Kərkidə Novruz  ADƏTLƏRİ

Kərki - Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənddir. Azərbaycanın Ermənistan ərazisindəki 3 eksklav ərazisindən biridir. Kənd 19 yanvar 1990-cı ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 

 Kərkinin özünəməxsus Novruz adətlərindən bəhs edəcəm. 

 Maraqlı adətlərdən biri – kəndlilər ağaclara qırmızı lent bağlayırmışlar, bu bol ruzinin olacağına inamdır. Hamıya təzə paltar alınar, evlər təmizlənər, “Sarıqaya”nın altındakı bulaqda paltar və çayda xalça yuyarmışlar. Həm müqəddəs yer sayılan Telli Tejgarda, həm də hər kəs öz həyətində tonqallar qalayırmışlar.

Əsasən uşaqlar ağacın budağına pambıq bükərək lopa düzəldirmişlər. Bu lopaya şam da deyirmişlər.  Bütün kənd gecə məscidə ziyarətə gedəndə bu lopaları da məscidə yandırıb taxardı. Nişanlı qızlara xonça aparardılar. Kənddə hamı bayramçalığa gedər, bir-birinə hədiyyə alardı. Qapı pusmaq adəti də var idi. İlaxır çərşənbədə isə səhər üzü kənddən keçən çaya hamı gedərək niyyət edər, oradan su gətirib evə səpirdi. Bayramda isə camaat bir-birini suluyardı, kimisə aldadıb evdən çıxararaq damdan  başına su tökərdilər. Hamı dünyasını dəyişmiş əzizlərinin adına halva bişirirdi, həmin gün kişilər qəbirüstünə ziyarətə gedirdi, qadınlar isə başqa gün gedirdi və orada bir-birinə adətə uyğun olaraq gətirdiyi şirnilərdən pay verirdi. Kimin evində hüzür varsa, ilk olaraq həmin ev ziyarət olunub bayram hazırlığı edilirdi. 

 Bütün evlərdə bayramda ləzzətli yeməklərlə gözəl süfrə açılardı. Naxçıvanın özünə məxsus olan “ Çöçə” və “Qovurma” bişirilərdi. İrəvan kətəsi, paxlava, şəkərbura, qoğal və digər şirniyyatlar hazırlanırdı. Təndirə Fətir və Çıppa  yapılardı, Fətirin balacasına Qliy deyilirdi, uşaqlar üçün bişirilirdi. Səməni təkcə buğdadan yox, qarğıdalıdan da cücərdilirdi. Uşaqlar üçün sacda qarğıdalı, noxud, buğdadan və s. qovurğa hazırlanırdı. Yumurtanı soğan qabığını qaynadaraq boyayardılar və  döyüşdürərdilər, qalib gələn bütün yumurtaları götürərdi. Bayram payı yığmaq  üçün uşaqlar qapılara papaq deyil, yaylıq atırdı. Evlərdə “Əyirdək” adlı şirniyyat hazırlanırdı. Hinduşqa sovuzu, kələm və yarpaq dolması, digər bölgələrdən fərqli olaraq Aşqara noxud ləpəsiylə və Şorbulaq ətrafından yığılan unluca, xatınbarmağı, yarpızdan qatıq aşı və noxudlu aş bişirilirdi.  Hamı öz bişirdiyindən bir-birinə pay aparırdı. Cöngə kəsilirdi, hər kəs mütləq kəsilən cöngənin ətindən almalı idi.

 Bu maraqlı və fərqli  adətlər  Novruz bayramının özündə daşıdığı tarixilikdən xəbər verir.

Həmçinin oxuyun

Qəbul imtahanına necə hazırlaşmalı? – VACİB TÖVSİYƏLƏR  

Yüksək vəzifəyə təyinat BAŞ TUTDU

Prezident sərəncam İMZALADI: 10 milyona yaxın pul ayrıldı

Nazirlər Kabineti karantin rejimi ilə bağlı QƏRAR VERDİ

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi

                      Gülöyşə Azadqızı