Pulsuz Wi-Fi-dan istifadə edənlər təhlükəni BİLMƏLİDİR

Kafe və restoranlarda pulsuz internet: Rahatlıq, yoxsa kibertəhlükə?

Kafe və restoranlarda, hava limanlarında, hotellərdə və digər ictimai məkanlarda pulsuz Wi-Fi şəbəkələrindən istifadə etmək bir çox insan üçün adi hala çevrilib.

Mobil internetə qənaət etmək və ya daha sürətli bağlantı əldə etmək istəyənlər ətrafda gördükləri açıq şəbəkələrə qoşulmağa üstünlük verirlər. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu cür şəbəkələrdən ehtiyatsız istifadə şəxsi məlumatların təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yarada bilər. Bəzi hallarda istifadəçilərin hesab məlumatları, parolları və maliyyə əməliyyatları ilə bağlı informasiyaları kibercinayətkarların hədəfinə çevrilə bilər.

Oxu24.com-un məlumatına görə, ictimai Wi-Fi şəbəkələrindən istifadənin əsas risklərindən biri həmin şəbəkənin kim tərəfindən idarə olunmasının və nə dərəcədə qorunmasının həmişə məlum olmamasıdır. İstifadəçi restorana aid olduğunu düşündüyü şəbəkəyə qoşulduqda əslində kənar şəxs tərəfindən yaradılmış bağlantıdan istifadə edə bilər. Belə vəziyyətlərdə kibercinayətkarlar saxta şəbəkələr vasitəsilə istifadəçiləri aldatmağa, onların internet trafikinə müdaxilə etməyə və həssas məlumatları əldə etməyə çalışa bilərlər. Açıq Wi-Fi şəbəkələrində yarana biləcək digər təhlükə eyni şəbəkəyə qoşulan cihazlar arasındakı əlaqələrlə bağlıdır. Şəbəkə düzgün qorunmadıqda və cihazlarda müvafiq təhlükəsizlik tədbirləri görülmədikdə, zərərli şəxslər bəzi cihazları aşkarlamağa, onların zəifliklərindən istifadə etməyə və məlumatlara icazəsiz giriş əldə etməyə cəhd göstərə bilərlər. Bununla belə, eyni Wi-Fi şəbəkəsinə qoşulmaq özlüyündə telefonun və ya kompüterin avtomatik olaraq digər istifadəçilər üçün açıq olması demək deyil. Risk şəbəkənin konfiqurasiyasından, cihazın təhlükəsizlik parametrlərindən və istifadə olunan xidmətlərin qorunma səviyyəsindən asılıdır.

Xüsusilə saxta Wi-Fi şəbəkələri istifadəçilər üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Məsələn, restoranda “Restaurant Wi-Fi” adlı rəsmi şəbəkə olduğu halda, kənar şəxs buna çox oxşar və ya eyni adda başqa bir şəbəkə yarada bilər. İstifadəçi şəbəkənin həqiqiliyini yoxlamadan ona qoşulduqda məlumatlarının təhlükəsizliyini riskə ata bilər. Bu üsul kibertəhlükəsizlik sahəsində saxta giriş nöqtəsi və ya “Evil Twin” hücumu kimi tanınır. Belə hücumların məqsədi istifadəçiləri saxta internet bağlantısına yönləndirmək, onları saxta giriş səhifələrinə aparmaq və ya təhlükəsizlik baxımından zəif bağlantılardan yararlanmaq ola bilər. İstifadəçi həmin səhifələrdə elektron poçtunun parolunu, sosial şəbəkə hesabının məlumatlarını və ya digər şəxsi informasiyalarını daxil etdikdə, bu məlumatlar dələduzların əlinə keçə bilər. Maliyyə əməliyyatları zamanı isə daha diqqətli olmaq lazımdır. İctimai Wi-Fi şəbəkəsindən istifadə edərkən bank hesabına daxil olmaq, kart məlumatlarını yazmaq və pul köçürmələri aparmaq əlavə risklər yarada bilər. Müasir bank tətbiqləri və internet saytlarının böyük hissəsi məlumatları şifrələsə də, saxta giriş səhifələri, fişinq hücumları və istifadəçinin aldadılması nəticəsində maliyyə məlumatları ələ keçirilə bilər. Buna görə də ictimai şəbəkəyə qoşulduqda bank hesabları ilə bağlı əməliyyatları yalnız zəruri hallarda həyata keçirmək, mümkün olduqda isə mobil internetdən istifadə etmək daha məqsədəuyğundur.

