Trans yağların gizli təhlükəsi: Nə etməliyik?

TİBB

484

16.06.2026, 12:54

Son illərdə düzgün qidalanma və ürək-damar sağlamlığının qorunması ilə bağlı ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri trans yağların orqanizmə təsiridir. Bu yağların gündəlik qidalanmada gizli şəkildə yer alması və uzunmüddətli fəsadlar yaratması barədə mütəxəssislər ciddi xəbərdarlıqlar edirlər.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən kardioloq-terapevt Aynur Məmmədova trans yağların mahiyyəti, onların hansı məhsullarda daha çox rast gəlinməsi və insan sağlamlığına təsiri barədə geniş məlumat verib.

Həkimin sözlərinə görə, trans yağlar əsasən bitki yağlarının sənaye üsulu ilə hidrogenləşdirilməsi nəticəsində yaranan yağlardır. Bu proses yağların strukturunu dəyişdirərək onların daha uzun müddət saxlanmasına və məhsulların daha “dayanıqlı” olmasına şərait yaradır. Lakin bu texnoloji üstünlük insan sağlamlığı baxımından ciddi risklər yaradır.

Aynur Məmmədova bildirib ki, trans yağlar daha çox sənaye üsulu ilə hazırlanmış qida məhsullarında – paketlənmiş peçenyelərdə, vaflilərdə, kekslərdə, bulkalarda, hazır şirniyyatlarda və fast food məhsullarında rast gəlinir. Bu səbəbdən gündəlik qidalanmada bu tip məhsullardan mümkün qədər uzaq durmaq tövsiyə olunur.

Kardioloqun sözlərinə görə, trans yağların zərərini müəyyən etmək üçün ən vacib addım məhsul etiketlərinin diqqətlə oxunmasıdır. “Hidrogenləşdirilmiş bitki yağı” və ya “qismən hidrogenləşdirilmiş yağ” ifadələri həmin məhsulda trans yağların mövcud olduğunu göstərən əsas göstəricilərdir.

Həkim vurğulayıb ki, bu yağların az miqdarda və təsadüfi istifadəsi belə uzunmüddətli dövrdə sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə davamlı və yüksək miqdarda qəbul edildikdə, trans yağlar orqanizmdə toplanaraq ciddi metabolik dəyişikliklərə səbəb olur.

Onun sözlərinə görə, trans yağlar qanda “yaxşı” xolesterinin (HDL) miqdarını azaldır, “pis” xolesterinin (LDL) səviyyəsini isə artırır. Bu isə damar divarlarında yağ çökməsinə, damarların sərtləşməsinə və nəticədə ürək-damar xəstəliklərinin yaranmasına şərait yaradır.

Aynur Məmmədova əlavə edib ki, trans yağların uzunmüddətli təsiri infarkt, insult və digər ciddi ürək-damar problemlərinin riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Buna görə də bu tip yağların qida rasionundan çıxarılması və ya minimuma endirilməsi vacib hesab olunur.

Kardioloq-terapevt sonda qeyd edib ki, sağlam qidalanmanın əsas prinsiplərindən biri məhsul seçiminə diqqət etməkdir. Onun sözlərinə görə, vətəndaşlar alış-veriş zamanı etiketləri oxumağı vərdiş halına çevirməli, mümkün qədər təbii və emal olunmamış qidalara üstünlük verməlidirlər. Bu yanaşma həm ürək-damar sağlamlığının qorunması, həm də ümumi orqanizm balansı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nigar

Həmçinin oxuyun