YENİ TƏKLİF: Saat 10:00 çıxış yoludur, yoxsa problem daha da böyüyəcək?   

Bakı şəhərində uzun illərdir müşahidə olunan nəqliyyat sıxlığının azaldılması məqsədilə son dövrlərdə bəzi dövlət qurumlarında iş qrafikinin mərhələli şəkildə dəyişdirilməsinə başlanılıb.

Paytaxtda tıxacların yaranmasında əsas amillərdən biri kimi dövlət və özəl sektorun iş qrafiki ilə ali və ümumi təhsil müəssisələrində dərslərin başlama vaxtlarının üst-üstə düşməsi göstərilir.

Milli Məclisin deputatı Mehriban Vəliyeva da məsələyə münasibət bildirərək, sıxlığın aradan qaldırılması üçün universitetlərdə dərslərin başlama saatının 10:00-a keçirilməsini təklif edib.

Təklif ictimaiyyətdə müəyyən mənada müsbət qarşılansa da, mütəxəssislər problemin kompleks yanaşma tələb etdiyini vurğulayırlar. Şəhərdə nəqliyyat axınının əsasən səhər 07:30–09:30 və axşam 17:00–20:00 aralığında pik həddə çatması vahid saat dəyişikliyinin risklərini də gündəmə gətirir. Mütəxəssislərin fikrincə, bütün universitetlərdə dərslərin eyni vaxtda saat 10:00-a keçirilməsi sıxlığı aradan qaldırmır, sadəcə onu başqa saat intervalına keçirir. Eyni zamanda dərslərin gec başlaması onların daha gec bitməsinə və axşam işdən qayıdan insanlarla tələbə axınının təkrar üst-üstə düşməsinə səbəb ola bilər. 

Problem yalnız tələbə və işçilərin hərəkəti ilə bitmir, burada əhalinin və obyektlərin mərkəzdə həddindən artıq cəmləşməsi də mühüm rol oynayır. Paytaxtda ictimai nəqliyyatın keyfiyyəti, marşrut şəbəkəsinin optimallaşdırılması və avtobus zolaqlarının fasiləsizliyi hələ də tam həllini tapmayıb. Yollarda qanunsuz parklanmalar, işıqforların idarəolunmasında mövzu olan çatışmazlıqlar və şəhərsalma siyasətinin nəqliyyatla uzlaşmaması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Yalnız inzibati saat dəyişiklikləri ilə deyil, ictimai nəqliyyatın cəlbediciliyinin artırılması və daxili infrastruktura kompleks müdaxilə ilə davamlı nəticə əldə etmək mümkündür.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a açıqlama verən nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev bildirişlərin və təkliflərin real nəqliyyat mənzərəsinə təsirini, paytaxtdakı tıxacların köklü səbəblərini və atılmalı olan zəruri sistemli addımları şərh edib.

“Dərs saatlarının dəyişdirilməsi müsbət addımdır, lakin vahid model kimi tətbiq edilməməlidir”

Adil Nəbiyev bildirib ki, universitetlərdə dərslərin saat 10:00-da başlaması təklifi səhər pik saatlarında müəyyən rahatlıq yaratsa da, bu yanaşma bütün ali təhsil müəssisələrinə eyni qaydada tətbiq olunmamalıdır:

“Əgər bütün universitetlərdə dərslər eyni vaxtda, yəni saat 10:00-da başlayarsa, biz sıxlığı aradan qaldırmırıq, sadəcə səhər 08:00-dakı axını 09:00–10:00 aralığına sürüşdürürük. Eyni zamanda dərslərin gec bitməsi axşam işdən çıxan vətəndaşlarla tələbələrin hərəkətinin üst-üstə düşməsinə və axşam tıxaclarının daha da ağırlaşmasına gətirib çıxara bilər”.

Ekspertin sözlərinə görə, hər bir universitetin yerləşdiyi ərazi, tələbə sayı, metro və avtobus xətlərinə yaxınlığı nəzərə alınmalıdır. Məsələn, mərkəzdə yerləşən bir ali məktəbdə dərslər 08:30-da, digərində 09:00-da, başqa birində isə 10:00-da başlaya bilər. Bu, gün ərzində sərnişin axınının balanslı paylanmasını təmin edər:

“Qərar verilməzdən əvvəl proses müəyyən olunmuş bir neçə universitetdə pilot layihə kimi tətbiq edilməli, nəticələr (metro yüklənməsi, avtobus intervalları, tələbə və müəllim rəyləri) təhlil olunduqdan sonra genişləndirilməlidir”.

Ekspert qeyd edib ki, paytaxtın nəqliyyat sistemini sağlamlaşdırmaq üçün aşağıdakı addımların atılması mütləqdir:

1.İctimai nəqliyyatın cəlbediciliyinin yüksəldilməsi: İnsanların şəxsi avtomobildən imtina etməsi üçün ictimai nəqliyyat vaxtında, təhlükəsiz və rahat olmalıdır. Avtobus parkı genişləndirilməli, marşrutlar yenilənməli və xüsusi avtobus zolaqlarının fasiləsizliyi təmin edilməlidir.

2.Ağıllı nəqliyyat və idarəetmə sistemləri: Yolayrıclarında işıqforların iş rejimi real axına uyğunlaşdırılmalı, “yaşıl dalğa” koordinasiyası tətbiq olunmalıdır. Məktəb və universitet qarşılarında avtomobillərin ikinci cərgədə nizamsız parklanmasının qarşısı alınmalı, qısamüddətli sərnişin düşürmə-mindirmə zonaları təşkil edilməlidir.

3.”Park et və davam et” (Park & Ride) sisteminin yaradılması: Şəhərə giriş-çıxış qovşaqlarında, Bakıətrafı ərazilərdən gələn avtomobillər üçün münasib və təhlükəsiz parklanma məntəqələri salınmalıdır. Sürücülər mərkəzə avtomobillə deyil, nəqliyyat qovşağından metro və ya sürət avtobusları ilə daxil olmağa təşviq edilməlidir.

4.Şəhərsalma və nəqliyyat infrastrukturunun inteqrasiyası: Şəhərin mərkəzində inşa edilən hər bir yeni yaşayış və ya biznes obyekti əlavə avtomobil deməkdir. Tikinti icazələri verilərkən ərazinin nəqliyyat buraxıcılıq qabiliyyəti mütləq nəzərə alınmalı, iş yerləri və təhsil ocaqları şəhər üzrə balanslı paylanmalıdır.

5.Məktəblərə həssas yanaşma: Ümumtəhsil məktəblərində dərs saatlarının dəyişdirilməsi valideynlərin iş rejiminə birbaşa təsir etdiyi üçün burada qərarlar daha ehtiyatla, uşaqların təhlükəsizliyi və məktəb avtobusları sisteminin inkişafı fonunda verilməlidir.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun

Milli Məclisdə mühüm qərar: Yeni rütbələr nəyi dəyişəcək? —  AÇIQLAMA

Baş Prokurorluğun RƏSMİ AÇIQLAMASI:7 nəfər beynəlxalq axtarışa verilib

Bakıdan Türkiyədən Azərbaycanı bulandırmaq istəyənlərə SİYASİ CAVAB

Nazirlər Kabineti qərarda DƏYİŞİKLİK ETDİ