Gəncədə ağır qəza
22 Noyabr 2026, 14:27
Qaynar xətt:
(+99450) 247 90 86
CƏMİYYƏT
327
12.10.2026, 23:04
Azərbaycan muzeylərinin nadir eksponatları: 1834-cü ilə aid Yer kürəsinin qlobusu
AZƏRTAC oxucuları ölkəmizin muzey kolleksiyalarından nadir eksponatlarla tanış edən “Azərbaycan muzeylərinin nadir eksponatları” silsiləsini davam etdirir.
Bu dəfə söhbət “Suraxanı” gəmi-muzeyinin “Naviqasiya və rabitə” zalında nümayiş etdirilən 1834-cü ilə aid kiçik qlobusdan gedir.
Yer kürəsinin bu kiçik modeli Vyanada xəritə və qlobusları nəşr etməsi ilə tanınan Trankvillo Mollo tərəfindən hazırlanıb. Ölçüləri 47×30 santimetr olan eksponat ağac və misdən hazırlanıb. O, üçayaqlı taxta dayaq üzərində yerləşdirilib və mis meridian halqa ilə əhatə olunub. Üfüq halqasında da astronomik məlumatlar əksini tapıb.
Qeyd edək ki, Mollo adı XVIII əsrin sonu – XIX əsrin əvvəllərində Vyanada xəritə və qlobusların hazırlanması və nəşri sahəsində tanınan adlardan biri olub. “Suraxanı” gəmi-muzeyində qorunan 1834-cü ilə aid bu nümunənin coğrafi biliklərin və kartoqrafiyanın inkişafını əks etdirən tarixi eksponat kimi dəyəri var.
Qlobusda məşhur dəniz səyyahı Ceyms Kukun üç ekspedisiyasının marşrutlarının göstərilməsi xüsusi maraq doğurur. Birinci səyahət 1768–1771-ci illərdə, ikinci səyahət 1772–1775-ci illərdə baş tutub. Üçüncü səyahət isə 1776-cı ildə başlayıb, Kukun 1779-cu ildə həlak olmasından sonra da davam edib və 1780-ci ildə başa çatıb.
Qlobusda göstərilən marşrutlar XVIII əsrin coğrafi kəşflərini əks etdirir və uzaq dəniz səfərlərinin nəticələrinin sonrakı onilliklərdə nəşr olunan xəritələrdə necə əks olunduğunu göstərir.
Qlobusda, həmçinin həmin dövrdə istifadə olunan ölkə və coğrafi ərazilərin adları qeyd edilib. Bu adlar XIX əsrin birinci yarısında dünya coğrafiyasının necə təsəvvür edildiyini, ayrı-ayrı bölgələrin hansı adlarla tanındığını və Yer kürəsi haqqında məlumatların necə sistemləşdirildiyini izləməyə imkan verir.
14:27 / 22 Noyabr 2026
77
14:11 / 22 Noyabr 2026
105
13:47 / 22 Noyabr 2026
217
13:20 / 22 Noyabr 2026
106
12:51 / 22 Noyabr 2026
131
12:30 / 22 Noyabr 2026
243
12:17 / 22 Noyabr 2026
1094
11:38 / 22 Noyabr 2026
1307
11:12 / 22 Noyabr 2026
251
10:51 / 22 Noyabr 2026
729
10:47 / 22 Noyabr 2026
239
10:38 / 22 Noyabr 2026
156
10:16 / 22 Noyabr 2026
931
09:15 / 22 Noyabr 2026
1043
08:56 / 22 Noyabr 2026
414
01:34 / 22 Noyabr 2026
229
01:33 / 22 Noyabr 2026
197
23:53 / 21 Noyabr 2026
1099
23:41 / 21 Noyabr 2026
374
23:11 / 21 Noyabr 2026
1821
23:00 / 21 Noyabr 2026
199
22:47 / 21 Noyabr 2026
630
22:32 / 21 Noyabr 2026
261
© 2026 Oxu24.com Müəllif hüquqları qorunur.