Bu üç qida kişi hormonlarının düşmənidir – Androloqdan AÇIQLAMA  

Kişilərdə hormonal balansın qorunması həm reproduktiv sağlamlıq, həm cinsi funksiya, həm də ümumi fiziki və psixoloji vəziyyət baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Testosteron əsas kişi cinsi hormonlarından biri olmaqla yanaşı, əzələ kütləsinin, sümük sağlamlığının, cinsi istəyin və sperm istehsalının normal şəkildə davam etməsində mühüm rol oynayır. Lakin gündəlik həyat tərzi, artıq çəki, yuxu rejiminin pozulması, stress, fiziki aktivliyin azlığı və qidalanma vərdişləri hormonal göstəricilərə təsir göstərə bilər.

Bəs kişilər gündəlik qidalanmada hansı məhsullara xüsusi diqqət yetirməlidirlər? Hansı qidaların həddindən artıq istifadəsi testosteron səviyyəsinə və ümumilikdə hormonal balansına mənfi təsir göstərə bilər?

Mövzu ilə bağlı androloq Azər Mirzəyev Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, kişilərin qidalanma vərdişləri onların hormonal sağlamlığı ilə birbaşa əlaqəli məsələlərdən biridir. Onun sözlərinə görə, xüsusilə alkoqollu içkilər, həddindən artıq şirniyyat və şəkərli məhsullar, eləcə də fast-food tipli qidaların çox və müntəzəm şəkildə qəbul edilməsi orqanizm üçün arzuolunmaz nəticələr yarada bilər.

Mütəxəssis ilk növbədə alkoqollu içkilərə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, xüsusilə spirtli içkilərin uzun müddət və həddindən artıq qəbul edilməsi kişi orqanizminin hormonal sisteminə mənfi təsir göstərə bilər. Elmi ədəbiyyatda da həddindən artıq və xroniki alkoqol istifadəsi ilə testosteron səviyyəsinin azalması arasında əlaqə göstərilir.

“Alkoqolun zərəri yalnız qaraciyər və ya ürək-damar sistemi ilə məhdudlaşmır. Uzunmüddətli və həddindən artıq alkoqol qəbulu kişi reproduktiv sistemi və hormonal tarazlıq baxımından da problem yarada bilər. Bu zaman testosteron istehsalına təsir edən mexanizmlər pozula, cinsi funksiyada dəyişikliklər və reproduktiv problemlər meydana çıxa bilər”, – deyə androloq qeyd edib.

Azər Mirzəyev bildirib ki, alkoqolun yaratdığı problemlərdən biri də artıq çəki və piylənmə riskinin artmasıdır. Xüsusilə qarın nahiyəsində piy toxumasının çoxalması kişilərdə hormonal balansın pozulmasına səbəb ola bilər. Artıq piy toxuması androgenlərin metabolizminə təsir göstərir və bəzi hallarda testosteron səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə əlaqələndirilir. Müasir araşdırmalar da piylənmə ilə kişi hipogonadizmi arasında əlaqənin olduğunu göstərir.

Mütəxəssisin diqqət çəkdiyi ikinci qida qrupu isə şirniyyat və yüksək miqdarda şəkər ehtiva edən məhsullardır. Burada söhbət yalnız tort, şokolad və konfetdən deyil, eyni zamanda şəkərli içkilər, müxtəlif desertlər və tərkibində yüksək miqdarda əlavə şəkər olan digər məhsullardan gedir.

Şəkərin həddindən artıq qəbul edilməsi ilk növbədə maddələr mübadiləsinə və bədən çəkisinə təsir göstərə bilər. Uzun müddət yüksək kalorili və şəkərlə zəngin qidalanma insulin müqaviməti, artıq çəki və piylənmə riskini artırır. Bu dəyişikliklər isə öz növbəsində hormonal sistemə təsir göstərə bilər. Son araşdırmalarda yüksək şəkərli içkilərin kişi reproduktiv sağlamlığı və sperm göstəriciləri ilə bağlı mənfi assosiasiyaları da araşdırılıb, lakin bu sahədəki sübutların bir hissəsi müşahidə xarakterlidir və səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmir.

Azər Mirzəyevin sözlərinə görə, burada əsas məsələ insanın bir dəfə şirniyyat yeməsi deyil. Problem şirniyyat və şəkərli məhsulların gündəlik rasionun əsas hissəsinə çevrilməsi və normadan artıq qəbul edilməsidir.

“İnsan orqanizmi üçün şəkər müəyyən miqdarda enerji mənbəyidir. Ancaq həddindən artıq şəkər qəbul etmək, xüsusilə də bunu hərəkətsiz həyat tərzi ilə birləşdirmək zamanla artıq çəkiyə, metabolik problemlərə və nəticədə hormonal balansın pozulmasına gətirib çıxara bilər”, – deyə androloq vurğulayıb.

Mütəxəssisin sadaladığı üçüncü qida qrupu isə son illərdə gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilən fast-food məhsullarıdır. Hamburger, kartof qızartması, müxtəlif hazır sendviçlər, yüksək kalorili souslar, emal olunmuş ət məhsulları və digər bu tip qidaların tez-tez qəbul edilməsi sağlam qidalanma baxımından arzuolunan hesab edilmir.

Fast-food məhsullarının əsas problemi onların çox vaxt yüksək kalorili, doymuş yağ, duz və əlavə şəkərlə zəngin olması, eyni zamanda qida dəyərinin nisbətən aşağı olmasıdır. Belə qidaların müntəzəm və həddindən artıq istifadəsi artıq çəkiyə və metabolik pozuntulara səbəb ola bilər. Bu amillər də kişi hormonal sağlamlığına dolayı yolla təsir göstərə bilər. Son elmi icmallarda xüsusilə yüksək yağ və şəkər tərkibli “Qərb tipli” qidalanmanın piylənmə ilə əlaqəli testosteron azalmasına töhfə verə biləcəyi qeyd olunur.

Azər Mirzəyev bildirib ki, xüsusilə gənc kişilərin fast-food məhsullarına həddindən artıq üstünlük verməsi narahatlıq doğuran məqamlardan biridir. Tələsik həyat tərzi, iş və təhsil rejimi, evdə yemək hazırlamağa vaxtın az olması insanları daha asan və tez əldə edilən qidalara yönəldə bilər. Lakin bu qidalanma tərzi uzun müddət davam etdikdə orqanizmin ümumi sağlamlığına təsir göstərə bilər.

“Fast-foodu tamamilə qadağan olunmalı qida kimi təqdim etmək düzgün deyil. Əsas məsələ onun nə qədər və nə sıxlıqla qəbul edilməsidir. İnsan hər gün belə qidalarla qidalanırsa, tərəvəz, meyvə, keyfiyyətli zülal, tam taxıllar və digər faydalı məhsulların rasiondakı payı azalır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə həm metabolik, həm də hormonal sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər”, – deyə mütəxəssis əlavə edib.

Androloqun sözlərinə görə, kişi hormonlarının normal səviyyədə saxlanılması üçün yalnız bir neçə qidadan imtina etmək kifayət deyil. Burada ümumi həyat tərzi daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Normal bədən çəkisinin qorunması, müntəzəm fiziki aktivlik, kifayət qədər yuxu, balanslı qidalanma, stressin idarə olunması və alkoqoldan uzaq durmaq və ya onun qəbulunu minimuma endirmək hormonal sağlamlığın qorunmasına kömək edə bilər. Endocrine Society də sağlam çəkinin qorunması, müntəzəm idman və alkoqoldan uzaq durmağın normal testosteron səviyyəsinin saxlanmasına kömək edə biləcəyini bildirir.

Mütəxəssis həmçinin kişilərin özlərində testosteron çatışmazlığı olduğunu yalnız müəyyən simptomlara əsasən düşünməsinin düzgün olmadığını vurğulayıb. Yorğunluq, cinsi istəyin azalması, əzələ kütləsinin itirilməsi, əhval dəyişiklikləri və digər əlamətlər müxtəlif səbəblərlə bağlı ola bilər. Testosteron çatışmazlığının diaqnozu üçün həm uyğun simptomların olması, həm də qan analizlərində testosteron səviyyəsinin davamlı olaraq aşağı olduğunun təsdiqlənməsi tələb olunur. Endocrine Society testosteronun ölçülməsini səhər saatlarında və təkrar analizlərlə təsdiqləməyi tövsiyə edir.

Beləliklə, məsələ konkret olaraq “üç qida testosteronu məhv edir” yanaşmasından daha genişdir. Alkoqol, həddindən artıq şəkər və yüksək kalorili fast-food məhsullarının müntəzəm və çox miqdarda istifadəsi sağlam olmayan həyat tərzinin bir hissəsinə çevrildikdə kişilərin metabolik və hormonal sağlamlığı üçün risk yarada bilər. Sağlam qidalanma isə təkcə hansısa məhsuldan imtina etmək deyil, ümumi rasionun keyfiyyətini, porsiyaları, fiziki aktivliyi və bədən çəkisini birlikdə nəzərə almaq deməkdir. Müasir tədqiqatlar da testosteronun qidalanma, piylənmə və metabolik vəziyyətlə əlaqəsinin mürəkkəb olduğunu göstərir.

Ona görə də kişilər hormonal sağlamlıqlarını qorumaq istəyirlərsə, ilk növbədə gündəlik qidalanmalarına və həyat tərzlərinə diqqət etməlidirlər. Rasionda təbii və qida dəyəri yüksək məhsulların payını artırmaq, şəkərli və yüksək kalorili məhsulların miqdarını azaltmaq, fast-fooddan istifadənin tezliyini minimuma endirmək, fiziki aktivliyi artırmaq və alkoqoldan uzaq durmaq daha sağlam seçim hesab olunur.

Jalə

Həmçinin oxuyun

17 sentyabrda bizi nələr gözləyir?  — Ulduz falı

Tiktoker "Əhdi" və dostu ilə bağlı QƏRAR

Bakıda şok hadisə: Nəhəng ilanla taksiyə minmək istədi (VİDEO)

Sabah rayonlarda və Bakıda hava necə olacaq?