Nazirin qalmaqallı  fikrinə təhsil ekspertindən cavab

Azərbaycan təhsilində şagirdlərin oxuduğu mətni başa düşmə səviyyəsi və təhsil sistemində gözlənilən islahatlarla bağlı müzakirələr səngimir. Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin ölkədə üç nəfərdən ikisinin oxuduğu mətni anlamaqda çətinlik çəkdiyini bildirməsi geniş müzakirə doğurub. Bu fonda cəmiyyətdə uşaqların məktəbə 8 yaşından başlaması, təhsil müddətinin 10 ilə endirilməsi və proqramların yenidən qurulması ilə bağlı müxtəlif təkliflər irəli sürülüb.

Məsələ ilə bağlı Oxu24.com saytına açıqlama verən tanınmış təhsil eksperti Ramin Nurəliyev mövcud vəziyyəti təhlil edib, səsləndirilən iddialara münasibət bildirib və problemlərin aradan qaldırılması yollarını açıqlayıb.

Ekspert qeyd edib ki, ölkədə 10 milyon əhalinin 7 milyonunun oxuduğu hər hansı mətni başa düşməməsi fikrini qətiyyən qəbul etmir. Lakin əgər bu rəqəm orta ümumtəhsil məktəblərinin dərsliklərindəki mətnlərin həmin sinfin səviyyəsinə uyğunsuzluğu baxımından nəzərdə tutularsa, müəyyən mənada haqq vermək olar. Çünki bəzən elə mətnlər və suallar tərtib olunur ki, onları nəinki şagirdlər, hətta valideynlər belə başa düşməkdə çətinlik çəkirlər. Dərsliklər məhz sinfin yaş həddinə uyğun şəkildə hazırlanmalıdır.

Uşaqların məktəbə 8 yaşından tez başlamaması fikrini yanlış hesab edən təhsil eksperti bildirib ki, dünyanın heç bir inkişaf etmiş ölkəsində 8 yaşından orta məktəbə başlama təcrübəsi yoxdur:

“Dünya ölkələrinin 70-75%-də 12 illik təhsil sistemi tətbiq olunur. Bizdə də təhsil müddətinin 11 və ya 12 ilə qaldırılması daha məqsədəuyğundur. Təhsil müddətinin 10 ilə endirilməsi tamamilə mənasız olar, 8 yaşından məktəbə başlamaq isə uşaqların müəyyən qədər gücdən düşməsinə səbəb ola bilər”.

Əsas problemin imtahanyönümlülük olduğunu vurğulayan Ramin Nurəliyev bildirib ki, mövcud sistem şagirdləri daha çox universitetə qəbul istiqamətinə yönəldir. Nəticədə şagirdlərin bədii əsərləri, klassik ədəbiyyatı oxumağa vaxtı və imkanı qalmır:

“Yuxarı sinif şagirdləri 5-6 fəndən 5-ci sinifdən 11-ci sinfə qədər olan bütün mövzuları əhatə edən çətin qəbul imtahanlarına hazırlaşdıqları üçün mütaliəyə vaxt ayıra bilmirlər. Asudə vaxtlar isə ya sosial şəbəkələrə sərf olunur, ya da imtahan yükü altında əriyir”.

Ekspert vurğulayıb ki, insanların anlama, oxuma qabiliyyətinin və söz ehtiyatının zənginləşməsində bədii əsərlərin oxunması əsas şərtlərdən biridir. Lakin hazırda şagirdlərin bədii ədəbiyyat oxuma vəziyyəti sıfır səviyyəsindədir. Aşağı siniflərdən etibarən nağılların, hekayələrin, yuxarı siniflərdə isə romanların oxunması mütləq təmin olunmalıdır. Şagirdlər ədəbiyyat vasitəsilə söz ehtiyatını artırmalıdırlar.

Sonda ekspert hesab edir ki, bu istiqamətdə ciddi addımlar atılmalıdır: qəbul imtahanlarının həddindən artıq çətinliyi və sosial platformaların mənfi təsirləri aradan qaldırılmalı, dərsliklər uşaqların psixoloji və yaş xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmalıdır.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun

Qaz limitləri ilə bağlı YENİ TƏKLİF

Müğənnidən hicab müzakirələrinə sərt reaksiya: “Allah cəzalarını verəcək

13 oktyabrda bizi nələr gözləyir? -ULDUZ FALI

Məktəbə hücum anının YENİ GÖRÜNTÜLƏRİ