Sürücülərə avtomobilin təkəri ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ

HÜQUQ

02.09.2026, 22:09

Avtomobilin təkər ölçüsünü dəyişmək qayda pozuntusudur? – Ekspertdən AÇIQLAMA

Avtomobil sahibləri arasında nəqliyyat vasitəsinin görünüşünü dəyişdirmək, daha böyük və ya daha kiçik disklərdən istifadə etmək, fərqli ölçülü şinlər quraşdırmaq kifayət qədər geniş yayılıb. Bəzi sürücülər hesab edirlər ki, avtomobilin zavod istehsalından fərqli təkərlərlə idarə olunması tamamilə onların seçimidir. Lakin nəqliyyat vasitəsinin texniki göstəricilərinə uyğun olmayan şinlərdən istifadə müəyyən hallarda sürücünün inzibati məsuliyyətə cəlb olunmasına səbəb ola bilər.

Məsələ ilə bağlı nəqliyyat üzrə ekspert Rüfət Əmiraslanov Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, sürücülər ilk növbədə “təkər” anlayışı ilə “disk” və “şin” anlayışlarının fərqini bilməlidirlər. Çünki avtomobilin təkəri bütövlükdə disk və şindən ibarət sistem kimi qiymətləndirilir və onların texniki xüsusiyyətləri eyni məsələ deyil.

“Əziz sürücülər, ilk növbədə qeyd etmək istəyirəm ki, avtomobilin təkəri iki əsas hissədən – disk və şindən ibarətdir. Bu iki anlayışı bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. Sürücü avtomobilinə başqa ölçüdə disk qoyduqda bununla şinin ölçüsü də dəyişə bilər. Ona görə də yalnız diskin diametrinə baxmaq kifayət deyil. Əsas məsələ avtomobilə quraşdırılan şinin ölçüsünün və digər texniki göstəricilərinin həmin nəqliyyat vasitəsi üçün uyğun olub-olmamasıdır”, – deyə Rüfət Əmiraslanov bildirib.

Ekspertin sözlərinə görə, avtomobil istehsalçıları konkret model üçün hansı ölçülü şinlərin və təkər kombinasiyalarının istifadə oluna biləcəyini müəyyən edir. Sürücü həmin göstəricilərdən kənara çıxarkən avtomobilin texniki xüsusiyyətlərini də dəyişmiş olur. Bu dəyişiklik isə bəzi hallarda yol hərəkətinin təhlükəsizliyi baxımından problem yarada bilər.

Rüfət Əmiraslanov qeyd edib ki, xüsusilə böyük diametrli disklərin quraşdırılması zamanı sürücülər yalnız avtomobilin xarici görünüşünü nəzərə almamalıdırlar. Çünki diskin ölçüsünün dəyişdirilməsi avtomobilə uyğun şin seçimini də tələb edir. Şinin eni, hündürlüyü, diametri və digər göstəricilər avtomobilin konstruktiv xüsusiyyətlərinə uyğun olmalıdır.

“Bəzən sürücü deyir ki, mənim diskim böyükdür, amma şinim normaldır. Burada məsələni kompleks şəkildə qiymətləndirmək lazımdır. Disk və şin birlikdə avtomobilin təkər sistemini formalaşdırır. Birinin ölçüsünü dəyişdirəndə digərinin göstəricilərinə də təsir yarana bilər. Ona görə sürücü zavod tərəfindən nəzərdə tutulmuş ölçüləri bilməlidir”, – deyə ekspert vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, avtomobilin zavod tərəfindən müəyyən edilmiş texniki göstəricilərindən kənara çıxmaq yalnız estetik məsələ deyil. Təkərin ölçüsünün düzgün seçilməməsi avtomobilin idarəetməsinə, asqı sisteminə, sükan mexanizminə və digər texniki elementlərə təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən istehsalçının tövsiyə etdiyi ölçülər yalnız avtomobilin görünüşü üçün müəyyən edilmir.

