Kainatın ən böyük sirli bölgələrindən biri –Nəhəng boşluqda nə var?

MARAQLI

197

11.09.2026, 21:00

Xəbərlərimizi Google-da izləyin

Yeniliklərdən dərhal xəbərdar olun

Kainatda maddənin və qalaktikaların son dərəcə seyrək olduğu nəhəng bölgələr mövcuddur. Onlardan ən məşhurlarından biri Boötes boşluğu və ya “Böyük boşluq” kimi tanınan kosmik regiondur. Bu ərazi kainatın ən tənhalı və qeyri-adi bölgələrindən biri hesab olunur.

Oxu24.com xəbər verir ki,astronomların diqqətini çəkən bu kosmik boşluğun ölçüsü insan təsəvvürünü aşacaq qədər böyükdür. Boötes boşluğunun diametrinin təxminən 330 milyon işıq ili olduğu hesab edilir. Başqa sözlə, işıq kainatdakı mümkün olan ən yüksək sürətlə hərəkət etsə belə, bu nəhəng boşluğu bir ucundan digər ucuna keçmək üçün təxminən 330 milyon il sərf edərdi.

Boşluğun qeyri-adiliyi yalnız ölçüsü ilə bağlı deyil. Kainatın ümumi quruluşuna əsasən belə böyük bir regionda daha çox qalaktikanın olması gözlənilirdi. Lakin müşahidələr göstərir ki, bu nəhəng sahədə qalaktikaların sayı ətrafındakı daha sıx kosmik bölgələrlə müqayisədə olduqca azdır. Boötes boşluğunda təxminən 60 qalaktikanın müəyyən edilməsi ilə bağlı hesablamalar məşhurdur, baxmayaraq ki, dəqiq say müşahidə üsulundan və boşluğun sərhədlərinin necə müəyyənləşdirilməsindən asılıdır.

Əgər hipotetik olaraq bu boşluğun mərkəzində yerləşə bilsəydiniz, göydə qalaktikaların çox az və olduqca uzaqda göründüyü son dərəcə qaranlıq bir mənzərə ilə qarşılaşardınız. Yer üzündə gecə səmasında gördüyümüz çoxsaylı ulduz və qalaktikaların əvəzinə daha seyrək kosmik mənzərə müşahidə olunardı.

Bəs belə nəhəng boşluqlar necə yaranır? Bunun cavabı kainatın böyükmiqyaslı quruluşunda gizlənir. Kainat tamamilə bərabər paylanmış maddədən ibarət deyil. Qalaktikalar nəhəng filamentlər və qruplar boyunca toplanır, onların arasında isə maddənin çox seyrək olduğu “kosmik boşluqlar” yaranır.

Qravitasiyanın təsiri ilə maddə zaman keçdikcə daha sıx bölgələrə doğru toplanır. Nəticədə qalaktikaların toplandığı kosmik filamentlər daha da zənginləşir, aradakı boşluqlar isə genişlənərək nisbətən daha seyrək hala gəlir. Boötes boşluğu da kainatın milyardlarla il ərzində formalaşan bu nəhəng kosmik şəbəkəsinin ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir.

Bəzən bu cür nəhəng boşluqlar haqqında qara dəliklərin bütün qalaktikaları “udması” kimi fantastik fikirlər səsləndirilir. Lakin Boötes boşluğunun mövcudluğunu izah etmək üçün belə bir qara dəliyə ehtiyac yoxdur. Onun yaranması kainatın genişmiqyaslı quruluşunun və qravitasiyanın milyardlarla il ərzində maddəni müxtəlif bölgələrdə fərqli şəkildə toplamasının nəticəsidir.

Beləliklə, Boötes boşluğu əslində tamamilə boş ərazi deyil. Burada maddə mövcuddur, lakin kainatın orta sıxlığı ilə müqayisədə son dərəcə seyrəkdir. Bu xüsusiyyət onu astronomların kainatın quruluşunu və zamanla necə dəyişdiyini öyrənməsi baxımından maraqlı obyektlərdən birinə çevirir.

Kainatın milyardlarla işıq ili genişliyində nəhəng qalaktika qrupları ilə yanaşı, demək olar ki, heç nəyin olmadığı belə kosmik səhraların mövcudluğu bir daha göstərir ki, kainat təsəvvür etdiyimizdən də mürəkkəb və heyrətamiz quruluşa malikdir.

Nigar

Həmçinin oxuyun