Androloq kişilərlə bağlı elə məlumatı açıqladı ki,...

Testosteronu aşağı salan vitamin çatışmazlığı hansıdır? – Androloqdan AÇIQLAMA

Kişilərdə testosteron səviyyəsinin aşağı düşməsi son illərdə daha çox müzakirə olunan sağlamlıq problemlərindən birinə çevrilib. Cinsi istəyin azalması, erektil funksiyada problemlər, halsızlıq, əzələ kütləsinin azalması, çəki artımı, sperm göstəricilərində dəyişiklik və ümumi enerji çatışmazlığı kimi əlamətlər bəzi hallarda testosteron səviyyəsinin aşağı olması ilə əlaqəli ola bilər. Lakin testosteronun səviyyəsinə yalnız bir amil deyil, yaş, artıq çəki, yuxu, stress, xroniki xəstəliklər, bəzi dərmanlar, hormonal sistemin fəaliyyəti və qidalanma da daxil olmaqla bir sıra faktorlar təsir göstərə bilər.

Androloq Azər Mirzəyev Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, testosteronun normal səviyyədə saxlanılmasında orqanizmin ümumi vitamin və mineral balansının əhəmiyyəti böyükdür. Onun sözlərinə görə, xüsusilə D vitamini son illərdə testosteron və kişi reproduktiv sağlamlığı ilə bağlı aparılan araşdırmalarda diqqət çəkən maddələrdən biridir.

“Testosterona təsir edə bilən bir sıra vitaminlər, minerallar və digər qida maddələri var. Orqanizmdə onların çatışmazlığı ümumi sağlamlığa, maddələr mübadiləsinə və hormonal sistemin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Bu baxımdan D vitamini də xüsusi maraq doğurur. D vitamininin orqanizmdə çoxsaylı funksiyaları var və onun kişi reproduktiv sistemi ilə əlaqəsi də elmi araşdırmaların mövzusudur. Lakin burada bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır: D vitamini çatışmazlığını testosteronun aşağı olmasının yeganə və ya əsas səbəbi kimi qəbul etmək düzgün deyil”, – deyə androloq bildirib.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, D vitamini ilə testosteron arasında əlaqə barədə müxtəlif tədqiqatların nəticələri mövcuddur. Bəzi müşahidə xarakterli araşdırmalarda D vitamininin aşağı səviyyəsi ilə testosteronun aşağı olması arasında əlaqə müəyyən edilsə də, bu, birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsinin mövcudluğunu sübut etmir. 2026-cı ildə yayımlanan sistematik icmal və meta-analizdə də D vitamini əlavələrinin yetkin kişilərdə ümumi testosteronu və digər androgen göstəricilərini davamlı və statistik cəhətdən aydın şəkildə artırdığı təsdiqlənməyib.

Azər Mirzəyev qeyd edib ki, buna görə də testosteronu aşağı olan hər bir kişiyə özbaşına D vitamini qəbul etməyi və bununla testosteron problemini həll etməyi tövsiyə etmək doğru yanaşma deyil. Əvvəlcə testosteronun həqiqətən aşağı olub-olmadığı müəyyənləşdirilməli, daha sonra bunun mümkün səbəbləri araşdırılmalıdır.

“İnsan bəzən özündə halsızlıq, cinsi istəyin azalması və ya ereksiya problemi müşahidə edir və bunu dərhal testosteron çatışmazlığı ilə əlaqələndirir. Halbuki bu əlamətlərin səbəbi müxtəlif ola bilər. Stress, yuxusuzluq, artıq çəki, şəkərli diabet, bəzi xroniki xəstəliklər, qidalanma pozğunluğu və müəyyən dərmanların istifadəsi də oxşar problemlərə səbəb ola bilər. Ona görə hormonal problemlərin diaqnostikası yalnız simptomlara əsaslanmamalıdır”, – deyə mütəxəssis vurğulayıb.

Androloqun sözlərinə görə, testosteron səviyyəsini müəyyənləşdirmək üçün analiz düzgün vaxtda aparılmalıdır. Testosteron gün ərzində dəyişə bildiyindən, xüsusilə səhər saatlarında ölçülməsi daha məqsədəuyğundur. Aşağı nəticə əldə edildikdə isə diaqnozun təsdiqlənməsi üçün analiz adətən təkrar qiymətləndirilir. Endokrinoloji tövsiyələrə əsasən, hipogonadizm yalnız testosteronun davamlı aşağı olması ilə yanaşı, uyğun klinik əlamətlər də mövcud olduqda diaqnozlaşdırılmalıdır.

Mütəxəssis bildirib ki, testosteron aşağı çıxarsa, yalnız testosteronun özünü təkrar ölçməklə kifayətlənmək olmaz. Problemin testislərdən, hipofiz-beyin sistemindən və ya digər səbəblərdən qaynaqlanıb-qaynaqlanmadığını müəyyənləşdirmək üçün əlavə hormonal müayinələrə ehtiyac yarana bilər. Bu zaman həkim tərəfindən LH və FSH kimi hormonların, bəzi hallarda isə prolaktinin və digər göstəricilərin yoxlanılması istənilə bilər.

