Minlərlə insanın həyatını xilas edən azərbaycanlı həkim - İlizarovun HƏYATI

CƏMİYYƏT

606

02.01.2026, 20:02

Tibbin tarixi insan həyatını xilas edən möhtəşəm kəşflərlə zəngindir. Bu kəşflərdən biri də ortopediya sahəsində əsl inqilab yaradan İlizarov aparatıdır. Bu unikal tibbi cihaz minlərlə insanı əlillikdən xilas edib, onlara yenidən yerimək və normal həyat sürmək imkanı yaradıb.

Oxu24.com xəbər verir ki,‎bu möcüzəvi kəşfin müəllifi – Qavriil Abramoviç İlizarov – sadə bir həkimdən dünya şöhrətli alimə çevrilmiş, adı tibbin tarixinə qızıl hərflərlə yazılmış şəxsiyyətlərdəndir.

Qusarda doğulan dünya şöhrətli alim yəhudi millətindən olan Qavriil İlizarov 15 iyun 1921-ci ildə Azərbaycanın Qusar şəhərində anadan olub.

Orta təhsilini də məhz Qusarda alıb.

Gənc yaşlarından elmə və təbabətə böyük maraq göstərən İlizarov II Dünya müharibəsi illərində həkim kimi fəaliyyət göstərərək çoxsaylı yaralı əsgərin həyatını xilas edib.

Müharibədən sonra o, ortopediya və travmatologiya sahəsində çalışaraq, sümüklərin daha tez və düzgün sağalması yolları üzərində araşdırmalar aparmağa başlayıb.İlizarov aparatının yaranma hekayəsi 1950-ci illərdə İlizarov son dərəcə sadə, lakin təsiri inanılmaz olan bir ideya irəli sürdü: sınıq və ya əyri sümükləri xaricdən xüsusi halqalar və metal çubuqlar vasitəsilə sabitləmək.

‎Beləliklə, 1951-ci ildə İlizarov aparatı ixtira olundu. Aparatın əsas prinsipi sümük hissələrinin xaricdən metal halqalarla birləşdirilməsi və tənzimlənən mexanizm vasitəsilə sümüyün tədricən düzgün istiqamətdə böyüməsinə şərait yaratmaq idi.

‎Bu üsul:

‎mürəkkəb sınıqların müalicəsində,

‎ayaq uzunluğunun uzadılmasında,

‎sümük deformasiyalarının aradan qaldırılmasında əsl inqilab sayıldı.

‎Dünyada şöhrət qazanan kəşf

‎Uzun müddət İlizarov üsulu yalnız Sovet İttifaqında tətbiq edilirdi. Lakin əldə olunan nəticələr o qədər uğurlu idi ki, 1960–70-ci illərdən etibarən Avropa, ABŞ və Asiya ölkələrindən həkimlər İlizarovun klinikasına gələrək bu metodu öyrənməyə başladılar.

‎Bu aparat sayəsində:

‎çox mürəkkəb sınıqlar sağaldıldı;

‎əlil arabasına məhkum olan insanlar yenidən ayağa qalxdı;

‎ayaq uzunluqları bərabərləşdirildi;

‎anadangəlmə ortopedik qüsurlar aradan qaldırıldı.

İlizarovun mirası Qavriil İlizarov bu gün də ortopediya və travmatologiya sahəsində dahi alim kimi xatırlanır. Onun yaratdığı metod dünyanın onlarla ölkəsində uğurla tətbiq olunur və milyonlarla insana sağlamlıq bəxş edib. Alim ömrünün sonuna qədər elmi fəaliyyətini davam etdirib, gənc həkimlər üçün böyük bir məktəb formalaşdırıb. O, 1979-cu ildə Lenin mükafatına layiq görülüb,

‎1981-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına sahib olub, Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvü seçilib. Qavriil İlizarov 1992-ci il 24 iyulda, 71 yaşında ürək tutmasından vəfat edib. Bu gün onun adı təkcə tibbdə deyil, həm də Azərbaycan mənşəli dünya alimləri sırasında qürurla xatırlanır.

Nigarxanım

Həmçinin oxuyun