Xəzər sahillərindən tapılan heykəl HƏR KƏSİ ŞOK ETDİ

MARAQLI

777

21.10.2025, 22:15

İranın şimalında Bryn Mawr Kollecinin (ABŞ) arxeoloqları dünyanın ən qədim pələng təsviri ola biləcəyini aşkar ediblər.

Oxu24.com xəbər verir ki, 5000 ildən çox yaşı olan keramika heykəlcik Yarım Təpədə (Hirkaniya bölgəsində) tapılıb.

Araşdırmanın nəticələri Anthropozoologica jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatın rəhbəri Henry P. Colburn qeyd etdiyi kimi, tapıntı İran incəsənətindəki bütün məlum pələng təsvirlərindən təxminən üç min il əvvəldir.

Bu, pələnglər və İran mədəni kimliyi arasında daha dərin və daha qədim bir əlaqənin olduğunu göstərə bilər.

Təxminən səkkiz santimetr uzunluğunda olan kiçik heykəlcik pələng rəngini təqlid edən xarakterik zolaqları olan gildən hazırlanıb.

Son Xalkolit dövrünə - təqribən eramızdan əvvəl 3500-3100-cü illərə aiddir. Colburn qeyd edir ki, heykəlciyi yaradan sənətkar heyvanın zahiri görünüşünü açıq şəkildə anlayırdı. Bu, bu bölgədə insanların və pələnglərin mümkün birgə mövcudluğunu göstərir.

Heykəlin tapıldığı Hyrcania Elbrus dağları ilə Xəzər dənizi arasında meşəlik ərazidir. Qədim dövrlərdə burada qırmızı maral, çöl donuzu və Turan pələngləri (Panthera tigris virgata) məskunlaşmışdı ki, onların sonuncusu yalnız 20-ci əsrdə nəsli kəsilmişdi.

Bölgədəki digər Xalkolit dövrünə aid məişət yerlərində (Şah Təpə, Tureng Təpə və Təpə Hisar) oxşar qablar tapılsa da, orada oxşar heyvan təsvirlərinə rast gəlinməmişdir. Bu, Yarım Təpəni bütün bölgənin arxeologiyasında unikal tapmağa məcbur edir.

Əgər tarix düzgündürsə, Yarim Təpə heykəlciyi təkcə İranda pələngin ən erkən təsviri deyil, həm də Hindistan yarımadasından kənarda bəşər tarixində ən qədim belə təsvirlərdən birinə çevrilir.

Tarixi və bədii dəyərindən əlavə, heykəlcik həm də dərin simvolik əhəmiyyətə malik ola bilər. Alimlər ehtimal edirlər ki, o, sonrakı əsrlərdə fars mədəniyyətində mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək simvolun ilkin prototipi ola bilərdi – Firdovsinin “Şahnamə” dastanından tutmuş Sasanilər dövründəki şah hakimiyyətinin təsvirlərinə qədər.

Bundan əvvəl İtaliyada Tunc dövrünə aid əsərlər su altından çıxarılıb.

Nigar

Həmçinin oxuyun