İş saatları ilə bağlı hüquqşünasdan VACİB AÇIQLAMA

CƏMİYYƏT

514

29.05.2026, 12:55

Dünyada 6 saatlıq iş günü modeli ilə bağlı müzakirələrin genişlənməsi, müasir əmək bazarında psixoloji yüklənmənin azaldılması, işçi məmnuniyyətinin artırılması və əmək məhsuldarlığının optimallaşdırılması meyilləri ilə birbaşa bağlıdır. Beynəlxalq araşdırmalar qısaldılmış iş saatlarının işçilərin motivasiyasına müsbət təsir etdiyini göstərsə də, bu modelin Azərbaycanda geniş tətbiq olunub-olunmayacağı həm iqtisadi, həm də qanunvericilik baxımından böyük maraq doğurur.

Oxu24.com xəbər verir ki,məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan hüquqşünas Natiq Ələsgərov qeyd edib ki, Azərbaycanda 6 saatlıq iş gününə kütləvi keçid məsələsi ilk növbədə Əmək Qanunvericiliyində fundamental islahatların aparılmasını və iş saatları azaldılarkən əməkhaqqı fondunun qorunması mexanizmlərinin dəqiq müəyyənləşdirilməsini tələb edir:

"Hazırkı Əmək Məcəlləsinə görə, ölkəmizdə normal iş vaxtının müddəti həftəlik 40 saatdan artıq ola bilməz və qanunvericilik yalnız müəyyən ağır, zərərli sahələrdə çalışanlar, hamilə və ya azyaşlı uşağı olan qadınlar, eləcə də əlilliyi olan şəxslər üçün qısaldılmış iş vaxtı hüququnu tanıyır. Əgər gələcəkdə ümumi iqtisadiyyat üzrə 6 saatlıq iş rejiminə keçid planlaşdırılarsa, burada əsas hüquqi kolliziya işçilərin aylıq qazanclarının azalıb-azalmayacağı ilə bağlı olacaq. Qanunverici orqan elə bir mexanizm qurmalıdır ki, iş saatının qısaldılması işəgötürənlər tərəfindən sui-istifadə hallarına və əməkhaqlarının kəsilməsinə yol açmasın, əksinə, sosial dövlət prinsiplərinə uyğun olaraq vətəndaşın həm istirahət, həm də maddi rifah hüququ bərabər qorunsun".

Onun sözlərinə görə, texnologiyanın və süni intellektin tətbiqi nəticəsində iş vaxtının qısaldılması beynəlxalq əmək hüququ standartlarının da tələbidir və Azərbaycan gələcəkdə bu qlobal tendensiyadan kənarda qala bilməz:

"Süni intellekt və avtomatlaşdırma bir çox inzibati və fiziki funksiyaları üstələdikcə, insanın iş yerində keçirdiyi fiziki zamanın deyil, onun intellektual səmərəliliyinin qiymətləndirilməsi ön plana çıxır. Hüquqi müstəvidə bu, məsafədən (distant) iş formalarının və çevik iş qrafiklərinin qanunvericilikdə daha geniş təsbit olunmasını zəruri edir. Hökumət və sahibkarlar assosiasiyaları indidən gələcəyin bu əmək modelinə hüquqi baza hazırlamalı, pilot layihələr vasitəsilə bəzi xidmət və İT sektorlarında 6 saatlıq iş gününün effektivliyini yoxlamalıdırlar. Çünki yaxın onillikdə qlobal rəqabətə davam gətirmək üçün əmək münasibətlərinin humanistləşdirilməsi və qanunvericiliyin müasirləşdirilməsi qaçılmaz bir zərurətə çevriləcək".

Həmçinin oxuyun