Xəstəlik vərəqələrinin hesablanması qaydalarında dəyişikliklər: yeni sistem nəyi dəyişir?

CƏMİYYƏT

657

12.06.2026, 15:36

Azərbaycanda xəstəlik vərəqələrinin (iş qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi müavinəti) hesablanma mexanizmində son dəyişikliklər işəgötürənlər və işçilər üçün yeni yanaşma formalaşdırıb. Yeni qaydalar əvvəlki, uzun illər tətbiq olunan sistemdən fərqli olaraq daha geniş hesablama bazasına əsaslanır və bu da praktiki nəticələrdə ciddi fərqlər yaradır.

Oxu24.com-un xəbərinə görə, artıq köhnə 1998-ci il qaydaları qüvvədən düşmüş hesab olunur və yeni yanaşma “31 saylı qərar” əsasında tənzimlənir. Bu sistemdə əsas prinsip xəstəlik dövründə ödəniləcək müavinəti daha real gəlir göstəricilərinə uyğunlaşdırmaqdır.

Yeni qaydalara əsasən ümumi müavinətin hesablanma prinsipi çox sadə formul üzərində qurulub: xəstəlik günlərinin sayı orta günlük qazanca vurulur. Burada əsas dəyişiklik ondan ibarətdir ki, artıq yalnız iş günləri deyil, xəstəlik dövrünə düşən bütün təqvim günləri nəzərə alınır. Bu isə hesablamanın bazasını genişləndirir və nəticəyə birbaşa təsir edir.

Orta günlük qazancın müəyyən olunması isə son 4 rüb üzrə ümumi gəlirin təqvim günlərinə bölünməsi ilə həyata keçirilir. Bu yanaşma əvvəlki sistemdən fərqli olaraq daha geniş statistik bazaya əsaslanır və işçinin real gəlir dinamikanı daha dəqiq əks etdirməyə yönəlib.

Qeyd olunan mexanizmdə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də ümumi qazanc anlayışıdır. Burada hesablamaya yalnız maaş deyil, sosial sığorta ilə bağlı göstəricilər də daxil edilir və bu göstəricilər müəyyən əmsallarla nəzərə alınır. Bu da nəticədə orta günlük qazancın formalaşmasına təsir göstərir.

Məsələn, 20 günlük xəstəlik vərəqəsi üzrə aparılan şərti hesablamada ümumi qazanc və təqvim günləri əsasında günlük dəyər müəyyən edilir və bu dəyərin xəstəlik günlərinə vurulması ilə yekun məbləğ formalaşır. Nəticədə işçiyə ödəniləcək müavinətin konkret həcmi ortaya çıxır.

Yeni sistemin ən çox müzakirə olunan hissələrindən biri xəstəlik günlərinin təqvim günləri ilə hesablanmasıdır. Bu dəyişiklik işəgötürənlər üçün əlavə maliyyə yükü yarada bilər. Çünki artıq yalnız iş günləri deyil, həftə sonları, bayram günləri və qeyri-iş günləri də ödəniş hesablamasına daxil edilir.

Bu isə xüsusilə uzunmüddətli xəstəlik hallarında şirkətlərin xərclərinin artmasına səbəb olur. Məsələn, xəstəlik dövrü şənbə və bazar günlərini əhatə edirsə, bu günlər də ödənişə daxil edilir. Eyni qayda bayram və istirahət günlərinə də şamil olunur.

Digər tərəfdən, növbəli iş rejimində çalışan şəxslər üçün də sistem fərqli maliyyə nəticələri yarada bilər. Çünki bu halda həm əməkhaqqı öhdəliyi, həm də müavinət ödənişi paralel şəkildə formalaşır.

Ümumilikdə yeni qaydaların məqsədi müavinət hesablamalarını daha şəffaf və real gəlir göstəricilərinə uyğunlaşdırmaq olsa da, praktikada həm işçilər, həm də işəgötürənlər üçün yeni maliyyə balansı yaradır. Bu sistemin bizneslərə təsiri isə əsasən xərclərin strukturunda özünü göstərir.

Nəticə etibarilə, yeni mexanizm xəstəlik müavinətlərinin hesablanmasında daha geniş baza tətbiq etsə də, onun iqtisadi təsirləri və praktiki nəticələri zamanla daha aydın görünəcək.

hazırladı: Turan

Həmçinin oxuyun