Yuxu və yaddaş: beynimiz informasiyanı necə “emal edir”?
31 Mart 2026, 22:20
Qaynar xətt:
(+99450) 247 90 86
TİBB
640
07.01.2026, 22:57
Dünyada milyonlarla insan var ki, rəngləri hamı kimi görmür. Onlar üçün qırmızı, yaşıl və bəzən hətta mavi rənglər bir-birindən fərqlənməz görünür. Bu vəziyyət daltonizm və ya rəng korluğu adlanır. Dünyada daltonik insanların sayı milyonlarla ölçülür və onların əksəriyyəti qırmızı-yaşıl rəngləri qarışdırır. Hər daltonik fərqli dərəcədə rəng qarışıqlığı yaşayır, buna görə də onların dünyası bizim gördüyümüzdən fərqli görünür. Bəs görəsən daltonizm insanların gündəlik həyatına və peşə seçimlərinə necə təsir edir?
Həmçinin oxuyun
Oxu24.com xəbər verir ki mövzu ilə bağlı oftalmoloq Arzu Eyvazova Avtosfer.az-a bildirib ki, bu xəstəlik genetik olsa da, bəzi hallarda sonradan əmələ gəlmə ehtimalları da olur:
“Daltonizm əsasən anadangəlmə olur. Yəni uşaqlıqdan mövcuddur və genetik səbəblərlə bağlıdır. Bu, “X” xromosomunda olan genetik dəyişikliklərlə əlaqəlidir, ona görə də kişilərdə daha çox rast gəlinir. Lakin bəzi hallarda daltonizm sonradan da yarana bilər. Məsələn, göz zədələnməsi, diabet, qlaukoma, yaşa bağlı retina degenerasiyaları, müəyyən dərmanların uzun müddət istifadəsi və ya kəskin göz infeksiyaları nəticəsində rəngləri düzgün ayırd etmək çətinləşə bilər. Lakin bu hallara nisbətən nadir rast gəlinir. Daltonik şəxslər ən çox yaşıl və qırmızı rəngləri qarışdırırlar. Bu tip daltonizm “qırmızı-yaşıl daltonizm” adlanır və bütün daltonizm hallarının böyük hissəsini təşkil edir. Məsələn, belə bir şəxs pomidoru yaşıl bibərdən ayırmaqda çətinlik çəkə bilər və ya işıqforun qırmızı və yaşıl işıqlarını fərqləndirməkdə problem yaşaya bilər. Bəzi hallarda isə mavi və sarı rənglərin fərqləndirilməsi də problemli ola bilər. Hazırda daltonizm tam müalicə edilə bilmir, çünki genetik səbəbli bir vəziyyətdir. Amma xüsusi filtrli eynəklər və rəng korreksiya proqramları vasitəsilə fərqləndirmə bacarığı əhəmiyyətli dərəcədə artırıla bilər.”
Həkimin sözlərinə görə, daltonizm yalnız rəngləri ayırd etmək çətinliyi yaratmır, eyni zamanda peşə seçimi zamanı da müəyyən risklər yarada bilər:
“Daltonik insanlar üçün rəngin düzgün təyini vacib olan peşələr müəyyən risklər daşıyır. Daltonik insanlar üçün rəngin düzgün təyini vacib olan peşələr, məsələn, elektrik sxemləri, qrafik dizayn, pilotluq və ya kimya laboratoriyası işləri müəyyən risk yarada bilər. Amma rəng tanıma tələb etməyən sahələrdə, məsələn, proqramlaşdırma, riyaziyyat, hüquq və ya bəzi inzibati işlərdə problem yaranmır. Hər bir vəziyyət fərdi olaraq dəyərləndirilməlidir, çünki daltonizmin növü və dərəcəsi fərqlidir”.
11:05 / 01 Aprel 2026
6
10:58 / 01 Aprel 2026
16
10:57 / 01 Aprel 2026
13
10:54 / 01 Aprel 2026
13
10:38 / 01 Aprel 2026
103
10:35 / 01 Aprel 2026
35
10:31 / 01 Aprel 2026
26
10:26 / 01 Aprel 2026
38
10:10 / 01 Aprel 2026
681
10:08 / 01 Aprel 2026
46
10:06 / 01 Aprel 2026
42
10:05 / 01 Aprel 2026
36
10:04 / 01 Aprel 2026
37
10:02 / 01 Aprel 2026
35
09:27 / 01 Aprel 2026
46
09:24 / 01 Aprel 2026
39
00:42 / 01 Aprel 2026
115
23:59 / 31 Mart 2026
144
23:49 / 31 Mart 2026
153
23:39 / 31 Mart 2026
148
23:19 / 31 Mart 2026
201
23:04 / 31 Mart 2026
94
23:02 / 31 Mart 2026
93
© 2026 Oxu24.com Müəllif hüquqları qorunur.