Qaynar xətt:

(+99450) 247 90 86

İnsulin dirənci infarkt və ürək çatışmazlığı riskini artırır – KARDİOLOQ XƏBƏRDARLIQ ETDİ  

İnsulin dirənci infarkt və ürək çatışmazlığı riskini artırır – KARDİOLOQ XƏBƏRDARLIQ ETDİ  

TİBB

52

18.11.2026, 20:34

Google
Xəbərlərimizi Google-da izləyin
Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun
Abunə ol

İnsulin dirənci yalnız şəkərli diabetin yaranması ilə əlaqəli problem deyil, eyni zamanda ürək-damar sisteminin sağlamlığına da ciddi təsir göstərə bilən metabolik pozğunluqdur. Orqanizmdə insulinə qarşı həssaslığın azalması uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda arterial təzyiqin yüksəlməsinə, xolesterin və triqliserid balansının pozulmasına, damar divarlarında aterosklerotik dəyişikliklərin sürətlənməsinə səbəb ola bilər. Nəticədə infarkt, koronar damar xəstəlikləri və ürək çatışmazlığı kimi ciddi problemlərin yaranma ehtimalı arta bilər.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən kardioloq-terapevt İslam Əziz bildirib ki, insulin dirənci yüksək olan şəxslərdə ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riski xüsusi diqqət tələb edir. Onun sözlərinə görə, insulin dirənci uzun müddət davam etdikdə orqanizmdə bir sıra metabolik dəyişikliklər baş verir və bu dəyişikliklər tədricən ürək-damar sisteminə mənfi təsir göstərir.

Həkim qeyd edib ki, insulin dirənci zamanı hüceyrələrin insulin hormonuna cavabı zəifləyir. Normal şəraitdə insulin qlükozanın qandan hüceyrələrə keçməsinə və enerji kimi istifadə olunmasına kömək edir. Lakin insulin dirənci yarandıqda hüceyrələr bu hormona əvvəlki kimi həssas reaksiya vermir. Nəticədə mədəaltı vəzi qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləmək üçün daha çox insulin ifraz etməyə məcbur qalır. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə qanda insulin səviyyəsinin yüksəlməsi və digər metabolik pozğunluqlar meydana çıxa bilər.

İslam Əzizin sözlərinə görə, insulin dirəncinin ürək-damar sisteminə təsiri bir neçə istiqamətdə özünü göstərir. İlk növbədə, bu vəziyyət arterial hipertenziyanın, yəni yüksək qan təzyiqinin yaranması və ya mövcud təzyiq probleminin ağırlaşması ilə əlaqəli ola bilər. İnsulin dirənci zamanı orqanizmdə damarların fəaliyyətinə, böyrəklərin natrium və maye balansını tənzimləməsinə, eləcə də damar tonusuna təsir edən mexanizmlərdə dəyişikliklər baş verir. Bu proseslər arterial təzyiqin yüksəlməsinə şərait yarada bilər.

Kardioloq vurğulayıb ki, yüksək arterial təzyiq uzun müddət davam etdikdə ürək daha çox yüklənir. Ürək qanı damarlar vasitəsilə dövr etdirmək üçün daha çox güc sərf etməli olur. Zamanla bu vəziyyət ürək əzələsinin qalınlaşmasına, damarların zədələnməsinə və ürək-damar xəstəlikləri riskinin artmasına gətirib çıxara bilər.

İnsulin dirəncinin digər mühüm təsiri aterosklerotik proseslərin sürətlənməsi ilə bağlıdır. Ateroskleroz damarların daxili divarında yağlı maddələrin, xüsusilə xolesterin tərkibli lövhələrin toplanması nəticəsində damarların daralması və elastikliyini itirməsi prosesidir. İnsulin dirənci olan şəxslərdə bu prosesə şərait yaradan metabolik dəyişikliklər daha çox müşahidə oluna bilər. Nəticədə qan damarlarında daralmalar yaranır, qan dövranı zəifləyir və orqanların oksigenlə təmin olunması çətinləşir.

Həkim bildirib ki, insulin dirənci çox vaxt dislipidemiya ilə də müşayiət olunur. Bu zaman qanda triqliseridlərin və aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərin, yəni şərti olaraq "pis xolesterin" adlandırılan göstəricinin yüksəlməsi, yüksək sıxlıqlı lipoproteinlərin – "yaxşı xolesterin"in isə azalması müşahidə edilə bilər. Belə lipid dəyişiklikləri aterosklerozun inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır. Xüsusilə triqliseridlərin yüksək, yaxşı xolesterinin isə aşağı olması ürək-damar riskinin qiymətləndirilməsində mühüm göstəricilərdən hesab olunur.

