Attestasiyadan keçməmək işdən çıxarılmaq demək deyil – Vacib hüquqi məqamlar

HÜQUQ

06.08.2026, 15:15

Son illər bir sıra müəssisə və təşkilatlarda əməkdaşların peşə hazırlığının və tutduqları vəzifəyə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi məqsədilə attestasiyalar keçirilir. Lakin hüquqşünaslar xəbərdarlıq edirlər ki, attestasiyanın keçirilməsi və onun nəticələrinə əsasən işçilərlə bağlı qərar qəbul olunması qanunvericilikdə müəyyən edilmiş ciddi prosedurlara uyğun həyata keçirilməlidir. Əks halda, attestasiyanın nəticələri hüquqi qüvvəsini itirə və işçinin əmək hüquqlarının pozulmasına səbəb ola bilər.

Hüquqşünas Mir Hüseyn Həbibli Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, bir çox işçi attestasiyadan keçə bilmədiyi halda artıq hüquqlarını itirdiyini düşünür. Halbuki, ilk növbədə attestasiyanın qanunvericiliyin tələblərinə uyğun keçirilib-keçirilmədiyi araşdırılmalıdır.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən, işəgötürən attestasiyanın təşkili zamanı bir sıra mühüm prosedur qaydalarına əməl etməyə borcludur. Attestasiya təsadüfi və ya əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən keçirilə bilməz.

Hüquqşünas qeyd edib ki, hər təqvim ilinin əvvəlində müəssisədə attestasiyanın keçirilməsi qaydaları və vaxtı müəyyən edilməli, bununla bağlı müvafiq sənədlər təsdiqlənməlidir. Bundan əlavə, attestasiyada iştirak edəcək işçilər keçiriləcək tarix barədə ən azı bir ay əvvəl rəsmi şəkildə məlumatlandırılmalıdırlar. Bu müddət işçinin attestasiyaya hazırlaşması və peşə biliklərini yeniləməsi üçün nəzərdə tutulub.

Mir Hüseyn Həbibli vurğulayıb ki, qanunvericilik bütün işçilərin attestasiyaya cəlb olunmasına da icazə vermir. Əmək Məcəlləsində attestasiyadan azad edilən kateqoriyalar ayrıca göstərilib.

Belə ki, eyni iş yerində bir ildən az çalışan işçilər attestasiyaya cəlb edilə bilməzlər. Həmçinin hamilə qadınlar, sosial məzuniyyətdən qayıtdıqdan sonra bir ildən az işləyən qadınlar, eyni vəzifədə beş ildən az çalışan məcburi köçkün və qaçqın statusuna malik şəxslər, 18 yaşına çatmamış əməkdaşlar, eləcə də eyni vəzifə üzrə ardıcıl üç dəfə attestasiyadan uğurla keçmiş işçilər də attestasiyadan azad olunan şəxslər sırasındadır.

Hüquqşünasın sözlərinə görə, işəgötürən bu qaydalardan hər hansı birini pozaraq attestasiya keçiribsə, həmin attestasiyanın nəticələri mübahisələndirilə bilər. Bu halda işçinin attestasiyadan keçməməsi onun avtomatik olaraq işdən çıxarılması üçün hüquqi əsas yaratmır.

Mir Hüseyn Həbibli bildirib ki, attestasiyanın qanunsuz keçirilməsi nəticəsində əmək müqaviləsinə xitam verilərsə və ya işçinin digər əmək hüquqları məhdudlaşdırılarsa, həmin şəxs qanunla müəyyən edilmiş müddətdə məhkəməyə müraciət edə bilər.

Onun sözlərinə görə, əmək mübahisələri üzrə qanunvericilik işçiyə hüquqlarının pozulduğu gündən etibarən bir ay müddətində məhkəməyə müraciət etmək imkanı verir. Bu müddət ərzində edilən müraciət əsasında məhkəmə attestasiyanın qanuniliyini, işəgötürənin prosedurlara əməl edib-etmədiyini və qəbul edilmiş qərarın əsaslı olub-olmadığını araşdırır.

Hüquqşünas qeyd edib ki, məhkəmə işçinin xeyrinə qərar qəbul edərsə, əməkdaş əvvəlki iş yerinə bərpa oluna, məcburi işburaxma dövrü üçün əməkhaqqı ödənilə və pozulmuş digər əmək hüquqları da bərpa edilə bilər.

Sonda hüquqşünas işçilərə tövsiyə edib ki, attestasiyanın nəticələri ilə razılaşmadıqları və ya prosedurun qanunsuz keçirildiyini düşündükləri hallarda məsələni hüquqi müstəvidə araşdırsınlar, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddətləri ötürməsinlər və zərurət yarandıqda peşəkar hüquqi yardım alsınlar. Attestasiyadan keçməmək hər zaman işçinin haqsız olduğu anlamına gəlmir. Əsas məsələ prosesin qanuna uyğun keçirilməsi və işçinin hüquqlarının tam təmin olunmasıdır.

Həmçinin oxuyun