Ekspert bildirib ki, xüsusilə şinin ölçüsünün dəyişdirilməsi zamanı sürücülər diqqətli olmalıdır. Avtomobil üçün nəzərdə tutulmayan ölçüdə şinin quraşdırılması təkərin kuzova, asqı elementlərinə və digər hissələrə toxunmasına səbəb ola bilər. Eyni zamanda təkərin yol ilə təmas xüsusiyyətləri də dəyişə bilər.

“Şin avtomobilin yolla birbaşa təmasda olan hissəsidir. Buna görə onun ölçüsünü istənilən formada dəyişmək olmaz. Zavodun tövsiyə etdiyi ölçülər təsadüfi müəyyənləşdirilmir. Avtomobilin çəkisi, gücü, asqı sistemi, əyləc sistemi və digər texniki göstəriciləri nəzərə alınır. Sürücü bundan kənara çıxırsa, artıq avtomobilin konstruktiv xüsusiyyətlərinə uyğun olmayan dəyişiklik məsələsi yarana bilər”, – deyə Rüfət Əmiraslanov qeyd edib.

Ekspertin sözlərinə görə, sürücülərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri yalnız avtomobilin xarici görünüşünü əsas götürməkdir. Daha iri disk və daha enli şin avtomobili vizual olaraq daha cəlbedici göstərə bilər. Lakin bu dəyişiklik texniki baxımdan avtomobilə uyğun deyilsə, sonradan həm təhlükəsizlik, həm də hüquqi baxımdan problem yarana bilər.

“Avtomobilə iri disk qoymaq çoxları üçün sadəcə görüntü məsələsidir. Amma sürücü bilməlidir ki, disk böyüdükcə şinin ölçüsündə də uyğun dəyişiklik aparılmalıdır. Şinin ümumi diametri, eni və digər parametrləri avtomobilin konstruksiyasına uyğun gəlməlidir. Əks halda sürücü özünü həm texniki, həm də hüquqi risk qarşısında qoya bilər”, – deyə ekspert bildirib.

Rüfət Əmiraslanovun sözlərinə görə, sürücülər avtomobilə yeni təkər və ya disk almazdan əvvəl həmin model üçün istehsalçı tərəfindən nəzərdə tutulmuş ölçüləri araşdırmalıdır. Bu məlumat avtomobilin texniki sənədlərində, istehsalçının məlumatlarında və bəzi hallarda avtomobilin üzərindəki xüsusi göstəricilərdə əks oluna bilər.

Ekspert qeyd edib ki, avtomobilin təkər ölçüsünün dəyişdirilməsi ilə bağlı məsuliyyət məsələsində konkret hüquqi norma və texniki tələbin hansı vəziyyətə tətbiq olunduğuna baxmaq lazımdır. Yəni hər bir fərqli disk və ya şin ölçüsünü avtomatik olaraq “qadağan olunmuş dəyişiklik” kimi qiymətləndirmək düzgün yanaşma deyil. Əsas məsələ quraşdırılan təkərin avtomobilin konstruksiyasına və müəyyən edilmiş texniki tələblərə uyğunluğudur.

“Burada sürücülər bir məqamı xüsusilə bilməlidirlər: avtomobilə başqa ölçüdə disk qoymaqla şin ölçüsünü də avtomatik olaraq dəyişdirmək olmaz. Əgər istifadə olunan şin zavod tərəfindən həmin avtomobil üçün nəzərdə tutulmuş ölçülərdən kənardadırsa, bunun hüquqi nəticələri yarana bilər. Ona görə də sürücü ‘mənim maşınım gedir, problem yoxdur’ məntiqi ilə hərəkət etməməlidir”, – deyə Rüfət Əmiraslanov vurğulayıb.