İslam Əziz qeyd edib ki, bu dəyişikliklər nəticəsində ürəyin tac damarlarının daralması və tutulması ehtimalı artır. Tac damarları ürək əzələsini qan və oksigenlə təmin edir. Həmin damarlarda aterosklerotik lövhələrin yaranması qan axınını məhdudlaşdıra, bəzi hallarda isə damarların tam tutulmasına səbəb ola bilər. Bu proses koronar arteriya xəstəliyinin inkişafına, stenokardiya tutmalarına və miokard infarktına gətirib çıxara bilər.

Kardioloqun sözlərinə görə, insulin dirəncinin təhlükəsi yalnız damarların zədələnməsi ilə məhdudlaşmır. Bu metabolik pozğunluq ürək əzələsinin özündə də müəyyən dəyişikliklərə səbəb ola bilər. İnsulinə həssaslığın azalması ürək hüceyrələrində enerji mübadiləsinə təsir göstərir. Ürək əzələsi enerji əldə etmək üçün müxtəlif mənbələrdən istifadə edir. Metabolik tarazlığın pozulması isə bu prosesin səmərəliliyini azalda, ürək əzələsinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Belə dəyişikliklər uzun müddət davam etdikdə ürəyin quruluşunda və funksiyasında pozğunluqlar yarana bilər. Xüsusilə artıq çəki, yüksək arterial təzyiq, şəkərli diabet və koronar damar xəstəlikləri ilə birlikdə müşahidə olunan insulin dirənci ürək çatışmazlığı riskini artıra bilər. Ürək çatışmazlığı zamanı ürək orqanizmin ehtiyac duyduğu qanı lazımi səviyyədə pompalaya bilmir. Nəticədə xəstədə təngnəfəslik, tez yorulma, ayaqlarda şişkinlik və fiziki fəaliyyətə dözümlülüyün azalması kimi əlamətlər meydana çıxa bilər.

Həkim əlavə edib ki, insulin dirənci ürək-damar xəstəliklərindən başqa, orqanizmdə bir sıra digər problemlərin də yaranması ilə əlaqəlidir. Bu vəziyyət artıq çəki və piylənmə, xüsusilə qarın nahiyəsində piylənmə, qaraciyərdə yağ toplanması və şəkərli diabetin inkişafı ilə sıx əlaqədədir. Qaraciyərdə piylənmə, yəni metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyi də insulin dirənci ilə birlikdə müşahidə oluna bilər.

İnsulin dirənci və piylənmə fonunda orqanizmdə xroniki aşağı səviyyəli iltihabi proseslər də güclənə bilər. Bu isə yalnız damar sisteminə deyil, digər toxuma və orqanlara da təsir göstərir. Artıq çəkinin oynaqlara əlavə yük yaratması isə xüsusilə diz və bud-çanaq oynaqlarında mövcud problemləri ağırlaşdıra, osteoartritin inkişafını sürətləndirə bilər. Beləliklə, insulin dirənci bir çox orqan sisteminə təsir göstərən kompleks metabolik problemdir.

Kardioloq-terapevt vurğulayıb ki, insulin dirənci olan şəxslər bu vəziyyətə laqeyd yanaşmamalı və mütəmadi tibbi nəzarətdən keçməlidirlər. Xüsusilə artıq çəkisi, qarın piylənməsi, yüksək arterial təzyiqi, qanda triqliserid və xolesterin göstəricilərində dəyişiklikləri olan şəxslərin metabolik sağlamlıqlarını yoxlatdırmaları vacibdir. Qanda qlükoza və HbA1c göstəricilərinin, lipid profilinin, arterial təzyiqin və digər zəruri göstəricilərin həkim tərəfindən qiymətləndirilməsi risklərin vaxtında müəyyənləşdirilməsinə kömək edir.

İslam Əziz hesab edir ki, insulin dirəncinin idarə olunmasında həyat tərzinin dəyişdirilməsi mühüm rol oynayır. Düzgün və balanslı qidalanma, şəkərli içkilərin və həddindən artıq emal olunmuş qidaların məhdudlaşdırılması, müntəzəm fiziki aktivlik və artıq çəkinin azaldılması insulinə həssaslığın yaxşılaşmasına kömək edə bilər. Bununla yanaşı, yanaşı xəstəliklər mövcud olduqda onların da vaxtında müalicəsi vacibdir. Dərman müalicəsi isə yalnız həkim göstərişi əsasında aparılmalıdır.

Həkim sonda bildirib ki, insulin dirənci uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda gələcəkdə ciddi ürək-damar problemlərinin yaranmasına zəmin hazırlaya bilər. Buna görə də bu vəziyyət yalnız qanda şəkərin yüksəlməsi ehtimalı kimi qiymətləndirilməməli, ürək və damar sağlamlığı baxımından da nəzərə alınmalıdır. İnsulin dirəncinin erkən müəyyənləşdirilməsi, metabolik göstəricilərin nəzarətdə saxlanılması və risk faktorlarının aradan qaldırılması infarkt, koronar arteriya xəstəliyi və ürək çatışmazlığı ehtimalının azaldılmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nigar