Azərbaycan Avrasiyanın nəqliyyat qovşağına ÇEVRİLİR: Orta Dəhlizdə liderliyi qorumağın strateji yol xəritəsi

CƏMİYYƏT

101

15.06.2026, 12:06

Son illərdə qlobal yükdaşımaları xəritəsində geosiyasi və iqtisadi amillərin təsiri ilə köklü dəyişikliklər baş verir. Bu prosesdə Şərqlə Qərbi birləşdirən ən təhlükəsiz və qısa marşrut olan Orta Dəhliz (Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) ön plana çıxır. ABŞ-nin Vaşinqton şəhərində keçirilən Trans-Xəzər Forumu 2026 platformasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Köməkçisi – Prezident Adminstrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev ölkəmizin Avrasiyanın nəqliyyat əlaqəsindəki strateji rolunu xüsusi vurğulayıb.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev, Azərbaycanın regionda formalaşan yeni rəqabət mühitində öz üstün mövqeyini qoruması və daha da gücləndirməsi üçün investisiyaların yönəldilməli olduğu prioritet istiqamətləri açıqlayıb.

Ekspert Adil Nəbiyev qeyd edir ki, müasir dünyada təkcə əlverişli coğrafi mövqeyə malik olmaq kifayət deyil. Ölkələr arasında rəqabət artıq yükün nə qədər sürətli, təhlükəsiz, fasiləsiz və aşağı xərclə çatdırılması üzərində qurulur:

“Məqsədimiz yalnız yüklərin Azərbaycan ərazisindən sadəcə tranzit keçməsini təmin etmək olmamalıdır. Biz investisiyaları elə yönəltməliyik ki, ölkəmiz yüklərin emalı, saxlanması, çeşidlənməsi və yenidən paylanması (distribusiya) xidmətlərini göstərən regional logistika mərkəzinə çevrilsin”.

Bu hədəfə çatmaq üçün ekspert ilk növbədə bu sahələrə investisiya qoyuluşunun mühüm olduğunu bildirir:

“Xəzər dənizi üzərindən daşımaların intensivləşdirilməsi Orta Dəhlizin əsas bağlayıcı bəndidir. Bu istiqamətdə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının imkanlarının genişləndirilməsi, müasir konteyner terminallarının, irihəcmli logistik mərkəzlərin və qabaqcıl anbar komplekslərinin yaradılması ən vacib addımlardan biridir.

Orta Dəhlizin ən böyük üstünlüyü onun sürətli və sabit dəmir yolu əlaqələrinə malik olmasıdır. Rəqabət qabiliyyətini artırmaq üçün:

•Yük qatarlarının hərəkət sürəti artırılmalı;

•Vaqon və lokomotiv parkı tamamilə yenilənməli;

•Beynəlxalq dəmir yolu koridorları ilə inteqrasiya gücləndirilməlidir”.

Beynəlxalq magistral yolların keyfiyyətinin yüksəldilməsi ilə yanaşı, vaxt itkisinin qarşısının alınması kritik əhəmiyyət daşıyır. Sərhəd-keçid məntəqələrində yük avtomobillərinin gözləmə müddətinin minimuma endirilməsi birbaşa daşıma xərclərinə və cəlbediciliyə təsir edir.

Müasir logistikada vaxt iqtisadi səmərəliliyin əsas göstəricisidir. A.Nəbiyevin sözlərinə görə, fiziki infrastrukturla yanaşı, rəqəmsal infrastruktura da yatırılan investisiyalar artırılmalıdır:

1.Gömrük və sərhəd prosedurlarının tam elektronlaşdırılması.

2.Beynəlxalq tərəfdaşlarla real vaxt rejimində məlumat inteqrasiyası.

3.Bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması və sənədləşmənin vahid mərkəzdən sürətli icrası.

Ekspert vurğulayır ki, yaxın gələcəkdə beynəlxalq tərəfdaşlar və transmilli şirkətlər üçün ekoloji standartlar əsas seçim meyarı olacaq. Azərbaycan bu trendi qabaqlamaq üçün “Yaşıl Logistika" modelinə keçidi sürətləndirməlidir:

“Nəqliyyat vasitələrində və terminallarda yaşıl enerjidən istifadə xərcləri azaldır. Süni intellekt əsaslı idarəetmə yüklərin hərəkətinə tam nəzarət və təhlükəsizlik təmin edir. Enerji səmərəliliyi yüksək olan anbar kompleksləri qlobal ekoloji standartlara cavab verir”.

Nəticə etibarilə, Hikmət Hacıyevin Trans-Xəzər Forumundakı bəyanatları və ekspert rəyləri bir daha təsdiq edir ki, Azərbaycanın Orta Dəhlizdəki uğuru təkcə onun Allah tərəfindən bəxş edilmiş coğrafiyası ilə bitmir. Bu coğrafi üstünlük müasir texnologiyalar, güclü infrastruktur, çevik idarəetmə və yüksək səviyyəli logistika xidmətləri ilə tam dəstəklənməlidir.

Düzgün və davamlı investisiya strategiyası Azərbaycanı Avrasiya nəqliyyat sisteminin əvəzolunmaz və ən güclü qovşağına çevirməkdədir.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun