Toylar niyə sevinc məclisindən maliyyə hesablaşmasına çevrilir?

CƏMİYYƏT

11.06.2026, 20:10

Cəmiyyətdə toy ənənələrinin maddi maraqlara qurban verilməsi: Toylar niyə sevinc məclisindən maliyyə hesablaşmasına çevrilir?

Müasir dövrdə Azərbaycanda toyların keçirilmə forması, israfçılıq və insanlar arasında formalaşan "toy pulu borcu" anlayışı ən çox müzakirə olunan sosial problemlərdən biridir. Toya gəlməyən qonağın pul göndərmək məcburiyyətində qalması, milli adətlərin yerini bəhsəbəhs yarışının tutması cəmiyyətdə insanlar arasındakı səmimi münasibətlərə ciddi şəkildə mənfi təsir göstərir.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-un suallarını cavablandıran sosioloq Elçin Bayramlı ölkədəki mövcud vəziyyət və getdikcə dərinləşən bu problem barədə kəskin fikirlər səsləndirib.

Sosioloqun sözlərinə görə, artıq Azərbaycanda toy deyə bir anlayış demək olar ki, qalmayıb.

“Bu toy deyil, hoqqabazlıq yarışıdır"

Elçin Bayramlı bildirib ki, hazırda keçirilən mərasimlər milli toy adətlərindən tamamilə uzaqdır və sadəcə israfçılıqla müşayiət olunan əyləncəli bir şoudur:

“Çox təəssüf ki, artıq toy deyə bir anlayış qalmayıb. Azərbaycan toyu ləğv edilib. Onun yerini tamamilə biabırçılıqlarla müşayiət olunan, hay-həşirli, israfçı, sosial, maliyyə, psixoloji və mənəvi cəhətdən heç bir kriteriyaya uyğun gəlməyən eybəcər bir mərasim forması tutub".

Sosioloq vurğulayıb ki, bu mərasimlər gənclərin həyatını məhv edir, ailələri ağır borclara salır, evliliklərin sayını azaldır və prosesi gecikdirir. Onun fikrincə, indiki toylar sadəcə bir də dəbdəbə və görməmişlik yarışına çevrilib.

Toylar niyə maliyyə hesablaşmasına çevrilir?

E.Bayramlı toyların mahiyyətinin dəyişərək tamamilə pul yığma mərasiminə çevrildiyini qeyd edib. İnsanların şou xatirinə bahaçılığa qol qoyduğunu deyən ekspert, orta statistik azərbaycanlının bu xərclərin altından çıxa bilmədiyini diqqətə çatdırıb:

“İndi toylarda bir nəfərlik yerin (stolun) qiyməti 80-85 manatdan başladığı üçün toya 100 manat yazdırmaq belə artıq az sayılır.

Toya yazılan pulun ilkin məqsədi yeni qurulan ailəyə maddi kömək etmək olsa da, faktiki olaraq o vəsaitdən bəy və gəlinə heç nə qalmır. Bütün pullar restoran sahiblərinə, gəlin maşını, bahalı gəlin donu icarədarlarına, rəqs qruplarına, fotoqraf və videoqraflara gedir”.

Münasibətlərin maddi maraqlara söykənməsini tənqid edən sosioloq, cəmiyyətdə yaranan toy borcu zəncirinin insanları çıxılmaz vəziyyətə saldığını deyib:

“Toyuna 400-500 nəfər çağırıb pul yığan şəxs, sonradan ən azı 30 il ərzində fasiləsiz olaraq başqalarının toyuna gedib həmin pulları qaytarmağa məcbur olur. İnsanlar işini-gücünü atıb hər toyda ən azı 100-200 manat yazdırmalı olurlar.

Ayda orta hesabla 2-3 toy dəvətnaməsi alan vətəndaşın aldığı orta əməkhaqqı tamamilə bu mərasimlərə sərf olunur ki, bu da ailə büdcəsi üçün faciəvi bir haldır”.

Sosioloq sonda qeyd edib ki, bu eybəcərliyin qarşısını almağa nə dövlətin inzibati yollarla gücü çatır, nə də cəmiyyət maariflənib özünə çəki-düzən verir. 21-ci əsrdə yaşamağımıza baxmayaraq, toy məsələsində cəmiyyət olaraq sürətlə geriyə doğru gedirik.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun