Məktəbdə şagird özünü necə aparmalıdır? Fəlsəfə doktoru ilə MÜZAKİRƏ

CƏMİYYƏT

473

09.10.2026, 16:59

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Məktəb təkcə akademik biliklərin ötürüldüyü məkan deyil, həm də şəxsiyyətin fundamental mənəvi-əxlaqi dəyərlərini formalaşdıran ilkin və ən mühüm tərbiyə müəssisəsidir.

Fərdin sosial bir varlıq kimi yetkinləşməsi, cəmiyyət daxilində məsuliyyət hissi daşıması və nümunəvi davranış modellərini mənimsəməsi məhz ümumi təhsil mühitində reallaşır.

Sistemli pedaqoji yanaşmada təlim və tərbiyə prosesi bir-birindən ayrıla bilməyən vahid bir struktur təşkil edir. Şagirdin hər gün müəyyən edilmiş vaxtda dərslərdə iştirak etməsi, məktəbdaxili qaydalara riayət etməsi onun gələcək həyatında zamanın idarə olunması vərdişlərini gücləndirir.

Tərbiyə prosesinin düzgün qurulmadığı və intizam qaydalarının davamlı pozulduğu mühitdə isə şagirdlərin yalnız akademik göstəriciləri zəifləmir.

Eyni zamanda, həmin şagirdlərin sosiallaşma prosesi və ictimai mühitə uyğunlaşma qabiliyyəti də ciddi zərər görür.

Müasir elmi-pedaqoji tədqiqatlar təsdiq edir ki, məktəbdə qazanılan daxili nizam-intizam və özünütənzimləmə bacarıqları şagirdin gələcəkdə uğur qazanmasının əsas zəmanətçisidir.

Bu baxımdan, dərsdən yayınma və məktəbi icazəsiz tərk etmə halları sadəcə qayda pozuntusu deyil, şəxsiyyətin institusional və sosial məsuliyyətdən qaçmağa meylli olmasının təzahürüdür.

Bu cür neqativ halların qarşısının alınmasında cəza metodlarından çox, şagirddə daxili motivasiya yaradan pozitiv pedaqogika üsulları əsas götürülməlidir. Yalnız təlim və tərbiyənin vəhdəti sayəsində məktəb cəmiyyət üçün faydalı, yüksək nizam-intizama malik şəxsiyyətlər yetişdirmək missiyasını uğurla yerinə yetirə bilər.

Mövzu ilə bağlı Oxu24.com-a danışan fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov qeyd edib ki, şagirdlərin dərsə vaxtında gəlməməsi, dərslərdən yayınması və ya məktəbi icazəsiz tərk etməsi onların gələcək akademik göstəricilərinə və məsuliyyət hissiyyatına birbaşa zərbə vurur.

Bu cür halların aradan qaldırılması üçün aşağıdakı təsirli mexanizmlərin tətbiqi vacibdir:

Akademik və sosial zərərlərin aradan qaldırılması: Davamlı qayda pozuntuları şagirdin bilik səviyyəsini zəiflətməklə yanaşı, onun gələcək cəmiyyət həyatına adaptasiya olunmasını çətinləşdirir.

Pozitiv pedaqogika metodları: Sərt tənbeh və cəza üsulları əvəzinə, şagirdlərdə daxili motivasiya yaradan humanist yanaşmalara üstünlük verilməlidir.

Rəğbətləndirmə mexanizmləri: Məktəbdaxili nizam-intizama və dərslərə həvəs göstərən şagirdlər üçün stimullaşdırıcı mühit yaradılmalıdır.

Humanist müəllim-şagird münasibətləri: Müəllim və şagird arasında qarşılıqlı etimada əsaslanan sağlam dialoq mühiti qurulmaqla bu kimi neqativ meyllərin qarşısı effektiv şəkildə alınmalıdır.

Çimnaz Telmanqızı

Həmçinin oxuyun