Yayda uşaqları bu təhlükədən qoruyun – Pediatrdan xəbərdarlıq

TİBB

11.08.2026, 12:49

Yay aylarında havaların isinməsi ilə uşaqlarda qusma, ishal və digər həzm sistemi pozuntularına daha çox rast gəlinir. Xüsusilə isti hava şəraiti mikroorqanizmlərin daha sürətlə çoxalmasına, qidaların isə daha tez xarab olmasına səbəb ola bilər. Bu səbəbdən uşaqların qidalanmasına, içdikləri suya və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə yay mövsümündə daha ciddi nəzarət etmək vacibdir.

Pediatr Nərmin Quluzadə Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlarda ishal və qusma müxtəlif səbəblərdən yarana bilər və xüsusilə yay aylarında bu hallar daha çox müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, isti temperatur bəzi mikroorqanizmlərin inkişafını sürətləndirir və düzgün saxlanılmayan qidaların qısa müddətdə xarab olmasına gətirib çıxara bilər. Bu isə uşaqlarda bağırsaq infeksiyalarının yaranması riskini artırır.

Pediatr qeyd edib ki, belə hallarda valideynlərin diqqət etməli olduğu əsas məsələlərdən biri uşağın orqanizmində maye itkisinə, yəni susuzlaşmaya yol verilməməsidir. İshal və qusma zamanı orqanizm qısa müddətdə əhəmiyyətli miqdarda maye və elektrolit itirə bilər. Xüsusilə azyaşlı uşaqlarda bu proses daha sürətlə inkişaf edə bildiyindən vəziyyətə laqeyd yanaşmaq olmaz.

Nərmin Quluzadənin sözlərinə görə, uşağın gözlərinin çökük görünməsi, göz yaşlarının azalması və ya ümumiyyətlə olmaması, dil və ağız boşluğunun quruması, dərinin əvvəlki elastikliyinin azalması susuzlaşmanın əlamətləri arasında yer alır. Bundan əlavə, sidiyə çıxmanın azalması və ya uzun müddət sidik ifrazının olmaması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bu əlamətlərə yüksək hərarət, davamlı qusma və tez-tez baş verən ishal da əlavə olunursa, uşağın vəziyyəti daha ciddi qiymətləndirilməlidir.

Pediatr vurğulayıb ki, valideynlər uşağın ishal və qusmasını yalnız “yayda baş verən adi narahatlıq” kimi qəbul etməməlidirlər. Bəzi hallarda simptomların səbəbi sadə qidalanma pozuntusu ola bilər, lakin infeksion xəstəliklər də eyni əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Buna görə də xəstəliyin səbəbini dəqiqləşdirmədən uşağa müxtəlif dərmanlar vermək düzgün yanaşma hesab edilmir.

Xüsusilə uşaqlarda ishalı dayandırmaq məqsədilə böyüklər üçün nəzərdə tutulan preparatlardan istifadə etmək təhlükəli ola bilər. Eyni zamanda antibiotiklərin də həkim məsləhəti olmadan başlanılması tövsiyə edilmir. Çünki hər ishal bakterial infeksiya ilə bağlı olmur və antibiotikin lazımsız istifadəsi uşağın sağlamlığı üçün əlavə problemlər yarada bilər.

Mütəxəssis hesab edir ki, belə vəziyyətlərdə əsas məqsəd uşağın maye itkisini vaxtında kompensasiya etmək və onun ümumi vəziyyətini nəzarətdə saxlamaqdır. Uşağın nə qədər maye qəbul etdiyi, sidiyə çıxma tezliyi, temperaturu, qusma və ishalın davametmə müddəti valideyn tərəfindən diqqətlə izlənilməlidir. Uşaq maye qəbul edə bilmirsə, qəbul etdiyi mayeni təkrar-təkrar qusursa və ya vəziyyəti getdikcə pisləşirsə, tibbi yardım gecikdirilməməlidir.

Nərmin Quluzadə valideynlərə yay aylarında qida təhlükəsizliyinə də xüsusi diqqət yetirməyi tövsiyə edib. Süd və süd məhsulları, ət, yumurta, kremli şirniyyatlar və digər tez xarab olan məhsulların düzgün temperaturda saxlanılması vacibdir. Hazırlanmış qidaların uzun müddət isti havada saxlanılması onların tərkibində mikroorqanizmlərin çoxalması üçün əlverişli şərait yarada bilər.

Pediatrın sözlərinə görə, uşaqların təmiz və təhlükəsiz su qəbul etməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. İsti havalarda uşaqlar daha çox mayeyə ehtiyac duya bilərlər və bu ehtiyacın yalnız susuzluq yarandıqdan sonra qarşılanması düzgün deyil. Bununla yanaşı, uşağın yaşına və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə uyğun maye qəbulu təmin edilməlidir.

Mütəxəssis xüsusilə körpə və azyaşlı uşaqlarda valideynlərin daha diqqətli olmasının vacibliyini vurğulayıb. Çünki bu yaş qrupunda maye itkisi daha qısa müddətdə ciddi vəziyyətə səbəb ola bilər. Uşağın aktivliyinin azalması, həddindən artıq halsızlıq, yuxululuq, ağız quruluğu, sidiyin azalması və göz yaşlarının olmaması kimi əlamətlər müşahidə edilərsə, həkimə müraciət etmək vacibdir.

Nərmin Quluzadə qeyd edib ki, uşağın vəziyyətini yalnız ishalın və ya qusmanın sayına görə qiymətləndirmək düzgün deyil. Əsas məsələ uşağın ümumi vəziyyəti, maye qəbul edə bilməsi və susuzlaşma əlamətlərinin olub-olmamasıdır. Xüsusilə yüksək hərarət və davamlı qusma ilə müşayiət olunan ishal zamanı mütləq pediatr müayinəsi tələb olunur.

Pediatr valideynlərə müraciət edərək uşaqlarda bu cür əlamətlər yarandıqda panikaya düşməməyi, lakin vəziyyətə məsuliyyətsiz yanaşmamağı tövsiyə edib. Vaxtında qiymətləndirmə və düzgün tibbi yanaşma mümkün fəsadların qarşısını almağa kömək edə bilər.

Mütəxəssis sonda bildirib ki, yay mövsümündə uşaqların sağlamlığını qorumağın əsas yollarından biri gigiyena qaydalarına, qida və su təhlükəsizliyinə əməl etmək, həmçinin xəstəlik əlamətləri yarandıqda uşağın vəziyyətini diqqətlə izləməkdir. Susuzlaşma əlamətləri müşahidə edilən və ya vəziyyəti ağırlaşan uşaqlarda isə evdə müalicəni uzatmaq əvəzinə, vaxtında pediatra müraciət etmək lazımdır.

Hazırladı: Nigar

Həmçinin oxuyun