Zərərçəkmişlə barışmaq cəzanı yüngülləşdirə bilərmi? – Hüquqi şərh  

Cinayət işi üzrə zərərçəkmiş şəxslə barışmaq və dəymiş zərəri ödəmək təqsirləndirilən şəxsin hüquqi vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Lakin bu addımın hansı nəticə doğurması barışığın nə vaxt baş tutmasından, cinayətin xarakterindən və qanunvericiliyin tələblərindən asılıdır. Xüsusilə məhkəmə hökmü qanuni qüvvəyə minməmişdən əvvəl zərərin ödənilməsi ilə hökm qüvvəyə mindikdən və şəxs cəzaçəkmə müəssisəsinə göndərildikdən sonra barışıq əldə edilməsi arasında mühüm hüquqi fərqlər mövcuddur.

Oxu24.com-un məlumatına görə , cinayət işi üzrə zərərçəkmiş şəxsin təqsirləndirilən şəxsi bağışlaması, şikayətini geri götürməsi və ya dəymiş maddi zərərin tam ödənilməsi hər bir halda cinayət məsuliyyətinin aradan qalxması demək deyil.

Bu hallar qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şərtlər daxilində cəzanın müəyyənləşdirilməsinə, yüngülləşdirilməsinə və ya bəzi cinayət işlərində icraata xitam verilməsinə təsir göstərə bilər.

Bununla belə, barışığın hüquqi nəticələri bütün cinayət növləri üçün eyni deyil.Məhkəmə hökmü qanuni qüvvəyə minməmişdən əvvəl zərərçəkmiş şəxslə barışıq əldə edilməsi və dəymiş zərərin tam ödənilməsi təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə nəzərə alına biləcək hallardandır.

Belə vəziyyətdə məhkəmə işin hallarını, cinayətin ağırlığını, təqsirləndirilən şəxsin davranışını və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər meyarları qiymətləndirə bilər. Müvafiq hüquqi əsaslar olduqda barışıq və zərərin ödənilməsi cəzanın yüngülləşdirilməsinə təsir göstərə bilər.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində cəzanı yüngülləşdirən hallar, cəza təyin edilməsinin qaydaları və müəyyən şərtlər daxilində cinayət məsuliyyətindən azad edilmə ilə bağlı müddəalar yer alır.

Lakin konkret iş üzrə hansı normanın tətbiq ediləcəyi cinayətin tövsifindən və işin faktiki hallarından asılıdır. Buna görə də zərərçəkmiş şəxslə barışığın hökmən cəza endirimi ilə nəticələnəcəyini demək düzgün deyil.

Hökm qanuni qüvvəyə mindikdən və şəxs cəzaçəkmə müəssisəsinə göndərildikdən sonra barışığın hüquqi nəticələri isə fərqli ola bilər. Bu mərhələdə zərərin ödənilməsi və zərərçəkmiş şəxsin təqsirləndirilən şəxsi bağışlaması artıq qüvvəyə minmiş hökmü avtomatik olaraq ləğv etmir.

Eyni zamanda, bu hallar özlüyündə şəxsin dərhal azadlığa buraxılması üçün əsas sayılmır. Cəzanın çəkilməmiş hissəsindən azad edilmə, cəzanın daha yüngül cəza ilə əvəz olunması və digər məsələlər qanunvericilikdə müəyyən edilmiş ayrıca prosedurlar əsasında həll olunur.

Bəzi hallarda zərərin ödənilməsi və məhkumun davranışı cəzanın icrası mərhələsində də hüquqi əhəmiyyət daşıya bilər. Lakin bunun nəticəsi cinayətin növündən, təyin olunmuş cəzadan, cəzanın hansı hissəsinin çəkilməsindən və qanunda nəzərdə tutulan digər şərtlərdən asılıdır.

Xüsusilə ağır cinayətlər üzrə zərərçəkmiş şəxsin barışmağa razılıq verməsi cəzanın avtomatik azaldılması və ya məhkumun azadlığa buraxılması demək deyil.

Beləliklə, cinayət işi üzrə barışığın nə vaxt əldə edilməsi mühüm əhəmiyyət daşısa da, əsas məsələ yalnız zaman deyil, qanunvericiliyin həmin cinayətə münasibətdə hansı hüquqi nəticələr nəzərdə tutmasıdır.

Hökm qüvvəyə minməmişdən əvvəl zərərin ödənilməsi və barışıq müəyyən hallarda cəzanın yüngülləşdirilməsinə kömək edə bilər. Hökm qüvvəyə mindikdən sonra isə eyni addımların nəticəsi ayrıca hüquqi əsaslarla qiymətləndirilir.

Bu səbəbdən cinayət işi üzrə zərərçəkmiş şəxslə barışmaq istəyən şəxslərin prosesin hansı mərhələdə olduğunu nəzərə alması, zərərin ödənilməsini sənədlərlə təsdiqləməsi və konkret iş üzrə hüquqi məsləhət alması vacibdir.

Çünki barışıq bəzi hallarda əhəmiyyətli hüquqi nəticələr doğursa da, bütün cinayətlər üzrə cəzadan azad olunmağa təminat vermir.

Turan Etibaroğlu

Həmçinin oxuyun

Zərərçəkmişlə barışmaq cəzanı yüngülləşdirə bilərmi? – Hüquqi şərh  

Yüksək vəzifəyə təyinat alan İbayev Misir Mərdanovun kürəkəni imiş

Türkiyədən Azərbaycanı qarışdırmaq istəyənlərin KİMLİKLƏRİ ÜZƏ ÇIXIR

Azərbaycanda qar YAĞACAQ