“İgid əsgər, möhkəm dayan” mahnısı ona həsr olunubmuş -VİDEO

Bəzən bir mahnı sadəcə musiqi olmur. Onun arxasında bir dövrün ağrısı, bir insanın taleyi, yarımçıq qalan arzusu və yaddaşlarda yaşayan həyat hekayəsi dayanır. Azərbaycan cəmiyyətində illərdir sevilərək dinlənilən “İgid əsgər, möhkəm dayan” mahnısının tarixçəsi də məhz belə təsirli hadisələrlə bağlıdır.

Oxu24.com-un məlumatına görə , Şəmistan Əlizamanlının ifasında məşhurlaşan bu mahnının sözləri və musiqisi həkim, şair və bəstəkar Şahin Musaoğluna məxsusdur. Lakin mahnının yaranması və sonradan geniş yayılması Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, şəhid Yusif Mirzəyevin adı ilə sıx bağlıdır. Şahin Musaoğlu özü də müxtəlif müsahibələrində Yusif Mirzəyevin mahnının ərsəyə gəlməsində mühüm rol oynadığını bildirib.

Yusif Mirzəyev 1958-ci il mayın 23-də Naxçıvanın Babək rayonunun Böyükdüz kəndində anadan olub. O, 1988-ci ildən başlayan xalq hərəkatında fəal iştirak edib. 20 Yanvar hadisələri zamanı xalq etirazlarına qoşulduğuna görə həbs edilib və həbsdə gördüyü işgəncələr nəticəsində səhhətində ciddi problemlər yaranıb. Sonrakı illərdə böyrəkləri ilə bağlı yaranan xəstəlik onun həyatına ciddi təsir göstərib.

Azərbaycanın müstəqillik qazandığı və Qarabağ müharibəsinin ən ağır dövrlərinin yaşandığı illərdə Yusif Mirzəyev də döyüş bölgəsinə yollanıb. Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak edən Yusifin səhhəti isə getdikcə ağırlaşıb. Böyrəklərində yaranan problemlər və şiddətli ağrılar səbəbindən onu müalicə olunmağa razı salıblar. Məhz xəstəxanada baş verən görüş isə sonradan Azərbaycan musiqi tarixinin yadda qalan hekayələrindən birinə çevrilib.

Yusif Mirzəyev və hərbi diktor Şəmistan Əlizamanlı eyni xəstəxanada, eyni palatada müalicə alırdılar. Həmin xəstəxananın həkimlərindən biri isə sonradan adı hərbi-vətənpərvər mahnılarla geniş tanınacaq Şahin Musaoğlu idi. Şahin Musaoğlu bir gün xəstəxanada yeni yazdığı mahnıdan danışır və onu zümzümə edərək Yusif Mirzəyev və Şəmistan Əlizamanlıya təqdim edir. Mahnı “İgid əsgər, möhkəm dayan” idi.

Mahnı Yusif Mirzəyevin çox xoşuna gəlir. Şəmistan Əlizamanlı da Yusifin mahnını bəyəndiyini görərək ona söz verir ki, bu əsəri ifa edəcək. Lakin həyatın öz planı var idi.

Yusif Mirzəyevin müalicəsi hələ tam başa çatmamışdı. Buna baxmayaraq, o, yenidən cəbhəyə qayıtmaq qərarına gəlir. Bakıda qalaraq başqa vəzifədə xidmət etmək imkanları olsa da, o, döyüş yoldaşlarının yanında olmağı üstün tutur. Müxtəlif mənbələrdə Şəmistan Əlizamanlının da xatirələrinə istinadən qeyd edilir ki, Yusif üçün cəbhədəki əsgərlərinin yanında olmaq şəxsi rahatlığından daha önəmli idi.

Yusif Mirzəyev 1993-cü il fevralın 19-da Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərdən birində mühasirəyə düşən Azərbaycan əsgərlərinin xilas edilməsi zamanı şəhid olub. Onun ölümü yaxın dostları və döyüş yoldaşları üçün böyük itki olmaqla yanaşı, bir neçə gün əvvəl xəstəxana palatasında verilmiş sözün də yarımçıq qalmasına səbəb olub. Şəmistan Əlizamanlı isə verdiyi sözü unutmayıb.

