Prezidentin Azərbaycanla bağlı işlətdiyi "orta güc" anlayışı nə deməkdir? — Politoloq AÇIQLADI

$Prezidentin Azərbaycanla bağlı işlətdiyi \"orta güc\" anlayışı nə deməkdir? — Politoloq AÇIQLADI$

SİYASƏT

569

26.05.2026, 14:17

Prezidentin müşavirədə bəyan etdiyi YENİ REALLIQ: Azərbaycan hansı amillərə görə qlobal “orta güc”ə çevrilib? – Politoloq ŞƏRHİ

Azərbaycanın qlobal siyasətdə artan nüfuzu və beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu yeni mövqe aparıcı analitiklər tərəfindən geniş təhlil olunur.

Dünən Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən mühüm iqtisadi-siyasi xarakterli xidməti müşavirədə dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin xarici siyasət kursunun gəldiyi nöqtəni aydın nümayiş etdirib. Müşavirədə diqqət çəkən ən fundamental məqamlardan biri Azərbaycanın artıq beynəlxalq arenada rəsmən “orta güc” kimi qəbul edilməsi reallığı olub. Dövlət rəhbərinin qeyd etdiyi bu status sadəcə siyasi ritorika deyil, Bakının qlobal proseslərə birbaşa təsir imkanlarının rəsmi təsdiqidir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a öz şərhini bölüşən politoloq Asif Nərimanlı beynəlxalq münasibətlərdə “orta güc” fenomenini və Azərbaycanın bu çəkiyə sahib olmasının pərdəarxası məqamlarını şərh edib.

“Orta güc” nədir?

Politoloq qeyd edir ki, klassik mənada “orta güc” anlayışı nəhəng supergüc və ya dominant hegemon olmasa da, dünya siyasətində ciddi söz sahibi olan dövlətləri xarakterizə edir. Bu statusu müəyyən edən 3 əsas trayektoriya var:

•Müxtəlif qütblərlə bərabərhüquqlu və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əlaqələr qurmaq bacarığı.

•Münaqişə edən tərəfləri eyni masa ətrafına toplamaq və qlobal gərginliyi azaldan neytral platformaya çevrilmək.

•Şəxsi ambisiyaları kənara qoyaraq, bəşəriyyəti narahat edən iqlim, ərzaq və humanitar böhranların həllinə liderlik etmək.

Asif Nərimanlının qənaətinə görə, dünya praktikasında Kanada, Avstraliya, Cənubi Koreya, Türkiyə və Braziliya kimi ölkələr daha çox coğrafi miqyası, əhalisi və ya nəhəng iqtisadiyyatları sayəsində bu kateqoriyaya daxil edilirlər. Lakin müasir beynəlxalq sistemdə yeni bir yanaşma formalaşıb: Dövlətlər artıq fiziki ölçülərinə görə deyil, beynəlxalq nüfuzuna və idarə etdiyi proseslərin miqyasına görə “orta güc” qəbul olunurlar. Azərbaycan məhz bu innovativ yanaşmanın ən parlaq nümunəsidir.

Ekspert rəsmi Bakını bu zirvəyə daşıyan strateji sütunları belə qruplaşdırır:

“Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatındakı uğurlu fəaliyyətindən bəri heç bir hərbi-siyasi blokun tərkib hissəsi deyil. Rəsmi Bakı regional çərçivələri aşaraq ABŞ-la da, Çinlə də əlaqələrini strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qaldırıb. Eyni zamanda Avropa İttifaqı və Rusiya kimi güc mərkəzləri ilə balans qorunur. Bu siyasət Bakının səsini Qlobal Cənubdan tutmuş Amerika qitəsinədək hər yerdə keçərli edir.

Azərbaycan sadəcə seyrçi deyil, həm də qlobal barışdırıcıdır. Təsadüfi deyil ki, ən gərgin dövrlərdə ABŞ-Rusiya, Rusiya-NATO, eləcə də regional müstəvidə Türkiyə-İsrail və Suriya-İsrail kimi ziddiyyətli tərəflərin hərbi və siyasi rəhbərliyi məhz Bakıda görüşməyə üstünlük verib. Bu, ölkəmizə olan beynəlxalq etimadın ən bariz göstəricisidir. Pandemiya dövründə vaksin millətçiliyinə qarşı qlobal mübarizə, iqlim dəyişikliyi ilə bağlı tarixi qərarların qəbul edildiyi COP29 və bu günlərdə paytaxtda uğurla reallaşan Dünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) Azərbaycanın qlobal çağırışlardakı liderliyini təsdiqləyir. Buna paralel olaraq, Bakı artıq sivilizasiyalararası və dinlərarası dialoqun dünyadakı əsas ünvanı hesab olunur”.

Politoloq sonda vurğulayır ki, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən, Avrasiyanın əvəzolunmaz tranzit qovşağına çevrilən Azərbaycan həm də qlobal enerji təhlükəsizliyinin ən etibarlı təminatçılarındandır.

Məhz bu xüsusiyyətlər çevik diplomatiya, logistik üstünlük və bəşəri məsuliyyət Azərbaycanın xarici siyasət imkanlarını maksimuma çatdıraraq onu beynəlxalq münasibətlər masasında real “orta güc” statusuna yüksəldib.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun