EEG müayinəsi nəyi göstərir? – Mütəxəssislərdən vacib açıqlama

CƏMİYYƏT

144

31.08.2026, 17:45

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Beynin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi zamanı istifadə olunan müasir müayinə üsulları arasında elektroensefaloqrafiya – EEG xüsusi yer tutur. Adından da göründüyü kimi, bu müayinə mərkəzi sinir sistemində, xüsusilə beyində yerləşən sinir hüceyrələrinin elektrik aktivliyinin qeydiyyata alınmasına əsaslanır. Müayinə zamanı baş dərisinə xüsusi elektrodlar yerləşdirilir və beynin yaratdığı elektrik siqnalları cihaz vasitəsilə qeydə alınır.Elektroensefaloqrafiyanın tarixi ötən əsrin ilk onilliklərinə gedib çıxır. Buna baxmayaraq, aradan uzun illər keçməsinə və nevrologiyada daha yeni diaqnostik texnologiyaların meydana çıxmasına baxmayaraq, EEG bu gün də klinik praktikada əhəmiyyətini qoruyub saxlayır. Xüsusilə beyində elektrik aktivliyinin pozulması ilə müşayiət olunan vəziyyətlərin qiymətləndirilməsində bu müayinədən geniş istifadə edilir.

Oxu24.com xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, elektroensefaloqrafiyanın ən geniş tətbiq olunduğu sahələrdən biri epilepsiya və epileptik tutmaların araşdırılmasıdır. Epilepsiya zamanı beyində müəyyən elektrik aktivliyi dəyişiklikləri yarana bilər və EEG həmin dəyişikliklərin aşkarlanmasına kömək edir. Xüsusilə təkrarlanan, səbəbi tam aydın olmayan tutmalar zamanı EEG həkim üçün mühüm əlavə məlumat verə bilər.Lakin EEG-ni yalnız epilepsiya ilə əlaqələndirmək düzgün deyil. Müayinə müxtəlif nevroloji vəziyyətlərin qiymətləndirilməsində də istifadə oluna bilər. Başgicəllənmə, baş ağrıları, yuxu problemləri və digər nevroloji şikayətləri olan bəzi pasiyentlərdə həkim klinik vəziyyətdən asılı olaraq elektroensefaloqrafiya müayinəsi təyin edə bilər.

Mütəxəssislər xüsusilə yuxu pozuntularının araşdırılmasında EEG-nin əhəmiyyətinə diqqət çəkirlər. Yuxu zamanı beynin elektrik aktivliyində müxtəlif mərhələlərə uyğun dəyişikliklər baş verir. EEG bu dəyişikliklərin qeydiyyatına imkan verir və bəzi yuxu problemlərinin, o cümlədən yuxu zamanı ortaya çıxan qeyri-adi davranış və hərəkətlərin araşdırılmasına kömək edə bilər.Yuxu ilə əlaqəli davranış pozuntularında problemin xarakterini müəyyənləşdirmək üçün yalnız pasiyentin şikayətlərinə əsaslanmaq hər zaman kifayət etmir. Bəzi hallarda mütəxəssis beynin yuxu zamanı fəaliyyətini də qiymətləndirməyə ehtiyac duyur. Bu zaman EEG digər müayinələrlə birlikdə diaqnostik prosesin bir hissəsinə çevrilə bilər.Baş ağrıları ilə bağlı da mühüm məqam var. Hər baş ağrısı olan şəxsə EEG müayinəsi aparılmır. Sadə və tipik baş ağrılarının diaqnostikasında EEG əsas müayinə hesab edilmir. Lakin baş ağrısı ilə yanaşı şüurda dəyişiklik, qeyri-adi tutmalar, huş itirmə və ya digər nevroloji əlamətlər müşahidə olunursa, həkim əlavə araşdırmalar çərçivəsində EEG-yə ehtiyac görə bilər.Elektroensefaloqrafiyanın əsas üstünlüklərindən biri müayinənin qeyri-invaziv olmasıdır. Yəni pasiyentin bədəninə cərrahi müdaxilə edilmir. Baş dərisinə yerləşdirilən elektrodlar beynin elektrik aktivliyini qeydə alır. Müayinə zamanı adətən pasiyent sakit vəziyyətdə olur və cihaz beynin elektrik siqnallarını qrafik şəklində əks etdirir.

Bununla belə, EEG-nin nəticəsi təkbaşına yekun diaqnoz hesab edilmir. Həkim nəticəni pasiyentin şikayətləri, xəstəlik tarixçəsi, nevroloji müayinəsi və lazım gəldikdə MRT, KT, laborator analizlər və digər müayinələrin nəticələri ilə birlikdə qiymətləndirir. Xüsusilə epilepsiya kimi xəstəliklərdə normal EEG nəticəsinin olması da avtomatik olaraq epilepsiyanın olmadığı anlamına gəlmir. Çünki beynin anormal elektrik aktivliyi müayinə zamanı qeydə düşməyə bilər.Bəzi hallarda standart EEG kifayət etmədikdə daha uzunmüddətli və ya yuxu zamanı EEG qeydiyyatına ehtiyac yarana bilər. Bu yanaşma tutmaların daha dəqiq qiymətləndirilməsinə və beyindəki elektrik aktivliyinin müxtəlif vəziyyətlərdə müşahidə olunmasına imkan verir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, EEG-nin ötən əsrdən etibarən nevrologiyada istifadə olunmasına baxmayaraq, bu müayinə öz aktuallığını itirməyib. Əksinə, düzgün pasiyent seçimi və digər diaqnostik üsullarla birlikdə tətbiq edildikdə beynin funksional fəaliyyəti barədə mühüm məlumat əldə etməyə imkan verir.

Nəticə etibarilə, elektroensefaloqrafiya xüsusilə epilepsiya və epileptik tutmaların qiymətləndirilməsində mühüm müayinə üsuludur. Bununla yanaşı, həkimin qərarından asılı olaraq müxtəlif nevroloji problemlər, yuxu pozuntuları və yuxu ilə əlaqəli davranış dəyişikliklərinin araşdırılmasında da tətbiq oluna bilər. Əsas məsələ isə EEG-nin nəticəsini pasiyentin ümumi klinik vəziyyətindən ayrı qiymətləndirməmək və müayinəni yalnız mütəxəssis göstərişi əsasında aparmaqdır.

Həmçinin oxuyun