Yağış niyə hər yerə eyni yağmır? — Elm adamlarından maraqlı AÇIQLAMA  

Yağış niyə hər yerə eyni yağmır? — Elm adamlarından maraqlı AÇIQLAMA  

Oxu24.com xəbər verir ki, yer kürəsində yağıntıların qeyri-bərabər paylanması və bəzi bölgələrin anomal fəsadlarla üzləşməsi planetimizin mürəkkəb iqlim mexanizmləri ilə bağlıdır. Mütəxəssislər təbiətdəki bu disbalansın əsas səbəblərini açıqlayıblar.

1.Atmosfer təzyiqi və "yağış fabrikləri"

Yer kürəsində havanın hərəkətini idarə edən əsas güc atmosfer təzyiqidir. Ekvator və mülayim enliklərdə yerləşən alçaq təzyiq zonalarında hava isinərək yuxarı qalxır, soyuyur və bulud yaradaraq bol yağış şəklində yerə qayıdır. Bunun əksinə olaraq, tropik enliklərdəki yüksək təzyiq zonalarında hava yuxarıdan aşağıya doğru enir, qızır və rütubəti udur. Dünyanın ən böyük səhra qurşaqlarının məhz bu enliklərdə yerləşməsi atmosfer təzyiqinin bu "oyunu" ilə izah olunur.

2.Okean axınlarının iqlimə birbaşa təsiri

Okeanlar sadəcə su kütləsi deyil, həm də qlobal iqlimi tənzimləyən nəhəng konveyerlər rolunu oynayır. İsti okean cərəyanları keçdikləri sahilyanı ərazilərdə havanı isidir və buxarlanmanı artıraraq bol yağış gətirir. Soyuq cərəyanlar isə buxarlanmanın qarşısını alır. Məsələn, Cənubi Amerikanın sahilindən keçən soyuq Peru cərəyanı okeanın birbaşa kənarında yerləşməsinə baxmayaraq, dünyanın ən quraq bölgəsi olan Atakama səhrasının yaranmasına səbəb olub.

3.Musson küləklərinin mövsümi dönüşü

Xüsusilə Cənub və Cənub-Şərqi Asiyada iqlimə birbaşa təsir edən əsas amil musson küləkləridir. Yay aylarında okeandan quruya doğru əsən bu küləklər nəhəng rütubət kütləsi gətirərək regionda aylarla davam edən sel və daşqınlara yol açır. Qışda isə proses tərsinə cərəyan edir — külək qurudan okeana doğru əsdiyi üçün bölgədə kəskin quraqlıq hökm sürür.

Alimlərin rəyinə görə, günəş istisi, küləklərin istiqaməti və coğrafi relyefin qarşılıqlı təsiri planetdəki su balansını bu şəkildə nizamlayır. Bir tərəfdə dağıdıcı daşqınlar baş verərkən, digər tərəfin quraqlıqdan əziyyət çəkməsi təbiətin zəncirvari reaksiya mexanizminin nəticəsidir.

Həmçinin oxuyun

Bu pullar yalnız kartla VERİLƏCƏK - DƏYİŞİKLİK

7 %-ə qədər qaldırılır  -  2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil edildi

Məktəblərdə 7 gün dərs olmayacaq- TARİXLƏR

10 noyabrla bağlı XƏBƏRDARLIQ