Azərbaycan kinosunun əfsanəsinə çevrilən “Qaynana” filmi necə yarandı?

CƏMİYYƏT

502

03.06.2026, 21:47

Azərbaycan kino tarixində elə filmlər var ki, onların adı çəkilən kimi tamaşaçının üzündə təbəssüm yaranır. Belə ekran əsərlərindən biri də şübhəsiz ki, “Qaynana” filmidir. Üzərindən onilliklər keçməsinə baxmayaraq, bu film bu gün də sevilir, televiziya ekranlarında təkrar-təkrar nümayiş olunur və hər dəfə böyük maraqla izlənilir. Filmdə səslənən məşhur ifadələr, obrazların xarakterik davranışları və gündəlik həyatdan götürülmüş hadisələr artıq Azərbaycan tamaşaçısının yaddaşına həkk olunub.

Oxu24.com xəbər verir ki,“Qaynana” təkcə komediya filmi deyil. O, bütöv bir dövrün ailə münasibətlərini, məişət problemlərini, qaynana-gəlin münasibətlərini və insanların xarakter xüsusiyyətlərini yumor dili ilə təqdim edən nadir sənət nümunələrindən biridir. Məhz buna görə də film zaman keçsə də köhnəlmir və yeni nəsillər tərəfindən də maraqla qarşılanır.

Əslində “Qaynana”nın tarixi filmdən daha əvvələ gedib çıxır. Əsər ilk dəfə 1965-ci ildə Musiqili Komediya Teatrının səhnəsində tamaşa kimi təqdim olunub. Bəstəkar Zakir Bağırovun musiqisi və Məcid Şamxalovun librettosu əsasında hazırlanan tamaşa qısa müddətdə böyük populyarlıq qazanıb. Tamaşaçıların ən çox diqqətini isə baş qəhrəman Cənnət xala çəkirdi. Bu obrazı canlandıran Azərbaycanın görkəmli aktrisası Nəsibə Zeynalova səhnədə yaratdığı təbii oyun, özünəməxsus danışıq tərzi və improvizasiyaları ilə hər kəsin rəğbətini qazanmışdı.

Mənbələrdə qeyd olunur ki, tamaşanın uğuru o qədər böyük olub ki, onu izləyənlər arasında Azərbaycanın o zamankı rəhbərlərindən biri olan Heydər Əliyev də yer alıb. O, tamaşanı və xüsusilə Nəsibə Zeynalovanın ifasını yüksək qiymətləndirib. Məhz bundan sonra əsərin ekranlaşdırılması ideyası ortaya çıxıb və layihə üzərində işlərə başlanılıb.

Nəhayət, 1978-ci ildə tanınmış kinorejissor Hüseyn Seyidzadə tamaşanın motivləri əsasında “Qaynana” filmini ekranlaşdırıb. Filmin ssenarisi Əjdər İbrahimov və Margarita Malayeva tərəfindən işlənib hazırlanıb. Ekran əsərinin musiqi tərtibatı Azərbaycanın görkəmli bəstəkarı Tofiq Quliyevə həvalə olunub. Filmin rəssamı isə Nadir Zeynalov olub.

Filmdə iştirak edən aktyor heyəti də ekran əsərinin uğurunda mühüm rol oynayıb. Lakin etiraf etmək lazımdır ki, filmin əsas simvoluna çevrilən şəxs məhz Nəsibə Zeynalova olub. Onun yaratdığı Cənnət xala obrazı Azərbaycan kinosunun ən parlaq və unudulmaz qadın obrazlarından biri hesab edilir. Bu gün belə “Ay anama mən qurban olum”, “Səni görüm südasız qalasan”, “Atası tıxsız balıq” kimi ifadələr xalq arasında işlədilir və filmin populyarlığını qoruyub saxlayır.

“Qaynana”nın uğur qazanmasının digər səbəblərindən biri də filmdə səslənən musiqilərdir. Filmdəki mahnılar Azərbaycan estrada sənətinin tanınmış simaları – Flora Kərimova, Mirzə Babayev, Yalçın Rzazadə və Akif İslamzadə tərəfindən ifa olunub. Xüsusilə “Bibi, can sənə qurban, bibi” mahnısı filmin vizit kartına çevrilib və bu gün də sevilərək dinlənilir.

Kino tənqidçilərinin fikrincə, filmin uzunömürlü olmasının əsas səbəbi onun həyatın içindən gəlməsidir. Burada təqdim olunan hadisələr, ailədaxili münasibətlər, qaynana-gəlin arasında yaranan konfliktlər və komik situasiyalar hər bir tamaşaçıya tanış gəlir. İnsanlar özlərini, qonşularını, qohumlarını və ya tanışlarını filmdəki obrazlarda görə bilirlər. Bu da ekran əsərini daha doğma və səmimi edir.

Maraqlı məqamlardan biri də budur ki, “Qaynana” sovet dövründə çəkilməsinə baxmayaraq, ideoloji yükdən uzaq qalaraq sırf məişət komediyası kimi yadda qalıb. Film heç bir dövrə bağlı olmadan ailə dəyərlərini, münasibətləri və insan xarakterlərini ön plana çıxarıb. Elə buna görə də o, zamanın sınağından uğurla çıxaraq Azərbaycan kino sənətinin qızıl fonduna daxil olub.

Bu gün “Qaynana” filmi sadəcə komediya deyil, milli mədəniyyətimizin bir parçası hesab olunur. Filmdəki obrazlar, dialoqlar və musiqilər artıq xalq yaddaşının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Aradan təxminən yarım əsr keçməsinə baxmayaraq, Cənnət xalanın səsi, zarafatları və məzəli macəraları hələ də tamaşaçıları güldürür və Azərbaycan kinosunun ən parlaq səhifələrindən biri kimi yaşayır.

Hazırladı: Jalə

Həmçinin oxuyun