Azər Mirzəyev D vitamininin mənbələrinə də diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, D vitamininin orqanizmdə yaranmasının əsas təbii yollarından biri günəş şüalarının təsiridir. Bununla yanaşı, qidalanmada yağlı balıq və digər D vitamini mənbələrinə yer vermək mümkündür. Yumurta sarısı da müəyyən miqdarda D vitamini ehtiva edən qidalardandır. Lakin qidalanma və günəşə məruz qalma ilə D vitamininin səviyyəsini hər insanda eyni dərəcədə yüksəltmək mümkün deyil. Bu səbəbdən çatışmazlıqdan şübhələnildikdə həkim məsləhəti ilə 25-hidroksivitamin D – 25(OH)D səviyyəsinin qiymətləndirilməsi aparıla bilər.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, günəş vannası məsələsində də həddi aşmaq olmaz. D vitamini əldə etmək məqsədilə uzun müddət və nəzarətsiz şəkildə günəş altında qalmaq dəri üçün əlavə risklər yarada bilər. Buna görə D vitamini çatışmazlığının qarşısını almaq üçün günəşə həddindən artıq məruz qalmaq əvəzinə, insanın yaşına, həyat tərzinə və sağlamlıq vəziyyətinə uyğun yanaşma seçilməlidir.

“D vitaminini yalnız testosteron üçün qəbul etmək düzgün deyil. Əgər insanda D vitamini çatışmazlığı varsa, bu vəziyyət həkim tərəfindən qiymətləndirilməli və lazım gəldikdə uyğun dozada müalicə aparılmalıdır. Vitaminlərin də nəzarətsiz və yüksək dozada qəbulu faydalı olmaq əvəzinə zərər verə bilər. Buna görə ‘nə qədər çox, o qədər yaxşı’ prinsipi burada keçərli deyil”, – deyə Azər Mirzəyev bildirib.

Androloq qeyd edib ki, kişilərdə hormonal sağlamlığın qorunması üçün yalnız vitaminlərə diqqət yetirmək kifayət deyil. Normal bədən çəkisinin saxlanılması, müntəzəm fiziki aktivlik, kifayət qədər və keyfiyyətli yuxu, balanslı qidalanma, stressin idarə olunması və siqaretdən uzaq durmaq da ümumi hormonal sağlamlıq baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə artıq çəki və piylənmə bəzi kişilərdə testosteron səviyyəsinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, testosteronun aşağı olması yalnız cinsi sağlamlıq məsələsi kimi qiymətləndirilməməlidir. Testosteron kişilərdə libido və reproduktiv funksiyalarla yanaşı, əzələ kütləsi, sümük sağlamlığı və digər fizioloji proseslərdə də rol oynayır. Buna görə uzun müddət davam edən simptomlar olduqda problemin səbəbi araşdırılmalıdır.

“Əgər kişidə cinsi istəyin azalması, ereksiya ilə bağlı problem, səbəbsiz halsızlıq, əzələ kütləsinin azalması, sonsuzluq problemi və ya digər şikayətlər varsa, özbaşına vitamin və ya hormonal preparat qəbul etmək əvəzinə androloq və ya endokrinoloqa müraciət etmək lazımdır. İlk növbədə problemin səbəbi müəyyənləşdirilməlidir. Testosteron çatışmazlığı təsdiqlənərsə, onun səbəbinə uyğun müalicə planı hazırlanmalıdır”, – deyə androloq əlavə edib.

Azər Mirzəyev onu da vurğulayıb ki, testosteron preparatlarının həkim məsləhəti olmadan istifadəsi düzgün deyil. Xüsusilə yaxın gələcəkdə övlad sahibi olmağı planlaşdıran kişilər bu məsələdə daha diqqətli olmalıdırlar. Çünki testosteron müalicəsinin bəzi formaları sperma istehsalını azalda və fertilliyə mənfi təsir göstərə bilər. Endokrinologiya üzrə mütəxəssis tövsiyələri də testosteron müalicəsinə başlamazdan əvvəl düzgün diaqnostikanın aparılmasını və müalicənin həkim nəzarəti altında həyata keçirilməsini tələb edir.

Beləliklə, D vitamini kişi orqanizmində mühüm rol oynayan maddələrdən biri olsa da, onu “testosteronu artıran vitamin” kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Əsas məsələ orqanizmdə vitamin və mineral çatışmazlıqlarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi, sağlam həyat tərzinin qorunması və testosteron səviyyəsində davamlı dəyişiklik olduqda bunun səbəbinin həkim tərəfindən araşdırılmasıdır. Erkən və düzgün diaqnostika həm hormonal pozğunluğun səbəbini müəyyənləşdirməyə, həm də lazımsız preparat istifadəsinin qarşısını almağa imkan verir.

Həmçinin oxuyun

SON DƏQİQƏ! Un bahalaşdı

Androloq kişilərlə bağlı elə məlumatı açıqladı ki,...

Prezidentin bu Fərmanı nələri dəyişəcək?  — İqtisadçı DANIŞIR

Kainatın ən böyük sirli bölgələrindən biri –Nəhəng boşluqda nə var?