Xəyanətə görə mənəvi zərər iddiası: Hüquqi imkanlar nələrdir?

CƏMİYYƏT

03.08.2026, 13:40

Ailə münasibətlərində ən ağrılı və mürəkkəb məsələlərdən biri də həyat yoldaşının xəyanəti ilə bağlı yaranan hüquqi mübahisələrdir. Oxucular tərəfindən tez-tez ünvanlanan suallardan biri də budur: “Həyat yoldaşım mənə xəyanət edib. Bunu təsdiq edən foto və videolarım var. Mən ona qarşı mənəvi təzminat tələbi ilə məhkəməyə müraciət edə bilərəmmi?”

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a danışan vəkil Lalə Salmanova bildirib ki, son illər məhkəmə təcrübəsində bu istiqamətdə mühüm dəyişikliklər baş verib və artıq bəzi hallarda xəyanət faktına görə mənəvi zərərin ödənilməsi tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmək hüquqi baxımdan mümkün hesab olunur.

Vəkilin sözlərinə görə, əvvəllər ailədaxili münasibətlərdən irəli gələn bu tip iddialarla bağlı vahid məhkəmə praktikası formalaşmamışdı. Lakin 2025-ci ildə qəbul edilmiş Ali Məhkəmə Plenumunun müvafiq qərarlarından sonra şərəf və ləyaqətin müdafiəsi, şəxsin mənəvi zərərinin qiymətləndirilməsi və ailə münasibətlərindən irəli gələn hüquq pozuntularına yanaşma müəyyən qədər dəyişib.

“Lakin bu, o demək deyil ki, hər xəyanət faktı avtomatik olaraq təzminat ödənilməsi ilə nəticələnəcək. Məhkəmə hər bir işi fərdi qaydada araşdırır və təqdim olunan sübutları qiymətləndirir”, – deyə vəkil vurğulayıb.

Lalə Salmanovanın sözlərinə görə, iddiaçı məhkəməyə müraciət edərkən xəyanət faktını təsdiq edən qanuni sübutlar təqdim etməlidir. Bunlara fotoşəkillər, videogörüntülər, yazışmalar, elektron məlumatlar, şahid ifadələri və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun əldə olunmuş digər sübutlar aid ola bilər.

Vəkil qeyd edib ki, məhkəmənin qərarına təsir edən əsas amillərdən biri də məhz sübutların hüquqi baxımdan etibarlı olmasıdır. Əgər təqdim olunan materiallar qanunsuz yollarla əldə edilibsə və ya şəxsi həyatın toxunulmazlığını pozursa, onların sübut kimi qəbul edilib-edilməməsinə məhkəmə ayrıca hüquqi qiymət verir.

Mütəxəssis bildirib ki, iddia ərizəsində təzminatın məbləğini iddiaçı özü müəyyənləşdirə bilər. Yəni şəxs istədiyi məbləği – istər 10 min, 50 min, hətta daha yüksək məbləği də tələb etmək hüququna malikdir. Lakin yekun məbləği yalnız məhkəmə müəyyən edir.

“Məhkəmə təzminatın həcmini müəyyən edərkən hadisənin ağırlığını, ailəyə vurulan mənəvi zərəri, tərəflərin davranışını, təqdim olunan sübutları və digər hüquqi əhəmiyyət kəsb edən halları nəzərə alır. Buna görə də tələb olunan məbləğin tam şəkildə təmin ediləcəyi əvvəlcədən söylənilə bilməz”, – deyə vəkil bildirib.

Lalə Salmanova hesab edir ki, belə mübahisələr zamanı emosional qərarlar vermək əvəzinə peşəkar hüquqi yardım almaq daha məqsədəuyğundur. Çünki iddia ərizəsinin düzgün hazırlanması, sübutların hüquqi baxımdan düzgün təqdim olunması və prosessual normalara riayət edilməsi məhkəmə prosesində mühüm rol oynayır.

Vəkilin fikrincə, son illərdə məhkəmə təcrübəsinin formalaşması ailə münasibətlərində hüquqların müdafiəsi baxımından mühüm yeniliklərdən biridir. Bununla belə, hər bir iş fərdi qaydada araşdırıldığı üçün nəticə təqdim olunan sübutlardan və konkret hadisənin hüquqi qiymətləndirilməsindən asılı olur.

Mütəxəssis vətəndaşlara tövsiyə edir ki, ailə münasibətlərindən irəli gələn belə həssas mübahisələrdə hüquqlarını qanun çərçivəsində müdafiə etsinlər, məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl isə hüquqi məsləhət almağı unutmasınlar. Bu, həm iddianın düzgün qurulmasına, həm də hüquqların daha effektiv şəkildə müdafiəsinə kömək edə bilər.

Həmçinin oxuyun