Oktay Saralın yadına salmalı olduğumuz bir keçmiş var:Gülən məsələsi  

Fətullah Gülənə vaxtilə rəğbət ifadə edən siyasətçinin bu gün Azərbaycana dini dəyərlər dərsi keçməsi haqlı suallar doğurur.

Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri Oktay Saralın Azərbaycanda məktəblilərin geyim qaydaları ilə bağlı məsələyə müdaxilə edən açıqlamaları iki ölkə arasındakı münasibətlərin həssaslığı baxımından diqqətəlayiqdir. Müstəqil dövlətin təhsil siyasəti barədə fikir bildirmək mümkündür. Ancaq fikir bildirməklə hökm vermək, müzakirə ilə siyasi təzyiq arasında ciddi fərq var. Təəssüf ki, Saralın ritorikası bu sərhədi nəzərə almaması ilə seçilir.

Bunu Oxu24.com-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

"Azərbaycanın təhsil siyasəti Azərbaycan dövlətinin və cəmiyyətinin müzakirə mövzusudur. Məktəblərdə geyim qaydaları, dini etiqad azadlığı və dünyəvi təhsil prinsipləri hüquqi əsaslarla müzakirə edilə bilər. Lakin Türkiyə Prezidentinin baş müşaviri vəzifəsini tutan bir şəxsin bu məsələni siyasi ittihamlar və tələbkar bəyanatlarla gündəmə gətirməsi haqlı olaraq suallar doğurur. Azərbaycan Türkiyənin müstəqilliyinə və daxili qərarlarına necə hörmətlə yanaşırsa, eyni münasibəti özünə qarşı da gözləmək hüququna malikdir.

Oktay Saralın mövqeyini qiymətləndirərkən onun siyasi keçmişi ilə bağlı mətbuatda yayılan məlumatları da xatırlamaq yerinə düşər. Türkiyə mediasında 2013-cü ildə Saralın Fətullah Güləni “Muhterem Hocaefendi” adlandırdığı barədə məlumat dərc olunub. Bu fakt onun həmin dövrdə Gülənə münasibəti ilə bağlı suallar doğurur. Əlbəttə, bir siyasətçinin keçmişdəki fikirləri ilə sonrakı mövqeyi arasında fərq yarana bilər. Siyasi şərait dəyişə, insanlar əvvəlki qənaətlərindən imtina edə bilərlər. Ancaq belə hallarda ictimaiyyətin həmin dəyişikliklərin səbəblərini soruşması da təbiidir.

Türkiyədə Fətullah Gülən və onun rəhbərlik etdiyi hərəkatla bağlı münasibət illər ərzində ciddi şəkildə dəyişib. 2016-cı il dövlət çevrilişinə cəhddən sonra Türkiyə hakimiyyəti Gülən hərəkatını dövlətə qarşı təşkilatlanmaqda ittiham edib. Belə bir siyasi tarix fonunda vaxtilə Gülənə hörmət ifadə etdiyi bildirilən şəxslərin bu gün dini məsələlər üzərindən başqa ölkələrə irad bildirməsi onların mövqelərinin ardıcıllığı barədə suallar yarada bilər.

Burada məsələ Oktay Saralın hansısa dini cərəyana mənsub olub-olmaması barədə əsassız ittiham irəli sürmək deyil. Söhbət konkret siyasi şəxsin keçmişdəki açıqlamalarının və bugünkü mövqeyinin müqayisə edilməsindən gedir. Əgər bir siyasətçi dini dəyərləri müdafiə etməyi özünün mühüm siyasi prinsipi kimi təqdim edirsə, onun bu məsələdəki mövqeyi zaman və şərait dəyişdikcə necə formalaşıb, hansı meyarlara əsaslanıb — bunlar legitim suallardır.

Dini inanclara hörmət etmək başqa dövlətin daxili siyasətinə müdaxilə etmək hüququ vermir. Hicab məsələsində fərqli düşünmək mümkündür, lakin bu mövzunu Azərbaycanın ünvanına siyasi təzyiq vasitəsinə çevirmək yolverilməzdir. Eyni zamanda, Türkiyənin özündə də dini məsələlər ətrafında müxtəlif fikirlərin mövcud olduğunu unutmamalıyıq. Buna görə Oktay Saralın mövqeyini bütövlükdə Türkiyənin və ya türk xalqının mövqeyi kimi təqdim etmək doğru olmaz.

Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq münasibətləri ayrı-ayrı siyasətçilərin gündəlik bəyanatlarından daha böyük tarixi və siyasi əhəmiyyətə malikdir. Bu münasibətlərin qorunması üçün hər iki tərəfdə məsuliyyətli davranış vacibdir. Ancaq qardaşlıq qarşılıqlı hörmət tələb edir; bir dövlətin digərinə siyasi və ideoloji ölçülər diktə etməsini deyil.

Oktay Saral və onun kimi düşünən siyasətçilər bir həqiqəti nəzərə almalıdırlar: Azərbaycanın müstəqilliyi müzakirə predmeti deyil. Azərbaycan öz qərarlarını özü verir, öz cəmiyyətinin problemlərini öz qanunları və dövlətçilik prinsipləri əsasında həll edir. Bu qərarlarla razılaşmamaq mümkündür, lakin onları kənardan verilən göstərişlərlə dəyişdirməyə çalışmaq nə dostluğa, nə də strateji tərəfdaşlığa xidmət edir.

Dini dəyərlər siyasi ritorikanın bəzəyinə çevrilməməlidir. Başqa ölkəyə mənəvi ölçü tətbiq etməzdən əvvəl isə hər bir siyasətçi öz keçmişinə, mövqelərinin ardıcıllığına və daşıdığı siyasi məsuliyyətə də nəzər salmalıdır",-deyə Şəmsi Qoca bildirib.

Jalə

Həmçinin oxuyun

Əmlaka görə etibarnamə verənlərə VACİB XƏBƏR

Ramiz Mehdiyevlə bağlı son dəqiqə AÇIQLAMASI

AKP iqtidarının Azərbaycana qarşı buraxdığı ciddi səhv NƏDİR? – Azərbaycanlı politoloqdan ŞƏRH

Azərbaycan Türkiyə ilə bağlı bu qərarı verə bilər