Azərbaycanda internetlə bağlı ŞAD XƏBƏR: LiFi NECƏ olacaq?

CƏMİYYƏT

293

29.05.2026, 21:42

Wi-Fi üçün yolun sonu? – İT mütəxəssisindən İNQİLABİ internet açıqlaması!

Müasir texnologiya dünyası sürətlə inkişaf etdikcə, internetə çıxış mexanizmləri və məlumat ötürülməsi üsulları da təkamül keçirir. Son dövrlərdə ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də Wi-Fi şəbəkələrinə güclü alternativ kimi təqdim edilən, məlumatların işıq dalğaları vasitəsilə ötürülməsini təmin edən LiFi (Light Fidelity) texnologiyasıdır.

Bəs LiFi yaxın gələcəkdə ənənəvi Wi-Fi texnologiyasını tamamilə arxivə göndərə bilərmi, yoxsa bu iki sistem paralel fəaliyyət göstərəcək?

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən İT mütəxəssisi Elvin Abbasov gələcəyin rəqəmsal ekosisteminə işıq tutub.

Elvin Abbasov bildirir ki, LiFi texnologiyasının malik olduğu fundamental fiziki xüsusiyyətlər və iş prinsipləri onun Wi-Fi-ı tamamilə əvəz edə bilməyəcəyini, əksinə, hər iki sistemin bir-birini tamamlayan rəqəmsal tərəfdaşlar kimi çıxış edəcəyini sübut edir.

Siqnalları divarlardan və qeyri-şəffaf maneələrdən keçirə bilir. Bu, geniş ərazilərdə və çoxotaqlı məkanlarda kəsintisiz bağlantı təmin edir.

Məlumatları LED çıraqlarının yaydığı işıq vasitəsilə ötürür. İşıq divardan keçə bilmədiyi üçün LiFi yalnız bir otağın və ya birbaşa görünüş sahəsinin daxilində məhdudlaşır.

İşığın divardan keçə bilməməsi ilk baxışdan mənfi xüsusiyyət kimi görünsə də, İT mütəxəssisinin sözlərinə görə, bu xüsusiyyət LiFi üçün unikal bir kibertəhlükəsizlik qalxanı formalaşdırır:

“İşıq siqnallarının otaqdan kənara sızmaması xarici kiber-hücumların və məlumat oğurluğunun qarşısını tamamilə alır. Bu da LiFi-ı banklar, hərbi mərkəzlər, laboratoriyalar və strateji dövlət qurumları üçün ideal və sındırılması qeyri-mümkün olan bir sistemə çevirir”.

Bundan əlavə, radio tezliklərinin sıxlıq təşkil etdiyi və elektromaqnit dalğalarının maneə törədə biləcəyi bulud əsaslı böyük məlumat mərkəzlərində (Data Center) və ya həssas tibbi avadanlıqların yerləşdiyi cərrahiyyə otaqlarında LiFi əvəzedilməz üstünlüklər yaradır.

E.Abbasov qeyd edir ki, gələcəyin smart ekosistemlərində bu iki texnologiya tamamilə hibrid modeldə birləşəcəkdir:

“Birbaşa LED çırağın işığı altında olan cihazlar (məsələn, iş masası arxasındakı kompüterlər) LiFi vasitəsilə ultra yüksəksürətli magistral internetə bağlanacaq. Divarın arxasında, cibdə və ya kölgədə qalan mobil cihazlar internet axınını Wi-Fi üzərindən kəsintisiz davam etdirəcək”.

Ekspertin fikirlərindən belə nəticəyə gəlmək olar ki, LiFi ənənəvi simsiz şəbəkələri sıradan çıxarmaq üçün deyil, yaranan sürət, tezlik sıxlığı və təhlükəsizlik kəsirlərini örtmək üçün paralel tətbiq olunacaqdır. Gündəlik məişət və adi iş proseslərində mövcud genişzolaqlı fiber-optik və Wi-Fi şəbəkələrinin imkanları tamamilə yetərlidir.

Yaxın gələcəkdə evlərimizdəki lampalar həm otağımızı işıqlandıracaq, həm də Wi-Fi ilə çiyin-çiyinə verərək bizə daha təhlükəsiz və sürətli internet bəxş edəcək.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun