Azərbaycan avtomobil istehsal edir,yoxsa? — EKSPERTLƏ MÜZAKİRƏ

CƏMİYYƏT

684

15.04.2026, 10:43

Azərbaycan istehsalı sayılmır!—Reallıq nədən ibarətdir?

Azərbaycan yollarında son illər "yerli istehsal" adı altında görünən avtomobillərin sayı artsa da, bu nəqliyyat vasitələrinin mənşəyi və keyfiyyəti ilə bağlı müzakirələr səngimək bilmir.

Avtomobil mütəxəssisi Sahil Ağabəylinin mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a verdiyi açıqlamalar, "Azərbaycan istehsalı" anlayışına yeni bir baxış bucağı gətirib.

"Azərbaycan İstehsalı" Yoxsa "Azərbaycanda Yığım"?

Mütəxəssis bildirir ki, hazırda ölkəmizdə fəaliyyət göstərən zavodlarda proses tam istehsaldan deyil, hazır hissələrin birləşdirilməsindən ibarətdir.

Sahil Ağabəylinin sözlərinə görə, bu avtomobillərin demək olar ki, bütün ehtiyat hissələri Çindən gətirilir:

"O artıq Azərbaycan istehsalı sayılmır, Çin avtomobilidir. Sadəcə olaraq yığımı burada baş verir. Hansı ölkədə yığılmasından asılı olmayaraq, avtomobilin mənşəyi dəyişmir. Məsələn, Azərbaycanda yığılan KamAZ-ı biz “Azərbaycan KamAZ-ı” adlandıra bilmərik; o, zavodun sadəcə bir filialıdır”.

Keyfiyyət və Texniki Fərqlər: Nəyi Bilməliyik?

Xaricdəki ana zavodlarda istehsal olunan avtomobillərlə yerli yığım prosesindən keçən maşınlar arasında bir sıra fundamental fərqlər mövcuddur:

•İstehsal Prosesinin Tamlığı: Xarici brendlərin (Almaniya, Yaponiya, Koreya və s.) ana zavodlarında mühərrikdən tutmuş ən xırda vintə qədər hər şey vahid keyfiyyət standartı və robotlaşdırılmış sistemlərlə hazırlanır. Yerli yığımda isə biz yalnız SKD (Semi-Knocked Down - yarı sökülmüş) və ya CKD (Completely Knocked Down - tam sökülmüş) prosesini görürük.

•Logistika və Ehtiyat Hissələri: Yerli yığımda istifadə olunan hissələr uzaq məsafədən (əsasən Çindən) gəldiyi üçün bəzən daşınma zamanı zədələnmələr və ya hissələrin keyfiyyətində fərqliliklər yarana bilər.

•Brend Nüfuzu: Mütəxəssis qeyd edir ki, texniki baxımdan avtomobilin proqram təminatı, təhlükəsizlik sistemləri və mühərrik texnologiyası birbaşa Çin mühəndisliyinə əsaslanır. Bu da o deməkdir ki, avtomobilin "pasportu" onun yığıldığı yeri yox, yaradıldığı ölkəni göstərir.

Alıcılar Nəyə Üstünlük Verməlidir?Avtomobil alarkən onun harada "vintləndiyinə" deyil, hansı mühəndislik məktəbinin məhsulu olduğuna diqqət yetirilməlidir. Yerli istehsal adlandırılan avtomobillər daha çox qiymət əlçatanlığı və yeni olması ilə cəlbedici görünsə də, texniki baza tamamilə xarici texnologiyadan asılıdır.

Azərbaycanın avtomobil sənayesinin gələcəkdə "yığımçı" statusundan çıxıb həqiqi "istehsalçı" statusuna yüksəlməsi üçün detalların yerli zavodlarda hazırlanması (lokallaşdırma) vacib şərtdir. Hazırkı mərhələdə isə seçim edən sürücülər bilməlidir ki, idarə etdikləri "yerli" maşın, əslində, şərq mühəndisliyinin yerli əllərlə tamamlanmış bir nümunəsidir.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun