2026
45
18:40 / 17 Noyabr 2026
186
18:38 / 17 Noyabr 2026
60
18:28 / 17 Noyabr 2026
73
18:21 / 17 Noyabr 2026
78
17:59 / 17 Noyabr 2026
90
17:49 / 17 Noyabr 2026
85
16:51 / 17 Noyabr 2026
109
16:34 / 17 Noyabr 2026
116
16:29 / 17 Noyabr 2026
111
16:21 / 17 Noyabr 2026
131
16:12 / 17 Noyabr 2026
111
15:57 / 17 Noyabr 2026
133
15:43 / 17 Noyabr 2026
152
15:12 / 17 Noyabr 2026
142
15:07 / 17 Noyabr 2026
142
14:52 / 17 Noyabr 2026
185
14:35 / 17 Noyabr 2026
187
14:15 / 17 Noyabr 2026
140
14:02 / 17 Noyabr 2026
173
13:57 / 17 Noyabr 2026
164
© 2026 Oxu24.com Müəllif hüquqları qorunur.