İctimai məkanlarda diqqət yetirilməli məqamlardan biri də QR kodlardır. Bəzi restoranlarda Wi-Fi şəbəkəsinə qoşulmaq üçün QR kod təqdim edilir. Bu üsul özü-özlüyündə təhlükəli deyil. Lakin dələduzlar saxta QR kodlardan istifadə edərək insanları fişinq səhifələrinə yönləndirə, zərərli proqram təminatı yükləməyə sövq edə və ya istifadəçidən şəxsi məlumatlarını daxil etməsini tələb edə bilərlər. QR kod skan edildikdə ekranda şəbəkəyə qoşulmaq əvəzinə naməlum internet ünvanı, giriş səhifəsi və ya proqram yükləmə təklifi görünürsə, həmin keçidin təhlükəsizliyini yoxlamadan davam etmək olmaz. Xüsusilə parol, bank kartı məlumatları və digər həssas informasiyalar tələb edən şübhəli səhifələrdən uzaq durmaq lazımdır. Əgər QR kod vasitəsilə bağlantı yaradılırsa, şəbəkənin adını və ünvanını restoranın əməkdaşlarından dəqiqləşdirmək daha təhlükəsiz seçimdir. İctimai Wi-Fi şəbəkələrindən istifadə edərkən bir neçə sadə təhlükəsizlik qaydasına əməl etmək mümkündür. İlk növbədə, şəbəkənin həqiqətən həmin məkana aid olduğuna əmin olmaq lazımdır. Şəbəkəyə qoşulmaq üçün tələb olunan parolu əməkdaşlardan öyrənmək və şübhəli, oxşar adlı bağlantılardan uzaq durmaq tövsiyə edilir. Telefon və kompüterlərdə əməliyyat sistemini, brauzeri və digər proqramları mütəmadi yeniləmək də vacibdir. Yeniləmələr bir sıra məlum təhlükəsizlik boşluqlarının aradan qaldırılmasına kömək edir.

Bununla yanaşı, istifadəçilər cihazlarında faylların və printerlərin şəbəkə üzərindən paylaşılmasını söndürə, mümkün olduqda ictimai şəbəkəni “ictimai şəbəkə” rejimində saxlaya bilərlər. İki mərhələli təsdiqləmədən istifadə etmək, müxtəlif hesablar üçün fərqli və güclü parollar seçmək də hesabların qorunmasını gücləndirir. İctimai Wi-Fi vasitəsilə internetə daxil olarkən HTTPS bağlantısından istifadə edən rəsmi saytları seçmək vacibdir. Lakin ünvan sətrində HTTPS işarəsinin olması saytın mütləq etibarlı olduğu anlamına gəlmir; saxta saytlar da şifrələnmiş bağlantıdan istifadə edə bilər. İctimai Wi-Fi-dan tez-tez istifadə edənlər üçün etibarlı VPN xidməti də əlavə qorunma vasitəsi ola bilər. VPN cihazla VPN xidməti arasında ötürülən internet trafikini şifrələyərək eyni şəbəkədəki digər şəxslərin həmin trafikə müdaxilə etməsini çətinləşdirir. Bununla belə, VPN saxta saytlardan, fişinq mesajlarından, zərərli proqramlardan və istifadəçinin özünün təqdim etdiyi məlumatların oğurlanmasından tam müdafiə etmir. Ən təhlükəsiz seçimlərdən biri isə vacib əməliyyatlar zamanı mobil internetdən istifadə etməkdir. Bank hesabına daxil olmaq, pul köçürmək, məxfi sənədləri açmaq və ya işlə bağlı həssas məlumatları göndərmək lazım gəldikdə, şəxsi mobil bağlantı daha münasib seçim ola bilər. İctimai Wi-Fi-dan istifadə qaçılmazdırsa, əməliyyatın aparıldığı saytın və ya tətbiqin həqiqiliyini yoxlamaq, şübhəli bildirişlərə etibar etməmək və parolları naməlum səhifələrdə daxil etməmək lazımdır.

Beləliklə, restoran və kafelərdə pulsuz Wi-Fi şəbəkələrindən istifadə etmək hər zaman təhlükəli deyil. Əsas risk şəbəkənin saxta olması, düzgün qorunmaması və ya istifadəçinin aldadılaraq şəxsi məlumatlarını təqdim etməsidir. Sadə təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməklə bu riskləri azaltmaq mümkündür. Unutmaq olmaz ki, internetə rahat çıxış əldə etmək şəxsi məlumatların təhlükəsizliyini ikinci plana keçirmək demək deyil.

Turan

Həmçinin oxuyun

Nazirlər Kabineti yeni QƏRAR VERİB

Evlənməyi planlaşdıranlar bunu BİLMƏLİDİR: Mütəxəssislə MÜZAKİRƏ

Həmin Saziş TƏSDİQLƏNDİ  — Prezidentin FƏRMANI

Qar yağacaq - XƏBƏRDARLIQ