Ekspertin sözlərinə görə, bəzən sürücülər təkərin ölçüsünü dəyişdikdən sonra sürət göstəricisinin dəqiq işləməməsi kimi problemlərlə qarşılaşırlar. Çünki təkərin ümumi diametrinin dəyişməsi onun bir dövrədə qət etdiyi məsafəyə təsir edə bilər. Bu isə avtomobilin elektron sistemlərinin hesablamalarında müəyyən fərqlər yarada bilər.

Bundan başqa, təkərin ölçüsünün dəyişdirilməsi avtomobilin idarəetmə xarakteristikasına da təsir göstərə bilər. Daha enli və ya daha aşağı profilli şin avtomobilin yolda davranışını dəyişdirə, sükanın reaksiyasına təsir göstərə və xüsusilə yol şəraitinin əlverişsiz olduğu hallarda sürücünün avtomobili idarə etməsini çətinləşdirə bilər.

Rüfət Əmiraslanov sürücülərə avtomobilin təkər sistemində dəyişiklik edərkən yalnız qiymət və görünüşə deyil, texniki uyğunluğa da diqqət yetirməyi tövsiyə edib.

“Əgər sürücü avtomobilinin görünüşünü dəyişmək istəyirsə, bunu etmək mümkündür, amma texniki parametrlər nəzərə alınmalıdır. İstehsalçının müəyyən etdiyi alternativ ölçülər varsa, həmin ölçülərdən istifadə etmək olar. Əsas məsələ avtomobilə uyğun olmayan, təhlükəsizlik baxımından risk yaradan və texniki tələblərə zidd olan dəyişikliklərdən uzaq durmaqdır”, – deyə ekspert bildirib.

Ekspert həmçinin sürücülərin “diskin ölçüsünə heç kim baxmır” və ya “şinin ölçüsünü dəyişsəm, problem olmaz” kimi yanaşmalarının yanlış olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, nəqliyyat vasitəsinin texniki vəziyyətinə nəzarət zamanı avtomobilin konstruksiyasına uyğun olmayan dəyişikliklər də diqqətə alına bilər.

“Qanunvericilikdə konkret olaraq hansı texniki dəyişikliklərin məsuliyyət yaratması ayrıca qiymətləndirilir. Ona görə də sürücü hər hansı dəyişiklik etməzdən əvvəl onun avtomobilin konstruksiyasına uyğunluğunu dəqiqləşdirməlidir. Sonradan cərimə ilə üzləşməmək üçün əvvəlcədən araşdırma aparmaq daha doğru yanaşmadır”, – deyə Rüfət Əmiraslanov əlavə edib.

Beləliklə, avtomobilin təkər ölçüsünü dəyişdirmək məsələsinə yalnız “disk böyükdür” və ya “şin enlidir” prizmasından yanaşmaq düzgün deyil. Disk və şin birlikdə qiymətləndirilməli, onların ölçüləri avtomobilin istehsalçı tərəfindən nəzərdə tutulmuş texniki göstəriciləri ilə uyğunlaşdırılmalıdır.Sürücülər xüsusilə bilməlidirlər ki, avtomobilin zavod göstəricilərindən kənara çıxan hər bir dəyişiklik avtomatik olaraq qanun pozuntusu hesab olunmur, lakin dəyişiklik texniki tələblərə ziddirsə və nəqliyyat vasitəsinin konstruksiyasının müəyyən edilmiş parametrlərindən kənara çıxırsa, məsuliyyət məsələsi yarana bilər. Buna görə də avtomobilə yeni disk və şin quraşdırmazdan əvvəl həmin ölçünün konkret model üçün istehsalçı tərəfindən nəzərdə tutulub-tutulmadığını yoxlamaq vacibdir.

Ekspertin sözlərinə görə, sürücü üçün ən təhlükəsiz yol avtomobilin zavod parametrlərinə uyğun təkər ölçülərindən istifadə etməkdir. Bu, həm avtomobilin texniki imkanlarının qorunmasına, həm yol təhlükəsizliyinə, həm də sonradan hüquqi problemlərlə üzləşməməyə imkan verir.

Turan

Həmçinin oxuyun