Prezidentin "Şöhrət" ordeni verdiyi Asəf Hacıyevin DOSYESİ

$Prezidentin \"Şöhrət\" ordeni verdiyi Asəf Hacıyevin DOSYESİ$

CƏMİYYƏT

530

29.05.2026, 12:42

Xəbər verdiyimiz kimi, Prezident İlham Əliyev Asəf Hacıyevi "Şöhrət" ordeni ilə təltif edib.

Oxu24.com Asəf Hacıyevin dosyesini oxucularına təqdim edir:

Asəf Hacıyev 1951-ci il mayın 29-da Gəncə şəhərində anadan olub. Elmə olan böyük marağı onu SSRİ-nin ən nüfuzlu təhsil ocaqlarından birinə aparıb. O, 1973-cü ildə M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsini uğurla bitirib. Elmi fəaliyyətini davam etdirərək, 1979-cu ildə eləcə də MDU-da namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb. Alim 1993-cü ildə isə N. Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetində elmlər doktoru dissertasiyasını uğurla müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsinə yüksəlib. Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor olan Asəf Hacıyev 2014-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) həqiqi üzvü, yəni akademikidir.

Akademik Asəf Hacıyev təkcə Azərbaycanda deyil, dünya elmi elitasında tanınan və qəbul edilən simalardandır. O, aparıcı beynəlxalq nəşriyyatlarda çap olunmuş 4 kitabın və 150-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Eyni zamanda, elmi dünyasında böyük nüfuza malik "Springer" nəşriyyatında işıq üzü görmüş 10 kitabın redaktorudur. İngilis, rus və türk dillərində sərbəst danışan alim Ümumdünya Elmlər Akademiyasının, Moldova Elmlər Akademiyasının, Monqolustan Milli Elmlər Akademiyasının üzvü və Çinin Chenqdu Universitetinin Fəxri professorudur.

Hələ 1980-ci ildə Elm və Texnika sahəsində Azərbaycan Lenin komsomolu mükafatına layiq görülən Asəf Hacıyev, 1988-ci ildən Bernulli adına Ümumdünya Riyazi Statistika və Ehtimal Cəmiyyətinin üzvüdür. O, 2005-ci ildə Beynəlxalq Statistika İnstitutunun üzvü seçilmişdir. Akademik 1979-cu ildən Azərbaycan EA-nın Kibernetika (hazırki İdarəetmə Sistemləri) İnstitutunda çalışır və 1996-cı ildən orada şöbə müdiri vəzifəsini icra edir.

Dünyanın ən reytinqli universitetlərinin, o cümlədən ABŞ-ın Berkli, C. Vaşinqton, Cənubi Kaliforniya, Linkoln universitetlərinin, İsveçin Kral Texnologiya İnstitutu, Stokholm və Çalmers universitetlərinin, Almaniyanın Münhen və Humbolt universitetlərinin, Portuqaliyanın Lisbon və Nova universitetlərinin, Çinin Çenqdu və Honq-Konq City universitetlərinin, həmçinin Türkiyənin Boğaziçi, Ortadoğu (ODTÜ) və Koç universitetlərinin dəvəti ilə həmin təhsil ocaqlarında mühazirələr oxumuş və birgə elmi araşdırmalar aparıb. Alim 2001-2015-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika kafedrasının müdiri olub, 2019-cu ildən isə BDU-nun Himayəçilər Şurasının üzvüdür. Onun rəhbərliyi altında 4 elmlər doktoru və 8 fəlsəfə doktoru yetişib.

Akademik Asəf Hacıyevin ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika sahəsindəki fundamental kəşfləri yüksək praktiki tətbiqi ilə fərqlənir. Onun rəhbərliyi ilə mürəkkəb strukturlu kütləvi xidmət sistemləri üçün yeni idarəetmə nəzəriyyəsi yaradılıb. Təklif olunan optimal idarəetmə funksiyaları nəqliyyat məsələlərində, kompüter şəbəkələrində və rabitə sistemlərində tətbiq olunaraq xidmət müddətini və gözləmə vaxtını minimuma endirməyə imkan verir. Bununla yanaşı, alimin yaratdığı universal regressiya metodu tibb, biologiya, geologiya və digər sahələrdə qeyri-dəqiq verilənlərin statistik analizini aparmağa və ən optimal qərarların qəbul edilməsinə kömək edir.

Gündəlik həyatımızda hər kəsin istifadə etdiyi ən maraqlı elmi nailiyyətlərindən biri isə kompüter klaviaturası ilə bağlıdır. Belə ki, Asəf Hacıyev müxtəlif əlifbaların hərflərinin kompüter klaviaturunda optimal düzülüşü üçün yeni statistik yanaşma irəli sürüb və Azərbaycan hərflərinin klaviaturada optimal düzülüşünü təklif edib. Bu yeni düzülüş əvvəlki sistemlərlə müqayisədə əllərə düşən fiziki yükü və mətnlərin yığım vaxtını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Təklif olunan bu sistem rəsmi olaraq "Microsoft" şirkəti tərəfindən qəbul edilərək Windows 8.2 və daha sonra buraxılan bütün Windows əməliyyat sistemlərinə standart olaraq daxil edilib.

Asəf Hacıyev elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycanın dövlət maraqlarını beynəlxalq arenalarda uğurla müdafiə edən diplomat və siyasətçidir. O, 1996–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, Elm və təhsil məsələləri komitəsinin fəal üzvü olub. Milli Məclisin Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Parlament Assambleyasında (QDİƏT PA) nümayəndə heyətinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərən alim, 2006–2008 və 2011–2013-cü illərdə QDİƏT PA-nın vitse-prezidenti vəzifəsinə seçilib.

Göstərdiyi yüksək idarəçilik və diplomatik bacarığı sayəsində Asəf Hacıyev 2015-ci ildə rəsmi olaraq QDİƏT PA-nın baş katibi vəzifəsinə seçilib. Uğurlu fəaliyyətinin nəticəsi olaraq, o, 2020-ci ildə təkrarən növbəti 5 il müddətinə yenidən təşkilatın baş katibi postuna gətirilib. Partiya fəallığı ilə də seçilən akademik, 2008-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP), 2010-cu ildən isə YAP Siyasi Şurasının üzvüdür. Evlidir, 3 övladı var.