Yusifin şəhidliyindən sonra onun haqqında hazırlanan sənədli film üçün “İgid əsgər, möhkəm dayan” mahnısının studiya variantı səsləndirilib. Şahin Musaoğlunun öz sözlərinə görə, mahnı Yusif Mirzəyevə həsr olunan “Vətən sənə oğul dedi” sənədli filminin sonunda səsləndirilib və bundan sonra geniş auditoriyaya yayılıb.

Beləcə, Yusif Mirzəyevin sağlığında dinləyə bilmədiyi mahnı onun xatirəsinə çevrilib.

Şəmistan Əlizamanlı sonrakı müsahibələrində də bu hadisəni xatırlayaraq bildirib ki, Yusif şəhid olmasaydı, bəlkə də həmin mahnını ifa etməyəcəkdi. Onun sözlərinə görə, Yusifin vəfatından sonra dostları mahnını məhz onun ifa etməsini istəyiblər. Əlizamanlı da verdiyi sözə görə mahnını səsləndirib və əsər qısa müddətdə geniş yayılıb.

Mahnının populyarlaşması isə bununla bitməyib. “İgid əsgər, möhkəm dayan” 1990-cı illərin Azərbaycanında hərbi-vətənpərvərlik ruhunun simvollarından birinə çevrilib. Şahin Musaoğlunun özünün də qeyd etdiyi kimi, mahnının yaranmasından sonra onun yaradıcılıq fəaliyyəti daha da genişlənib və “Çağırır Vətən”, “Birinci batalyon”, “Əsgər, Vətən əmanəti”, “Səma şahinləri” və digər hərbi-vətənpərvər əsərlər meydana çıxıb.

Bu mahnının hekayəsini maraqlı edən əsas məqam isə onun sadəcə bir bəstəkarın yazdığı və bir müğənninin ifa etdiyi əsər olmamasıdır. Mahnının tarixçəsində üç insanın yolu kəsişir: həkim-şair-bəstəkar Şahin Musaoğlu, hərbi diktor və ilk ifaçı Şəmistan Əlizamanlı və mahnını xəstəxana palatasında dinləyərək bəyənən, lakin onun sonrakı məşhurluğunu görməyə ömrü çatmayan Yusif Mirzəyev.

Şahin Musaoğlunun verdiyi açıqlamalara görə, mahnının sözlərini o, Azərbaycan ordusunun ilk batalyonlarından birinin cəbhəyə yola salınması zamanı keçirdiyi hisslərin təsiri ilə yazıb. Musiqi isə daha sonra yaranıb. Yəni mahnının kökündə yalnız konkret bir insanın hekayəsi deyil, həmin dövrün ümumi ruhu, müharibə reallığı və Vətən müdafiəsinə yollanan insanların yaşadığı hisslər dayanır.

Yusif Mirzəyev isə bu hekayənin ən ağrılı və eyni zamanda ən yadda qalan hissəsidir. O, mahnını eşitdi, bəyəndi, dostunun ifasında səslənəcəyinə ümid etdi, amma özünə həsr olunan mahnının geniş yayıldığını görmək ona qismət olmadı.

Bəzən bir mahnının tarixçəsini yalnız onun sözləri və melodiyası ilə izah etmək mümkün deyil. Bəzən həmin mahnının hər notunda bir insanın taleyi, hər misrasında bir dövrün ağrısı, hər ifasında isə yarımçıq qalmış bir vədin izi olur.

“İgid əsgər, möhkəm dayan” da məhz belə mahnılardandır. Bu əsərin arxasında Yusif Mirzəvinin həyatı, Şahin Musaoğlunun yaradıcılığı və Şəmistan Əlizamanlının verdiyi söz dayanır. Yusif mahnının studiya ifasını eşidə bilmədi, amma onun adı həmin mahnı ilə birlikdə yaddaşlarda yaşamağa davam etdi.

Hazırladı: Turan Etibaroğlu

Həmçinin oxuyun

“İgid əsgər, möhkəm dayan” mahnısı ona həsr olunubmuş -VİDEO

Qanunsuz tikili boşanmadan sonra necə bölünür? – Vəkildən AÇIQLAMA  

Minimum əməkhaqqı ilə bağlı ŞAD XƏBƏR  

Bu şəxslər sürücülük vəsiqəsi ala bilməyəcək