2026-cı ilin hansı tarixində dünya "dağılacaq"?

1960-cı ildə üç elm insanı – Heinz von Foerster və həmkarları – “Science” jurnalında nəşr olunan məşhur məqalələrində dünya üçün bir “son” tarixi təyin etmişdilər: 13 noyabr 2026

Bu hesablamalar heç bir ezoterik inanca deyil, tamamilə üstəl artım (exponential growth) düsturuna əsaslanırdı.

Oxu24.com xəbər verir  ki,tədqiqatın təməlində dünyanın fiziki sərhədlərinin artan əhali qarşısında duruş gətirə bilməyəcəyi tezisi dayanır.

Alimlərin məntiqi sadə, lakin sarsıdıcı idi: 1900-1960-cı illər arasında dünya əhalisi demək olar ki, iki dəfə artmışdı və bu tendensiya davam edirdi. Modelə görə, 2026-cı ilin noyabrına çatdıqda, əhali sıxlığı dünyanın fiziki imkanlarını aşacaq, hər kəsə düşən pay “sıfır” olacaq və resurslar uğrunda mübarizə yaşamı qeyri-mümkün edəcəkdi.

Bu gün 2026-cı ilin içindəyik və dünya əhalisi 8 milyardı keçsə də, proqnozlaşdırılan “qiyamət trayektoriyası” baş vermədi. Çünki alimlərin o dövr üçün məntiqli görünən hesablamaları, cəmiyyəti kökündən dəyişən bəzi kritik dəyişənləri nəzərə almamışdı: 

• Təhsil və Şəhərləşmə: Təhsilə, xüsusilə də qadınların təhsilinə çıxışın artması və urbanizasiya, qlobal miqyasda doğum nisbətlərini dramatik şəkildə azaltdı. 

• Demoqrafik Keçid: Modern tibbin inkişafı körpə ölümlərini azaltsa da, sənayeləşmiş ölkələrdə “əhali partlayışı” yerini tədricən “əhalinin qocalması” probleminə verdi.

• Ailə Modelinin Dəyişməsi: Aqrar cəmiyyətlərin geniş ailə strukturundan, daha az uşaqlı nüvə ailə modelinə keçid qaçılmaz oldu.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) hazırkı proqnozlarına görə, qlobal əhali artımı sürətlə ləngiyir. İnsanlıq sayının əsrin ikinci yarısında 10,3 milyard civarında zirvəyə çatması və ardından sabitləşməsi gözlənilir.

Görünür, bəşəriyyət riyazi modellərin xəbərdarlıq etdiyi o sərhədi, adaptasiya qabiliyyəti və sosial dəyişikliklərlə aşmağı bacarıb.

Jalə

Həmçinin oxuyun

Bu tarixdə QISA İŞ GÜNÜ OLACAQ

İlham Əliyev məktubunda hansı mesajları verib?— Mühüm DETALLAR

Məşhur aktrisa doğum günündə vəfat etdi 

Azərbaycan Avrasiyanın nəqliyyat qovşağına ÇEVRİLİR: Orta Dəhlizdə liderliyi qorumağın strateji yol xəritəsi